LIVE UPDATES
Bota

Irani në flakë/ ‘Bijat e revolucionit’ në Teheran 'ndezin’ protesta'! 75 të vrarë dhe 1200 persona në pranga

Më 16 shtator 2022, Mahsa Amini,  22-vjeç vdiq në  Iran, ndërsa ishte në paraburgim nga policia. Amini u arrestua nga Patrulla e Udhëzimit, skuadra morale e Komandës së Zbatimit të Ligjit të Republikës Islamike të Iranit që mbikëqyr zbatimin publik të rregulloreve të hixhabit, për mosmbajtjen e duhur të hixhabit .

27 Shtator 2022, 21:11 Nga e.k
Irani në flakë/ ‘Bijat e revolucionit’ në Teheran
Protestat masive në Iran

IRAN- Më shumë se 75 të vrarë dhe 1200 persona kanë rënë në pranga nga protesta e ndezur në Iran për revoltën e vajzës 22-vjeçare të cilën e vranë padrejtësisht. ‘Irani është në flakë’- kështu e nisin shkrimin mediat e huaja kur i referohen protestës për viktimën e cila po jep një shembull të revoltës ndaj patriarkatit.

Më 16 shtator 2022, Mahsa Amini,  22-vjeç vdiq në  Iran, ndërsa ishte në paraburgim nga policia. Amini u arrestua nga Patrulla e Udhëzimit, skuadra morale e Komandës së Zbatimit të Ligjit të Republikës Islamike të Iranit që mbikëqyr zbatimin publik të rregulloreve të hixhabit, për mosmbajtjen e duhur të hixhabit .

Menjëherë pasi lajmi për vdekjen e saj u transmetua dhe një fotografi u shfaq në mediat sociale e shtrirë në një spital në Teheran në koma, njerëzit në të gjithë vendin u tërbuan. Vdekja e Amini ilustroi qartë dhunën sistematike të policisë dhe theksoi veçanërisht brutalitetin e regjimit ndaj grave dhe pakicave. Ajo ishte kurde, anëtare e një prej grupeve etnike të pakicave më të shtypura në Iran. Të gjitha gratë iraniane që poshtërohen në mënyrë rutinore për shkak të gjinisë së tyre mund të kenë empati me të. Por kurdët dhe gratë kurde në veçanti e kuptuan mesazhin politik të vdekjes së saj në duart e policisë dhe reagimin e mëvonshëm të dhunshëm të shtetit ndaj protestave.

Vala e madhe e protestave në Iran pas vdekjes së Amini përfaqëson një moment historik në Iran. Njerëzit kanë dalë në rrugë duke bërtitur e ngritur parulla kundër hixhabit të detyrueshëm dhe duke denoncuar liderin suprem të Iranit, Ayatollah Khamenei. Protestat janë ndezur në 31 provinca, duke përfshirë Kurdistanin dhe Teheranin, si dhe qytete si Rasht, Isfahan dhe Qom, ndër komunitetet më konservatore të Iranit . Dhjetëra njerëz janë vrarë nga forcat e sigurisë dhe qindra të tjerë janë arrestuar.

Rruga e Vajzave të Revolucionit

Edhe pse kryengritja aktuale mund të duket e paprecedentë, ajo është në fakt pjesë e një lëvizjeje rezistence të rrënjosur thellë dhe të gjatë nga gratë në Iran. Në atë që shihet gjerësisht si një ndëshkim për qindra gra që morën pjesë në protestat kundër regjimit që çuan në Revolucionin Iranian të vitit 1979 , hixhabi u bë i detyrueshëm dy vjet më vonë në 1981. Rrjedhimisht, heqja publike e hixhabeve u bë një sfidë për regjimin në Iran . Dekada më vonë, në vitin 2017, Vida Movahed u ngjit në një platformë në rrugën Enghelab (Revolucioni) në qendër të Teheranit, hoqi shaminë e saj dhe e tundi atë në ajër në shenjë kundërshtimi ndaj hixhabit të detyrueshëm  Kjo u pasua nga gra të tjera dhe lëvizja u bë shpejt e njohur si Vajzat e Rrugës së Revolucionit ose Dokhtaran-e Khiaban-e Enghelab .

Vajzat e Rrugës së Revolucionit përfaqësonte një sfidë themelore nga gratë e reja ndaj ligjeve të detyrueshme të mbulesës në Iran. Veprimet e tyre rezultuan në një rritje të numrit të grave që dolën me guxim në rrugë pa hixhab në kundërshtim me shtetin. Çuditërisht, kur linieri i vijës së ashpër fetar Ebrahim Raisi u bë president në zgjedhjet e kontestuara të vitit 2020 , mesazhi ishte i qartë: gratë do të shtypeshin më tej.

Kjo kryengritje e fundit është një hallkë në një zinxhir protestash që së bashku kanë potencialin për të sjellë ndryshime thelbësore në Iran. Gjithçka filloi me Lëvizjen e Gjelbër pro-demokratike në vitin 2009, e ndjekur nga kryengritjet popullore në 2018 dhe 2019 . Lëvizja e Gjelbër ishte kryesisht paqësore, por kryengritjet u bënë gjithnjë e më konfrontuese me çdo valë shtypjeje. Gratë kanë qenë në krye në të gjitha këto protesta, duke paraqitur një sfidë të vërtetë për regjimin. Ata janë liderët e ndryshimit transformues, pararoja e një revolucioni të mundshëm, që sfidon legjitimitetin e qeverisë aktuale.

Protestat aktuale janë fokusuar në dy kërkesa kryesore: dinjitet dhe liri. Të dy kanë munguar në jetën politike në Iran dhe të dy kanë një prani të spikatur në pothuajse të gjitha sloganet gjatë kësaj kryengritjeje, veçanërisht "Gruaja, Jeta, Liria".

Me çdo valë proteste, dëshira për liri forcohet, zërat bëhen më të fortë dhe suksesi është i arritshëm. Edhe një herë, gratë iraniane janë në ballë të kërkesës për ndryshime transformuese. Me mbështetjen e fortë këtë herë të burrave, pakicave politike dhe etnike dhe grupeve të tjera të privuara nga e drejta, ata mund ta çojnë vendin e tyre më pranë një shoqërie më të lirë dhe më të drejtë.

Marrë dhe përkthyer nga "The Conversation",

iran protestat ne iran

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj