LIVE UPDATES
Bota

Shakaja për orizin i kushtoi punën një ministri të kabinetit japonez

Kjo deklaratë shkaktoi zemërim në një kohë kur Japonia po përballet me krizën më të rëndë të kostos së jetesës në dekada dhe çmimi i orizit është dyfishuar.

23 Maj 2025, 16:40 Nga E. D
Shakaja për orizin i kushtoi punën një ministri të kabinetit
Taku Eto

JAPONI- Ministri japonez i bujqësisë, Taku Eto, humbi postin pas një deklarate të papërshtatshme në një tubim lokal, ku tha se nuk kishte nevojë të blinte oriz sepse ia dhuronin mbështetësit e tij. Kjo deklaratë shkaktoi zemërim në një kohë kur Japonia po përballet me krizën më të rëndë të kostos së jetesës në dekada dhe çmimi i orizit është dyfishuar.

Orizi është ushqimi bazë dhe shumë i dashur në Japoni, dhe çdo mungesë apo rritje çmimi prek thellë shoqërinë dhe politikën. Ky skandal politik goditi qeverinë pakicë të kryeministrit Shigeru Ishiba, e cila përballet me rënie të mbështetjes publike. Arsyeja e krizës qëndron në gabimet në parashikimin e kërkesës për oriz, e cila u rrit për shkak të turizmit në rritje dhe rihapjes së restoranteve pas pandemisë.

Ndërkohë, prodhimi ishte më i ulët nga temperatura të larta dhe cilësi e dobët e rendimentit. Fermerët janë prej kohësh në vështirësi financiare pasi prodhimi i orizit nuk është më fitimprurës, dhe qeveria ka inkurajuar kultivimin e kulturave të tjera si gruri dhe soja.

Qeveria është përpjekur të ulë çmimet duke nxjerrë në treg rezervat e emergjencës së orizit, por pa shumë sukses. Për herë të parë në 25 vjet, Japonia ka nisur të importojë oriz nga Koreja e Jugut dhe po diskuton rritjen e importeve nga SHBA-ja, megjithëse konsumatorët preferojnë orizin vendas.

Situata mbetet delikate politikisht, pasi Japonia përgatitet për zgjedhje kombëtare dhe kërkon të kënaqë fermerët dhe konsumatorët, veçanërisht ata më të moshuarit që janë grupet më të fuqishme elektorale.

Një gabim që i kushton shumë?

Është një çështje e thjeshtë e ofertës dhe kërkesës, thotë ekonomisti bujqësor Kunio Nishikawa i Universitetit Ibaraki. Por ai beson se kjo u shkaktua nga një llogaritje e gabuar e qeverisë.

Deri në vitin 1995, qeveria kontrollonte sasinë e prodhuar nga fermerët e orizit duke bashkëpunuar ngushtë me kooperativat bujqësore. Ligji u shfuqizua atë vit, por ministria e bujqësisë vazhdon të publikojë vlerësime të kërkesës në mënyrë që fermerët të shmangin prodhimin e tepërt të orizit.

Por, thotë Prof Nishikawa, ata gabuan në vitet 2023 dhe 2024. Ata vlerësuan se kërkesa ishte 6.8 milionë ton, ndërsa kërkesa aktuale ishte 7.05 milionë ton. Kërkesa për oriz u rrit për shkak të numrit të shtuar të turistëve që vizituan Japoninë dhe një rritjeje të numrit të njerëzve që hanin jashtë pas pandemisë.

“Është e vërtetë që kërkesa për oriz u rrit ndjeshëm, për shkak të disa faktorëve - duke përfshirë faktin se orizi ishte relativisht i përballueshëm në krahasim me artikujt e tjerë ushqimorë dhe një rritje në numrin e vizitorëve të huaj”, tha një zëdhënës i ministrisë së bujqësisë për BBC-në.

Kultivimi i orizit nuk është më fitimprurës

Fermerët e orizit nuk kanë mundur të fitojnë para të mjaftueshme për shumë vite, thotë 59-vjeçari Kosuke Kasahara, familja e të cilit merret me bujqësi për breza me radhë. Ai shpjegon se kushton afërsisht 18,500 jen (125.70 dollarë; 94.60 £) për të prodhuar 60 kg oriz, por kooperativa në zonën e tij të Niigatës në bregun perëndimor të Japonisë ofroi ta blinte atë vitin e kaluar për 19,000 jen.

"Deri tre ose katër vjet më parë, qeveria madje ofronte stimuj financiarë për bashkitë që pranonin të ulnin prodhimin e orizit", shton ai.

Zëdhënësi i ministrisë konfirmon se qeveria ka ofruar subvencione për ata që zgjedhin të prodhojnë grurë ose sojë në vend të orizit. Ndërkohë, fermerët e rinj kanë zgjedhur të prodhojnë lloje të ndryshme orizi që përdoren për sake, biskota orizi ose për t’u dhënë ushqim bagëtive, sepse kërkesa për oriz në Japoni kishte rënë deri vitin e kaluar.

Përballimi i çmimeve në rritje

Kostoja e orizit është gjithashtu në rritje në Azinë Juglindore, e cila përbën pothuajse 30% të prodhimit global të orizit  presionet ekonomike, politike dhe klimatike kanë rezultuar në mungesa të tij vitet e fundit. Megjithatë, në Japoni çështja është bërë aq serioze sa vendi ka filluar të importojë oriz nga Koreja e Jugut për herë të parë në një çerek shekulli, edhe pse konsumatorët preferojnë varietetet e kultivuara në vend.

Kryeministri Ishiba ka lënë të kuptohet gjithashtu zgjerimin e importeve të orizit amerikan, ndërsa qeveria e tij vazhdon të negociojë një marrëveshje tregtare me Uashingtonin. Por blerës si Higuchi thonë se nuk ka gjasa të blejnë oriz jo-japonez.

“Ne kemi thënë prodhim vendas për konsum vendas për një kohë të gjatë. Duhet të ketë një mënyrë që fermerët japonezë të jenë fitimprurës dhe konsumatorët të ndihen të sigurt duke qenë në gjendje të përballojnë produktet e rritura në vend," thotë ajo. 

Kjo ka ndarë mendimet midis fermerëve.

“Mund të dëgjoni se industria po plaket dhe po tkurret, por kjo nuk është domosdoshmërisht e vërtetë. Shumë fermerë të moshuar mund ta përballojnë shitjen e orizit me çmim të lirë sepse kanë pensione dhe asete, por brezi i ri duhet të jetë në gjendje të fitojë para. Në vend që të garantojë të ardhurat e të gjithë fermerëve dhe të shtrembërojë tregun, qeveria duhet t'i lejojë fermerët jofitimprurës të falimentojnë," thotë Tabuchi, i cili beson se sektori është mbrojtur shumë nga qeveria.

Kasahara nuk është dakord: "Bujqësia në zonat rurale si e jona ka të bëjë me të qenit pjesë e një komuniteti. Nëse i lëmë këta fermerë të dështojnë, zonat tona do të jenë në rrënim."

Ai argumenton se qeveria duhet të vendosë një çmim të garantuar blerjeje prej 32,000 deri në 36,000 jen për 60 kg oriz, i cili është më i ulët se çmimi i sotëm, por që gjithsesi u lejon fermerëve të jenë fitimprurës. Dhe duke pasur parasysh atë që i ndodhi Etos, kjo është gjithashtu një temë e ndjeshme për politikanët.

Vendi do të mbajë zgjedhje të rëndësishme kombëtare këtë verë, kështu që është thelbësore të kënaqësh si konsumatorët ashtu edhe fermerët veçanërisht të moshuarit në të dy kampet që kanë tendencë të votojnë më shumë.

taku eto

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje