LIVE UPDATES
Bota

Mali i Zi dhe regjistrimi, analiza e DW: Shtet civil apo “Bosnja e vogël”?

Rezultatet e regjistrimit u pritën për dhjetë muaj, por ato për gjuhën, fenë dhe kombin nuk ndryshuan në mënyrë drastike në krahasim me regjistrimin e vitit 2011. Ndërmjet dy regjistrimeve numri i malazezëve u ul me 22,429, ndërsa numri i serbëve është rritur me 27,260. Serbishten e flasin 0.3 për qind më shumë qytetarë se 12 vjet më parë, ndërsa numri i qytetarëve që kanë gjuhën amtare malazeze është zvogëluar me 2,5 për qind.

23 Tetor 2024, 08:27 Nga N.F
Mali i Zi dhe regjistrimi, analiza e DW: Shtet civil apo “Bosnja e
Foto ilustruese

MAL I ZI- Cilat janë vërtet rezultatet e regjistrimit në Mal të Zi, dhe sa ka vërtet serbë? A do të ketë thellim të përçarjeve?  Sipas rezultateve të regjistrimit të kryer nga Administrata e Statistikave të Malit të Zi (MONSTAT) në dhjetor të vitit të kaluar, shumica e shtetasve në Mal të Zi janë malazezë me 41,12 për qind (256.436 qytetarë), serbëjanë 32,93 për qind (205.370), ndërsa boshnjakë janë 9,45 për qind (58,956).

Shumica e qytetarëve në këtë vend thonë se flasin serbisht - 43,18 për qind (269,307), ndërsa malazezisht flasin, 34,52 për qind (215,299). Ky është regjistrimi i parë i popullsisë pas zëvendësimit të qeverisjes së Partisë Demokratike Socialiste të Milo Gjukanoviqitdhe i pari që nga ardhja në pushtet e partive pro-serbe të ish-Frontit Demokratik.

Rezultatet e regjistrimit u pritën për dhjetë muaj, por ato për gjuhën, fenë dhe kombin nuk ndryshuan në mënyrë drastike në krahasim me regjistrimin e vitit 2011. Ndërmjet dy regjistrimeve numri i malazezëve u ul me 22,429, ndërsa numri i serbëve është rritur me 27,260. Serbishten e flasin 0.3 për qind më shumë qytetarë se 12 vjet më parë, ndërsa numri i qytetarëve që kanë gjuhën amtare malazeze është zvogëluar me 2,5 për qind.

Identitete të qëndrueshme


"Rezultatet e regjistrimit tregojnë për stabilitetin e identiteteve të krijuara, por tregojnë po ashtu se përçarjet në shoqërinë malazeze mbeten të njëjta”, tha për DW analisti Sergej Sekuloviq.

Kryeministri dhe lideri i Lëvizjes Evropa Tani Milojko Spajiq deklaroi në rrjetin X se "i vetmi fitues i vërtetë i listës është Mali i Zi evropian, civil, i cili është mjaft i madh për të gjithë". Kryetari i Kuvendit Andrija Mandiq, partneri i koalicionit të Spajiqit, tha se "si pjesëtar i popullit serb" është i kënaqur sepse numri i serbëve në Mal të Zi është rritur në krahasim me regjistrimin e fundit.

Të kënaqur janë edhe në Partinë Demokratike të Socialistëve në opozitë, pasi siç thonë ata, megjithë "përpjekjet për të bërë ndryshime etnike me ndihmën e autoriteteve në Serbi, karakteri civil i shtetit është ruajtur".

Rihapet çështja e gjuhës serbe


Përkundër faktit se, pas rivendosjes së pavarësisë në vitin 2006, gjuha malazeze u shpall gjuhë zyrtare në Mal të Zi - fakti që serbishten e flitet  shumica e qytetarëve në këtë vend, është një dëshmi e mjaftueshme e partive  serbe që përbëjnë qeverinë, që të fillojë procedurat për ndryshimin e Kushtetutës, në mënyrë që edhe serbishtja të jetë gjuhë zyrtare në Mal të Zi.

"Një në tre banorë në Malin e Zi është serb dhe gjuha serbe është gjuha e shumicës. Pres që edhe ju të thoni se gjuha e shumicës është gjuha serbe dhe se ajo duhet të jetë gjuhë zyrtare”, thotë deputeti i Demokracisë së Re Serbe, Dejan Gjuroviq.

Zyrtarët e ish-Frontit Demokratik fillimisht paralajmëruan iniciativën për zyrtarizimin e gjuhës serbe, në qoftë se në regjistrim rezulton se ajo ishte gjuha amtare e më shumë se 50 për qind të qytetarëve. Ata kanë pritur këto rezultate, por ato nuk dolën sipas pritjeve të tyre.

Në anën tjetër, deputeti i DPS-së, Nikolla Miloviq, thotë për DW ka një mendim më ndryshe: "Nëse nisma (për ndryshimin e Kushtetutës) hyn në rend dite, sigurisht që do të jemi kundër. Do të doja që të fillojë tani, që të sqarojmë disa gjëra deri në fund, të shohim se çfarë po bëjnë partitë në pushtet. Mali i Zi është një shtet qytetar dhe me këtë regjistrim, ka marrë fuind kjo histori”, shton Miloviq.

Iniciativa për ndryshimin e Kushtetutës në pjesën gjuhësore është legjitime, por sipas analistit Sekuloviq, pyetja themelore është se cili është qëllimi i saj - forcimi i shtetit qytetar apo forcimi i politikës së identitetit etnik?

"Rezultatet e paraqitura mund të sjellin përçarje, por edhe integrim. Mbeten të gjitha dilemat e dikurshme, vetëm se tani po ashpërsohet debati, ose thënë më mirë po përshpejtohet procesi ku të gjithë duhet të dalin qartë dhe hapur dhe të shpjegojnë politikën e tyre ndaj Bashjkimit Evropian. Ata duhet të thonë nëse e mbështesin Malin e Zi si një shtet qytetar, apo duan një 'Bosnjë e vogël'”, thotë Sekuloviq.

Në këtë kuptim nuk kemi dëgjuar "asgjë të re”, ndarjet mbeten si dhe deri tani, ndërsa shtrohet pyetja se çfarë do të bëjnë elitat politike me të dhe si do të reagojë shoqëria.

Rusët erdhën dhe mbetën


Lajmi më i madh që solli ky regjistrim është për sa i përket regjistrimit kombëtar të rusëve. Rusët tani janë pjesë e Malit të Zi me mbi dy për qind, që është grupi i pestë etnik më i madh në Mal të Zi, pas malazezëve, serbëve, boshnjakëve dhe shqiptarëve.

Këta janë kryesisht njerëz që kanë ardhur për të jetuar në Mal të Zi më herët, kryesisht në bregdet, por ka edhe nga ata që kanë ardhur pas fillimit të pushtimit rus të Ukrainës. Edhe pse të dhënat treguan një numër të konsiderueshëm refugjatësh ukrainas në Mal të Zi gjatë vitit të kaluar, numri i ukrainasve në regjistrim ishte vetëm 0,5 për qind./DW

mal i zi bosnje

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet