LIVE UPDATES
Bota

"Kthim nga e djathta", analiza e REL: Donald Trump dhe rritja e liderëve populistë

Në Hungari, Sllovaki, Francë, Gjermani, Austri, Holandë dhe në shtete të tjera evropiane, partitë populiste të krahut të djathtë ose kanë marrë pushtetin, ose kanë dalë shumë mirë në zgjedhjet e mbajtura së voni.

11 Nëntor 2024, 16:27 Nga r.ll
"Kthim nga e djathta", analiza e REL: Donald Trump dhe rritja e
donald trump

SHBA- Disa ditë para se amerikanët të votonin në zgjedhjet presidenciale të 5 nëntorit, kandidati republikan Donald Trump, veshi jelekun e punëtorëve të pastrimit dhe u ngjit në një kamion për mbledhjen e mbeturinave në një aeroport në Viskonsin, para një turme gazetarësh.

Ai po tentonte të përfitonte nga një gafë që kishte bërë një ditë më parë presidenti Joe Biden, i cili i quajti mbështetësit e Trumpit “mbeturina”, teksa dënoi një shaka raciste të bërë nga kandidati republikan në një tubim zgjedhor në Qytetin e Nju Jorkut.

Mesazhi i këtij triku politik të Trumpit, që ishte një nga shumë të tilla që ai ka bërë gjatë fushatës së parë për të fituar nominimin e republikanëve pothuajse një dekadë më parë, ishte për të treguar se elita politike e vendit i shikon me përbuzje qytetarët e saj.

“Nuk mund të jeni president nëse e urreni popullin amerikan”, tha Trump pak pas tubimit, duke iu referuar Bidenit dhe të kandidates demokrate, Kamala Harris.

Fitorja në zgjedhjet presidenciale e Trumpit më 5 nëntor, pavarësisht një sërë akuzash penale dhe dy gjykimeve për shkarkim gjatë mandatit të tij të parë nga viti 2017 dhe 2021, është dëshmi se sa efektiv ka qenë mesazhi i tij politik.

Ai është pjesë e një vale të kandidatëve popoulistë të krahut të djathtë që kanë lënë në hije partitë tradicionale dhe ideologjitë, duke shtetëzuar zhgënjimin e votuesve të klasës punëtore mbi çështjet sikurse tregtia dhe imigrimi, çështje që partitë tradicionale kanë dështuar që t’i zgjidhin në atë mënyrë që prisnin votuesit.

Në Hungari, Sllovaki, Francë, Gjermani, Austri, Holandë dhe në shtete të tjera evropiane, partitë populiste të krahut të djathtë ose kanë marrë pushtetin, ose kanë dalë shumë mirë në zgjedhjet e mbajtura së voni.

Shpresat se pandemia e COVID-19 do të sillte fundin e valës së fitoreve të populistëve janë shuar, pasi çështjet kryesore me të cilat përballen demokracitë liberale perëndimore u rishfaqën, teksa virusi nisi të mos ishte më tema kryesore.

“Stagnim për disa dekada”

Ngritja e populizmit ishte shkak i punës prej dekadash, teksa globalizmi dhe rënia e komunizmit zbrazën qytetet prodhuese, veçmas në Shtetet e Bashkuara dhe në Evropën Lindore, duke lënë pas dore shumë njerëz të klasës punëtore, tha për Radion Evropa e Lirë, Gabon Scheiring, profesor në Universitetin Georgetown të Katarit, i cili studion populizmin.

“Në SHBA, ka vërtet vuajtje në mesin e njerëzve të klasës punëtore. Pagat reale po stagnojnë, niveli i vdekshmërisë është rritur. Në Gjermani, pagat reale të punëtorëve pa diplomë universitare kanë stagnuar për dekada të tëra”, tha ai.

Imigrimi masiv nga vendet në zhvillim në Amerikën Latine, Afrikë dhe Lindje të Mesme vetëm sa i ka shtuar benzinë zjarrit politik, tha Scheiring. Populistët si Trumpi kanë fajësuar pagat e ulëta dhe humbjen e vendeve të punës në konkurrencë me imigrantët.

Trump ka kritikuar politikën e kufirit të hapur të administratës së Bidenit dhe kjo ishte çështja kryesore e fushatës së tij. Trump ka premtuar se do të dëbojë ata që kanë kaluar ilegalisht kufirin për në SHBA.

“Donald Trump është tregues i një modeli që kemi parë në kombe të tjera, domethënë një kthim në krahun e djathtë, në një qeveri më konservatore të krahut të djathtë”, tha për Radion Evropa e Lirë Robert Spitzer, profesor i shkencave politike në Universitetin Shtetëror të Nju Jorkut në Kortland.

“Shumë nga kjo mendoj se është nxitur nga imigrimi”, tha ai.

Rojet në kufirin jugor të SHBA-së kanë regjistruar afër 8 milionë raste gjatë gushtit të këtij vitit, shifër rekorde. Ndërkaq, afër 400.000 imigrantë të paligjshëm hyn në Evropë vitin e kaluar, shifër pothuajse trefish më e lartë që nga pandemia më 2020, kur u zvogëlua numri i kalimeve të paligjshme të kufirit.

Ndryshim i besnikërisë

Në shumicën e periudhës së pasluftës shtresa e klasës punëtore në Perëndim ndiheshin si në shtëpi me partitë liberale të qendrës së majtë, që përkrahnin sindikatat dhe mbronin industritë.

Megjithatë, këto parti gjerësisht iu bashkuan euforisë për të mbështetur globalizmin në fillim të viteve ’90, me shpresën se do të sillte prosperitet më të madh për të gjithë.

Teksa punëtorët u lanë pas dore, veçmas pas krizës globale financiare më 2008-2009, partitë tradicionale dështuan që të adresonin problemet e tyre.

Kjo u dha populistëve sikurse Trump dhe Victor Orban në Hungari, mundësi për ta paraqitur veten si përfaqësuesit e vërtetë të popullit.

“Ka qenë dështim i partive tradicionale për të përfaqësuar zonat e tyre, për të artikuluar nevojat e tyre dhe për të propozuar politika që ofrojnë zgjidhje, që u lejoi populistëve që të rriteshin”, tha Stanford në një raport të shkruar më 2020 lidhur me analizimin e trendëve për populistët.

Përderisa populistët mund të dallojnë në çështjet në të cilat ata fokusohen, ata ofrojnë mesazh të ngjashëm për votuesit: elita në pushtet është e korruptuar dhe përçmuese ndaj qytetarëve të thjeshtë.

Ata po ashtu e kanë të përbashkët mosbesimin ndaj institucioneve, përfshirë ndaj gjykatave, organeve rregullative dhe mediave. Trump vazhdimisht i ka quajtur mediat tradicionale si “armik të popullit”, ndërkaq Orban gjerësisht i ka marrë nën kontrollin e partisë mediat hungareze.

Skepticizmi i tyre për elitat dhe institucionet minoi aftësinë e tyre që në mënyrë efektive të menaxhonin krizën me COVID-19, tha Scheiring. Trump dhe presidenti populist i Brazilit, Jair Bolsonaro, humbën garat e tyre për rizgjedhje pjesërisht për shkak të mënyrës se si iu përgjigjën pandemisë, duke rritur shpresën se valës së populistëve po i vinte fundi.

Gjuha e drejtpërdrejtë

Populistët po ashtu shkelin normat e sjelljes politike, duke përdorur gjuhë më të ashpër e të drejtpërdrejtë apo duke tentuar që të shfaqen duke punuar punë krahu për të fituar besimin e punëtorëve.

“Njerëzit ndiejnë se dëgjohen dhe shihen nga populistët për shkak të këtyre sinjaleve performuese”, tha Scheiring.

Politikanët tradicionalë, në anën tjetër, flasin shumë ndryshe sesa njerëzit e zakonshëm, tha ai, duke shtuar se politika tradicionale është bërë një sferë e njerëzve me arsim të lartë.

“Kur nuk i beson elitës, këto lloje përplasjesh socio-kulturore rezonojnë dhe kjo është arsyeja pse të gjitha këto qëndrime populiste funksionojnë kaq mirë”, tha ai./REL

donald trump

Sondazh

Poll

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend