LIVE UPDATES
Bota

"Rreziqet digjitale janë reale dhe të dokumentuara”/ Raporti i OKB-së: Njerëzimi rrezikon të përballet me një pandemi digjitale

"Rreziqet kritike digjitale janë reale, të dokumentuara, sistemike por ato nënvlerësohen në masë të madhe”, theksojnë ITU dhe UNDRR në një raport

8 Maj 2026, 16:00 Nga E.d
"Rreziqet digjitale janë reale dhe të dokumentuara”/
Foto ilustruse

Nëse papritur do të dëmtoheshin kolonat bazë të botës digjitale, kjo do të kishte pasoja shkatërrimtare për shumicën e njerëzve: sipas paralajmërimeve të Organizatës së OKB‑së për Telekomunikacion (ITU) dhe Zyrës së Kombeve të Bashkuara për Reduktimin e Rrezikut nga Fatkeqësitë (UNDRR), vendet nuk janë të përgatitura për skenarë të tillë si dështimi masiv i satelitëve, ndërprerjet e energjisë elektrike apo këputja e kabllove nënujore.

"Rreziqet kritike digjitale janë reale, të dokumentuara, sistemike por ato nënvlerësohen në masë të madhe”, theksojnë ITU dhe UNDRR në një raport. "Çfarë do të ndodhte nëse nesër telefonat celularë dhe interneti nuk do të funksiononin më, pagesat do të dështonin, spitalet do të humbnin të dhënat e pacientëve dhe paralajmërimet emergjente nuk do të mbërrinin kurrë?”, këto pyetje shtrohen në raport. "Ajo që tingëllon si fantastiko-shkencore, mund të bëhet realitet.” ITU dhe UNDRR flasin për një "pandemi digjitale” dhe paraqesin tre skenarë tejet frikësues.

Një stuhi diellore si ajo e vitit 1859

Kur Dielli papritur lëshon më shumë rrezatim dhe grimca në hapësirë dhe ato godasin Tokën: në një ditë shtatori të vitit 1859, gjatë një ngjarjeje të tillë me paralajmërim shumë të shkurtër, telegrafistët pësuan goditje elektrike, pajisjet nxorën shkëndija dhe zyrat u përfshinë nga zjarri.

Shpërthim diellor

Në ditët e sotme, sinjalet nga satelitët e navigimit do të pengoheshin, avionët nuk do të kishin më radar në kohë reale dhe fluturimet do të duhej të reduktoheshin ndjeshëm; automjetet autonome do të ndalonin. Edhe transaksionet financiare do të dështonin, shpjegojnë Zyra e OKB‑së për Parandalimin e Fatkeqësive dhe Organizata e OKB‑së për Telekomunikacionin. Rrymat e induktuara gjeomagnetike mund të shkatërronin transformatorët në rrjetin elektrik dhe të ndërprisnin furnizimin me energji. Qendrat e të dhënave do të arrinin në limitet e kapacitetit të e tyre sapo të shteronte energjia rezervë. Zëvendësimi i transformatorëve në shkallë të gjerë mund të zgjaste disa muaj.

I nxehti ekstrem si në vitin 2003 në Evropë

Një kërkesë më e madhe për ftohje, e shoqëruar njëkohësisht me ngrohjen e lumenjve – kjo, ndër të tjera, kufizon funksionimin e centraleve bërthamore. Një trafik më i ulët i anijeve për shkak të niveleve të ulëta të ujit mund të pengojë gjithashtu furnizimin me naftë dizel për gjeneratorët e energjisë rezervë.

Ndërkohë, sipas ITU‑së dhe UNDRR‑së, sot nga një dukuri e tillë mund të preken shumë më tepër qendra të të dhënave me konsum të lartë energjie sesa në vitin 2003. Disa prej tyre mund të dalin jashtë funksionit për shkak të mungesës së ftohjes; terminalet e pagesave mund të pushojnë së funksionuari dhe dyqanet të mbyllen. Një infrastrukturë rajonale e rrjeteve mobile, e projektuar për të funksionuar e pavarur nga rrjetet e të dhënave, ka nevojë për stacione bazë transmetimi, shumë prej të cilave nuk funksionojnë pa ftohje.

Një shpërthim vullkanik si ai i vitit 2022 në Tonga

Në fillim të vitit 2022, një shpërthim i madh i vullkanit Hunga Tonga‑Hunga Haʻapai nën sipërfaqen e detit shkaktoi dëme masive. Ndër të tjera, u shkatërrua një kabllo nënujore rreth 80 kilometra e gjatë, e cila e lidhte shtetin ishullor me botën e jashtme. Një ndodhi e tillë mund të sjellë ndërprerje të internetit për javë të tëra, me pasoja të ngjashme me ato të skenarëve të tjerë.

Çfarë duhet bërë?

Në përgjithësi, sipas raportit të OKB‑së, në menaxhimin e rreziqeve çdo kërcënim shqyrtohet veçmas dhe supozohet se problemi mund të zgjidhet brenda një kohe të shkurtër. Megjithatë, rreziku qëndron në faktin se një problem i vetëm mund të rëndojë infrastrukturë tjetër kritike dhe papritur të preken disa sisteme njëkohësisht.

Të nevojshme janë, ndër të tjera, kapacitete rezervë analoge – në këtë përfundim arrijnë ITU dhe UNDRR. Sepse njerëzit duhet të dinë se si, me ndihmën e sistemeve analoge, të përballojnë dhe të kapërcejnë ndërprerjet digjitale./DW

okb raport bota

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Shiko video te tjera