LIVE UPDATES
Bota

"Nuk mund të shfrytëzohet dot potenciali i plotë i aktorëve të sektorit", si politika po pengon investimet private në energji në Europën Qendrore dhe Lindore

Me politikat e tanishme të energjisë nuk mund të shfrytëzohet dot potenciali i plotë i aktorëve të sektorit privat (investitorëve, bizneseve dhe konsumatorëve), për të trajtuar në mënyrë efektive problemin e ndryshimeve klimatike në Europën Qendrore dhe Lindore, sipas një raporti të ri që shqyrton shtatë tregje të lira: Poloni, Bullgari, Rumani, Çeki, Sllovaki, Hungari dhe Ukrainë.

14 Shtator 2024, 07:30 Nga M.B
"Nuk mund të shfrytëzohet dot potenciali i plotë i
Foto ilustruese

EUROPA- Duke ulur kontrollin shtetëror dhe duke lejuar më shumë investime private, tregjet e energjisë në EQL mund të bëhen më konkurruese, transparente dhe efikase. Me politikat e tanishme të energjisë nuk mund të shfrytëzohet dot potenciali i plotë i aktorëve të sektorit privat (investitorëve, bizneseve dhe konsumatorëve), për të trajtuar në mënyrë efektive problemin e ndryshimeve klimatike në Europën Qendrore dhe Lindore, sipas një raporti të ri që shqyrton shtatë tregje të lira: Poloni, Bullgari, Rumani, Çeki, Sllovaki, Hungari dhe Ukrainë.

Raporti i quajtur “Energjizimi i sektorit të energjisë në Europën Qendrore-Lindore”, i koordinuar nga Instituti i Ndërmarrjeve të Varshavës, thekson se tregjet konkurruese të energjisë elektrike, dekarbonizohen 66% më shpejt se ato jokonkurruese.

Pavarësisht kësaj, rajoni i EQL-së ende nuk e ka shfrytëzuar plotësisht potencialin e tregut. Studiuesit kanë spikatur 40 barriera të ndryshme që pengojnë konkurrencën, rrisin kostot e biznesit dhe pengojnë investimet private, duke ngadalësuar dekarbonizimin në këto vende.

Liria ekonomike ndryshon në të gjithë rajonin e EQL-së. Çekia renditet më lart, me një treg relativisht të liberalizuar, më pak pengesa për hyrjen e investimeve dhe një rregullore më transparente. Sidoqoftë, edhe këtu, mbeten pengesa të rëndësishme. Për shembull, përfundimi i një projekti të fermave të erës kërkon të paktën shtatë vjet, për shkak të vonesave burokratike.

Rumania, me pengesa të moderuara, ka një klimë investimi përgjithësisht të volitshme. Ndërsa Hungaria është më pak e lirë ekonomikisht, karakterizohet nga kontrolli i fortë i qeverisë dhe ndryshimet e shpeshta legjislative, gjë që krijon një mjedis të paqëndrueshëm për investitorët. Bullgaria përballet me sfida thelbësore, duke përfshirë burokracinë e lartë dhe paqëndrueshmërinë rregullatore, gjë që pengon investimet private.

Në Poloni, tregu i energjisë është i shtetëzuar, ku kompanitë shtetërore prodhojnë rreth 70% të energjisë së vendit, duke penguar investimet private. Fuqia e madhe e zotëruar nga zyrtarët qeveritarë, gjithashtu bllokon investimet private në kapacitete të reja energjetike, siç janë Reaktorët e Vegjël Modularë, që prodhojnë energji bërthamore.

Anasjelltas, Ukraina ka bërë një përparim të dukshëm në pakësimin e burokracisë, veçanërisht pas pushtimit rus në vitin 2022. Vendi ka zbatuar procedura të dixhitalizuara, ka pakësuar inspektimet dhe ka mundësuar përjashtime tatimore për projekte të rëndësishme investimesh, duke mbështetur aktivitetin ekonomik dhe duke përmirësuar teknologjitë e pastra.

Një sfidë e përbashkët për të gjitha vendet e EQL-së është infrastruktura. Rajoni përbën vetëm 13% të kapacitetit të lidhjes së brendshme infrastrukturore të BE-së, pavarësisht se aty ndodhet 28,64% e popullsisë së BE-së, dhe përbën 15% të PBB-së së bllokut dhe 17% të kërkesës për energji elektrike.

Modernizimi i rrjetit dhe lidhjeve, janë thelbësore për të lehtësuar tranzicionin e energjisë. Raporti gjithashtu sheh me sy kritik ndikimin e politikave të BE-së për klimën, në tregjet e energjisë në EQL. Edhe pse BE-ja nxit hapjen dhe integrimin e tregut, ajo gjithashtu lejon programe që shtrembërojnë tregun, si Sistemi i Tregtimit të Emetimeve (ETS) dhe Mekanizmi i Rregullimit të Kufirit të Karbonit (CBAM).

Raporti mbështet një “Pakt për Lirinë” midis vendeve të EQL-së, për të integruar politikat e tyre ekonomike me tregun e energjisë, duke e vështruar Europën Qendrore dhe Lindore si një zonë të veçantë të përbashkët ekonomike. Raporti argumenton se ky kuadër do të harmonizonte rregulloret dhe zgjidhjet e taksave, duke nxitur një ekosistem energjik më koherent dhe të ndërlidhur, për mbi 110 milionë njerëz dhe duke ulur emetimet e karbonit.

Këshilla të tjera kryesore nga raporti përfshijnë heqjen e pengesave ndaj investimeve duke thjeshtuar kornizat rregullatore dhe pakësimin e burokracisë për të tërhequr investitorët privatë dhe krijimin e stimujve financiarë, duke zhvilluar mjete financiare për të kanalizuar kapitalin në kërkim-zhvillim dhe modernizimin e infrastrukturës energjetike. Raporti gjithashtu këshillon heqjen e përshkallëzuar të subvencioneve që do të zbusnin shtrembërimet e tregut dhe do të nxisnin konkurrencën e ndershme, si dhe një rivlerësim të politikës klimatike të BE-së për të rregulluar normat e TVSH-së dhe për të zvogëluar barrën e konsumatorëve.

Më shumë kapital privat do të çojë në çmime më të ulëta të energjisë

Nevojiten rreth 100 miliardë dollarë në vit në kërkimin dhe zhvillimin e energjisë së pastër, për të zbutur efektet negative të ndryshimeve klimatike, dhe kapitali privat mund të ndihmojë në arritjen e këtij qëllimi, thuhet në raport. Edhe në kushtet e tanishme të pafavorshme, 77% e kompanive në rajonin e EQL-së po investojnë në zhvillimin e biznesit, ku kapitali privat përbën gati 70% të investimeve në burimet e ripërtëritshme. Kjo nxjerr në pah potencialin e politikave të orientuara nga tregu për të tërhequr më shumë kapital privat, duke çuar në uljen e çmimeve të energjisë dhe zbutjen e varfërisë, një çështje e rëndësishme në rajon.

“Duke ulur kontrollin shtetëror dhe duke lejuar më shumë investime private, tregjet mund të bëhen më konkurruese, transparente dhe efikase”, përfundon raporti.

“Kjo mund të çojë në përmirësimin e infrastrukturës, nxitjen e risisë dhe në një sektor energjie më elastik”. / Monitor

energji elektrike

Sondazh

Poll

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez