LIVE UPDATES
Bota

Propozohet themelimi i një Gjykate të Lartë për Krime Lufte në Ukrainë

Në këtë rast, Gjykata Penale Ndërkombëtare do të gjykonte rastet e nivelit më të lartë, ndërsa Gjykata e Lartë ukrainase do të gjykonte rastet e nivelit të mesëm dhe atij të ulët.

25 Korrik 2022, 17:56 Nga k.m.
Propozohet themelimi i një Gjykate të Lartë për Krime Lufte
Foto ilustruese

Themelimi i një gjykate speciale me përfshirje ndërkombëtare që do të gjykonte krimet e luftës në Ukrainë është i mundshëm nëse Kievi do shfrytëzonte modelin e Gjykatës së Lartë kundër Korrupsionit. Format tjera do të binin ndesh me Kushtetutën e Ukrainës dhe ajo nuk mund të ndryshohet në kohë lufte. Këtë sugjerim e ka bërë Grupi i Politikave dhe të Drejtës Ndërkombëtare Publike, një organizatë me seli në Uashington. Në këtë rast, Gjykata Penale Ndërkombëtare do të gjykonte rastet e nivelit më të lartë, ndërsa Gjykata e Lartë ukrainase do të gjykonte rastet e nivelit të mesëm dhe atij të ulët.

Më 27 qershor, Rusia sulmoi një qendër tregtare në Kremenchuk, në Ukrainën qëndrore, duke vrarë së paku 20 persona, të gjithë civilë.

Të njejtën ditë, Rusia e vazhdoi bombardimin e qytetit verilindor ukrainas të Kharkivit. Sulmi vrau 5 persona dhe plagosi 22 të tjerë, pesë prej të cilëve fëmijë.

Forcat ruse nuk kanë kursyer objektet e banimit. Kharkiv, qyteti i dytë më i madh në Ukrainë, tani është shndërruar pothuajse i tëri në një gërmadhë. Sipas autoriteteve vendore, Ukraina po përballet me vrasje, tortura, zhdukje, deportime e përdhunime, që kur Rusia nisi sulmin e saj në muajin shkurt. Të gjitha këto përbëjnë krime lufte, përfshirë edhe shkatërrimet që po konsiderohen si më të rëndat prej përfundimit të Luftës së Dytë Botërore.

Komisioneri i Lartë i Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut thotë se janë dokumentuar mbi 10 mijë vrasje dhe lëndime të civilëve.

355 prej tyre janë fëmijë. Shumica e viktimave civile, sipas njoftimit, janë si pasojë e përdorimit të municioneve shpërthyese në zona të banuara.

Ndërsa, kryeprokuroria e Ukrainës thotë të ketë dokumentuar së paku mbi 20 mijë raste të krimeve të luftës.

“Ka një mal me dëshmi që përfshin fotografi, video, përgjime telefonike, intervista me dëshmitarë, pra nuk do ketë mungesë të dokumentimit për të verifikuar rastet e krimeve të luftës. Megjithatë ka një hendek të krijuar kur është fjala për llogaridhënie”, thotë Michael Scharf, i Grupit të Politikave dhe të Drejtës Ndërkombëtare Publike, (PILPG) me seli në Uashington , i cili këto ditë paraqiti një propozim për krijimin e një gjykate për krimet e luftës në Ukrainë.

“Ukraina po përballet me rezultatet e sulmit rus duke përfshirë vrasje, tortura, zhdukje, deportime, përdhunime e të tjera”, thotë ekspertja ukrainase, Kateryna Kyrychenko e grupit PILPG.

Janë një mori shtetesh që krahas Ukrainës janë duke mbledhur dëshmi për krime të luftës, por nxjerrja para drejtësisë e autorëve është një çështje e komplikuar. Gjykata Penale Ndëkombëtare është njëra prej tyre e cila tani po bashkëpunon me autoritet e Ukrainës, por ekspertët thonë se kjo nuk e ofron zgjidhjen e duhur.

“Shoqëria ukrainase ka pritje të mëdha nga Gjykata Penale Ndërkombëtare. Megjithatë, përgjegjësia kryesore për hetimet dhe ndjekjen e kriminelëve ndërkombëtarë qëndron mbi autoritetet vendore”, thotë aktivisti ukrainas, Ievgenii Iaroshenko, që monitoron zhvillimet në zonat e pushtuara nga forcat ruse.

Prokurori i Gjykates Penale Ndërkombëtare, Karim Khan tanimë e ka vizituar Ukrainën disa herë, por kapaciteti i kësaj gjykate premton pak.

“Gjykata Penale Ndërkombëtare asnjëherë nuk ka gjykuar më shumë se 6 persona të nivelit të lartë nëpër botë, jo rrallë herë numri i të gjykuarve ka qenë edhe më i vogël”, tha gjatë debatit Ambasadori Stephen Rap, i cili ka qenë Kryeprokuror i Gjykatës Speciale për Sierra Leonen.

Themelimi i një gjykate me gjyqtarë ndërkombëtarë nuk lejohet nga Kushtetuta e Ukrainës. Ajo që e komplikon çështjen edhe më shumë është se Ukraina nuk e lejon ndryshimin e Kushtetutës së saj në kohë lufte. Zgjidhja e ofruar sipas ekspertëve amerikanë dhe ukrainas është shfrytëzimi i modelit të Gjykatës së Lartë kundër Korrupsionit, e themeluar në vitin 2019. Propozimi i Grupit për Politika dhe të Drejtën Ndëkombëtare sugjeron që kjo gjykatë e re do të kishte mandat fillestar 10 vjeçar që do të funksiononte me personel vendor, por me mbështetje dhe vëzhgim ndërkombëtar.

“Unë besoj që ky model i një Gjykate të Lartë për krime lufte do t’i shërbejë mjaft mirë qëllimit për hetimin e krimeve të luftës”, tha gjatë debatit Rasim Babanly, Shefi i Departamentit të Punës Analitike dhe Juridike të Gjykatës së Lartë të Ukrainës.

Mënyra se si do të përfshiheshin ndërkombëtarët në këtë gjykatë pa rënë ndesh me Kushtetutën e Ukrainës do të jetë përmes themelimit të “Këshillit Publik të Ekspertëve Ndërkombëtarë”. Ukraina do të pranonte kandidatët e propozuar nga organizatat ndërkombëtare me të cilat vendi bashkëpunon në fushat e ligjit humanitar ndërkombëtar, të drejtave të njeriut dhe paqes ndërkombëtare.

Çështja tjetër me rëndësi e një gjykate të tillë do të ishte puna e financimit. Deri më tani sipas diskutimit, i vetmit vend që ka ofruar përkrahje financiare për hetimin e krimeve të luftës nga një gjykatë e veçantë është Britania e Madhe e cila ka ofruar mbi 2 milionë euro. Kjo shumë, sipas ekspertëve që morën pjesë në këtë debat duhet të jetë rreth 50 herë më e lartë, që ajo të funksionojë si një gjykate për krime lufte./VOA

gjykata penale ndërkombëtare lufta ukraine-rusi

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet