LIVE UPDATES
Bota

Shakaja për orizin i kushtoi punën një ministri të kabinetit japonez

Kjo deklaratë shkaktoi zemërim në një kohë kur Japonia po përballet me krizën më të rëndë të kostos së jetesës në dekada dhe çmimi i orizit është dyfishuar.

23 Maj 2025, 16:40 Nga E. D
Shakaja për orizin i kushtoi punën një ministri të kabinetit
Taku Eto

JAPONI- Ministri japonez i bujqësisë, Taku Eto, humbi postin pas një deklarate të papërshtatshme në një tubim lokal, ku tha se nuk kishte nevojë të blinte oriz sepse ia dhuronin mbështetësit e tij. Kjo deklaratë shkaktoi zemërim në një kohë kur Japonia po përballet me krizën më të rëndë të kostos së jetesës në dekada dhe çmimi i orizit është dyfishuar.

Orizi është ushqimi bazë dhe shumë i dashur në Japoni, dhe çdo mungesë apo rritje çmimi prek thellë shoqërinë dhe politikën. Ky skandal politik goditi qeverinë pakicë të kryeministrit Shigeru Ishiba, e cila përballet me rënie të mbështetjes publike. Arsyeja e krizës qëndron në gabimet në parashikimin e kërkesës për oriz, e cila u rrit për shkak të turizmit në rritje dhe rihapjes së restoranteve pas pandemisë.

Ndërkohë, prodhimi ishte më i ulët nga temperatura të larta dhe cilësi e dobët e rendimentit. Fermerët janë prej kohësh në vështirësi financiare pasi prodhimi i orizit nuk është më fitimprurës, dhe qeveria ka inkurajuar kultivimin e kulturave të tjera si gruri dhe soja.

Qeveria është përpjekur të ulë çmimet duke nxjerrë në treg rezervat e emergjencës së orizit, por pa shumë sukses. Për herë të parë në 25 vjet, Japonia ka nisur të importojë oriz nga Koreja e Jugut dhe po diskuton rritjen e importeve nga SHBA-ja, megjithëse konsumatorët preferojnë orizin vendas.

Situata mbetet delikate politikisht, pasi Japonia përgatitet për zgjedhje kombëtare dhe kërkon të kënaqë fermerët dhe konsumatorët, veçanërisht ata më të moshuarit që janë grupet më të fuqishme elektorale.

Një gabim që i kushton shumë?

Është një çështje e thjeshtë e ofertës dhe kërkesës, thotë ekonomisti bujqësor Kunio Nishikawa i Universitetit Ibaraki. Por ai beson se kjo u shkaktua nga një llogaritje e gabuar e qeverisë.

Deri në vitin 1995, qeveria kontrollonte sasinë e prodhuar nga fermerët e orizit duke bashkëpunuar ngushtë me kooperativat bujqësore. Ligji u shfuqizua atë vit, por ministria e bujqësisë vazhdon të publikojë vlerësime të kërkesës në mënyrë që fermerët të shmangin prodhimin e tepërt të orizit.

Por, thotë Prof Nishikawa, ata gabuan në vitet 2023 dhe 2024. Ata vlerësuan se kërkesa ishte 6.8 milionë ton, ndërsa kërkesa aktuale ishte 7.05 milionë ton. Kërkesa për oriz u rrit për shkak të numrit të shtuar të turistëve që vizituan Japoninë dhe një rritjeje të numrit të njerëzve që hanin jashtë pas pandemisë.

“Është e vërtetë që kërkesa për oriz u rrit ndjeshëm, për shkak të disa faktorëve - duke përfshirë faktin se orizi ishte relativisht i përballueshëm në krahasim me artikujt e tjerë ushqimorë dhe një rritje në numrin e vizitorëve të huaj”, tha një zëdhënës i ministrisë së bujqësisë për BBC-në.

Kultivimi i orizit nuk është më fitimprurës

Fermerët e orizit nuk kanë mundur të fitojnë para të mjaftueshme për shumë vite, thotë 59-vjeçari Kosuke Kasahara, familja e të cilit merret me bujqësi për breza me radhë. Ai shpjegon se kushton afërsisht 18,500 jen (125.70 dollarë; 94.60 £) për të prodhuar 60 kg oriz, por kooperativa në zonën e tij të Niigatës në bregun perëndimor të Japonisë ofroi ta blinte atë vitin e kaluar për 19,000 jen.

"Deri tre ose katër vjet më parë, qeveria madje ofronte stimuj financiarë për bashkitë që pranonin të ulnin prodhimin e orizit", shton ai.

Zëdhënësi i ministrisë konfirmon se qeveria ka ofruar subvencione për ata që zgjedhin të prodhojnë grurë ose sojë në vend të orizit. Ndërkohë, fermerët e rinj kanë zgjedhur të prodhojnë lloje të ndryshme orizi që përdoren për sake, biskota orizi ose për t’u dhënë ushqim bagëtive, sepse kërkesa për oriz në Japoni kishte rënë deri vitin e kaluar.

Përballimi i çmimeve në rritje

Kostoja e orizit është gjithashtu në rritje në Azinë Juglindore, e cila përbën pothuajse 30% të prodhimit global të orizit  presionet ekonomike, politike dhe klimatike kanë rezultuar në mungesa të tij vitet e fundit. Megjithatë, në Japoni çështja është bërë aq serioze sa vendi ka filluar të importojë oriz nga Koreja e Jugut për herë të parë në një çerek shekulli, edhe pse konsumatorët preferojnë varietetet e kultivuara në vend.

Kryeministri Ishiba ka lënë të kuptohet gjithashtu zgjerimin e importeve të orizit amerikan, ndërsa qeveria e tij vazhdon të negociojë një marrëveshje tregtare me Uashingtonin. Por blerës si Higuchi thonë se nuk ka gjasa të blejnë oriz jo-japonez.

“Ne kemi thënë prodhim vendas për konsum vendas për një kohë të gjatë. Duhet të ketë një mënyrë që fermerët japonezë të jenë fitimprurës dhe konsumatorët të ndihen të sigurt duke qenë në gjendje të përballojnë produktet e rritura në vend," thotë ajo. 

Kjo ka ndarë mendimet midis fermerëve.

“Mund të dëgjoni se industria po plaket dhe po tkurret, por kjo nuk është domosdoshmërisht e vërtetë. Shumë fermerë të moshuar mund ta përballojnë shitjen e orizit me çmim të lirë sepse kanë pensione dhe asete, por brezi i ri duhet të jetë në gjendje të fitojë para. Në vend që të garantojë të ardhurat e të gjithë fermerëve dhe të shtrembërojë tregun, qeveria duhet t'i lejojë fermerët jofitimprurës të falimentojnë," thotë Tabuchi, i cili beson se sektori është mbrojtur shumë nga qeveria.

Kasahara nuk është dakord: "Bujqësia në zonat rurale si e jona ka të bëjë me të qenit pjesë e një komuniteti. Nëse i lëmë këta fermerë të dështojnë, zonat tona do të jenë në rrënim."

Ai argumenton se qeveria duhet të vendosë një çmim të garantuar blerjeje prej 32,000 deri në 36,000 jen për 60 kg oriz, i cili është më i ulët se çmimi i sotëm, por që gjithsesi u lejon fermerëve të jenë fitimprurës. Dhe duke pasur parasysh atë që i ndodhi Etos, kjo është gjithashtu një temë e ndjeshme për politikanët.

Vendi do të mbajë zgjedhje të rëndësishme kombëtare këtë verë, kështu që është thelbësore të kënaqësh si konsumatorët ashtu edhe fermerët veçanërisht të moshuarit në të dy kampet që kanë tendencë të votojnë më shumë.

taku eto

Sondazh

Poll

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit