LIVE UPDATES
Bota

"Oksfordi dhe Kembrixhi janë shumë të vegjël!" Analiza: Lidhja e qyteteve dhe nxitja e rritjes së tyre mund të fuqizojë ekonominë e Britanisë

Lidhja e qyteteve dhe nxitja e rritjes së tyre mund të fuqizojë ekonominë e Britanisë, shkruan The Economist.

11 Maj 2025, 08:02 Nga M.B
"Oksfordi dhe Kembrixhi janë shumë të vegjël!"
Foto ilustruese

BRITANI- Pak javë më parë, pak njerëz kishin dëgjuar për Tempsford, një fshat i përgjumur me 600 banorë në periferi të qytetit Bedfordshire. Ky fshat ndodhet në kryqëzimin e linjës kryesore hekurudhore të East Coast, e cila kalon midis Londrës dhe Edinburgut, dhe një hekurudhe që është propozuar të lidhë Oksfordin me Kembrixhin.

Kjo vendndodhje e bën fshatin një zonë të përsosur për një qytet të ri dhe stacion hekurudhor, siç kanë vënë në dukje dy studiuesit Kane Emerson dhe Samuel Hughes. Më 29 janar, kancelarja Rachel Reeves njoftoi se së shpejti, Tempsford do të kthehet në një qytet. Ky projekt ishte vetëm një nga të shumtit në axhendën e kancelares së Partisë Laburiste në qeveri.

Në një fjalim ku njoftoi projektet e mëdha, zonja Reeves zbuloi gjithashtu se i kishte nxitur kolegët e kabinetit për të miratuar një pistë të tretë në Aeroportin Heathrow dhe se do të mbështeste punimet e reja rreth Old Trafford, stadiumi i një ekipi futbolli në Mançester. Por më e rëndësishmja, ishte ideja për të kthyer një pjesë të Anglisë Jugqendrore në “Silicon Valley të Europës”.

Plani, i quajtur Harku Oksford-Kembrixh (shih hartën), nuk është i ri. Por ai është një shembull i mirë që nxjerr në pah se çfarë bën mirë Britania dhe çfarë e mban vendin mbrapa. Edhe pse zonja Reeves është përfshirë vonë në këtë projekt, ajo ka shanse më të mira për ta zbatuar se kushdo para saj.

Oksfordi dhe Kembrixhi kanë disa pika të forta. Dy qytetet universitare ia kalojnë shumicës së zonave të tjera në publikimet shkencore dhe aplikimet për patenta. Ata kanë një përqindje të lartë të të diplomuarve të zgjuar dhe të rinj, shumë prej të cilëve duan të ndërtojnë kompanitë e së ardhmes. Këto qytete studentore janë shtëpia e bizneseve të reja të bioteknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale.

Megjithatë, ata nuk kanë arritur dot potencialin e plotë, sepse nuk janë lejuar të rriten. “Rajoni ka arritje shumë të mëdha për nga matjet ‘për frymë’, por jo në një shkallë të përgjithshme”, thotë Rachel Wolf nga Instituti kërkimor Public First. Oksfordi është më i madhi nga të dy; popullsia e tij është ende vetëm 160,000 persona dhe vetëm 35,000 më shumë se sa në vitin 1980. Shtëpitë kushtojnë 14 herë më shumë se paga mesatare, duke e bërë të vështirë punësimin e firmave.

Hapësira laboratorike është një tjetër kufizim i madh në të dy qytetet. Disa zhvillime të reja e kanë lehtësuar presionin, por vendet e reja janë të pakta. Për ta parë konkretisht këtë vetëshkatërrim, merrni parasysh Institutin e Teknologjisë Ellison të Oksfordit, i cili do të jetë një nga inkubatorët më të mëdhenj të kompanive startupeve në Britani kur të hapet në vitin 2027.

Mbështetur nga një fond prej 130 milionë paund (160 milionë dollarë) i mundësuar nga bashkëthemeluesi i firmës Oracle, Larry Ellison, hapësira do të jetë 30,000 metra katrorë së bashku me një zonë për superkompjuterat rreth 3000 metra katrorë. Por planifikimi dhe kufizimet mjedisore e kanë bërë atë “një makth të vërtetë”, thotë Sir John Bell, një imunolog i Oksfordit që drejton projektin. “Agjencia e Mjedisit po merrej me hollësi të kota”.

Është e vështirë të përfytyrohet që zoti Ellison do të përballej me probleme të tilla në Amerikë. Sir John thotë se vendasit në këto qytete të pasura me histori kanë një qëndrim “të vetëkënaqur”. Ata pyesin: “A na nevojitet vërtet një linjë e re hekurudhore?”

Krahasojini ato me Boston, San Diego ose Zonën e Gjirit. Grupet e risisë në këto qytete janë shumë më të mëdha dhe më produktive. Ata përfitojnë nga bashkimi i shumë punëtorëve që mund të shkëmbejnë ide. Megjithëse banesat nuk janë gjithmonë të lira, njerëzit kanë vende për të jetuar dhe bizneset kanë hapësirë për t’u rritur. Një ekosistem i madh nxit ndërmarrjen e rrezikut. Nëse një kompani dështon, njerëzit shpejt gjejnë një tjetër. PBB-ja e zonës metropolitane të Bostonit është pothuajse dhjetë herë më e madhe se ajo e Oksfordit dhe Kembrixhit së bashku.

Zonja Reeves shpreson të imitojë këto suksese. Silicon Valley dhe Tempsford mund të duken si dy botë krejt të ndryshme, por ideja nuk është jorealiste. Përveç Oksfordit dhe Kembrixhit, qyteza Milton Keynes aty afër është një qendër gjithnjë e më popullore për kompanitë e teknologjisë dhe të mbrojtjes. Të tre qytetet janë gjithashtu të lidhura me Londrën, ende një qendër globale për shërbimet financiare.

Sipas parashikimeve nga kompania Public First, qytetet Oksford, Kembrixh dhe Milton Keynes mund të kontribuojnë në ekonominë e vendit me 14 miliardë paund (18 miliardë dollarë) shtesë në vit, deri në vitin 2035, nëse qytetet do të tërhiqnin më shumë punëtorë të kualifikuar dhe shpenzime më të larta për kërkim dhe zhvillim.

Kancelarja është përqendruar në dy probleme të mëdha që kanë penguar përparimin. Njëri është transporti. Oksfordi dhe Kembrixhi janë vetëm 66 milje (106 kilometra) larg njëri-tjetrit, por duhen dy orë e gjysmë për të bërë udhëtimin me tren, nëpërmjet Londrës, dhe një kohë e ngjashme nëpër rrugët lokale të pashtruara mirë.

Një plan për një karrexhatë të dyfishtë u anulua në vitin 2021. Zonja Reeves thotë se ajo do të mbështesë hekurudhat lindje-perëndim, duke përfshirë stacionin në Tempsford. Trenat e parë do të vihen në funksion deri në vitin 2035. Në rishikimin e shpenzimeve këtë verë, pritet të mundësohen rreth 7 miliardë paund për projektin, i cili përfshin përmirësime dhe rrugë të reja. Kjo do të shqetësojë disa deputetë laburistë, të cilët pa dyshim do të argumentojnë se fondet duhej të kishin shkuar më larg në veri, në vende si Leeds.

Problemi tjetër është strehimi. Zonja Reeves ka paraqitur një “skemë zonimi”, e cila do të mbështeste ndërtimin e shtëpive dhe të hekurudhave. Nëse projektohet mirë, kjo mund të çojë në një rritje të sektorit të ndërtimit.Michael Gove, ministri konservator që drejtonte Harkun Oksford-Kembrixh deri në zgjedhjet e fundit, argumenton se densifikimi i Oksfordit dhe Kembrixhit është gjithashtu me rëndësi jetike.

Ata janë penguar për dekada nga zonat e gjelbra të mbrojtura ndërsa protestuesit kundër ndërtimeve të reja kanë bllokuar infrastrukturën. Zonja Reeves ka miratuar rezervuarë të rinj që u shërbejnë të dy qyteteve. Për të rritur ndërtimin brenda kufijve të qytetit, asaj i duhet të punojë me korporatat e zhvillimit, thotë zoti Gove.

Ka sfida të tjera. Grupi Oxbridge do të ketë nevojë për punëtorë të kualifikuar, një nevojë që mund të bjerë ndesh me planin e qeverisë për të ulur emigracionin. Një tjetër pengesë është mungesa e qasjes në kapitalin e rritjes. Shumë kompani startup mendojnë se qeveria duhet të bëjë më shumë përpjekje për investime. Zonja Reeves nuk i ka ende të gjitha përgjigjet. Por laburistët janë në pozicionin e duhur për të ndërtuar Harkun Oksford-Kembrixh, sepse nuk është aq e varur nga votuesit që kundërshtojnë shtëpitë dhe infrastrukturën.

“Politika është shumë më e lehtë”, thotë zonja Wolf, e cila më parë ishte një këshilltare e konservatorëve. “Laburistët nuk e kanë aq problem dërgimin e vinçave të ndërtimit në zonat rurale”./ The Economist

oxford kembrixh

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë