LIVE UPDATES
Bota

Edhe pa luftë në Gjirin Persik, nafta do të vazhdojë të jetë e shtrenjtë

Rreziku gjeopolitik është një nga arsyet pse çmimet e naftës janë rritur me një të katërtën që nga muaji dhjetor. Nafta Brent kaloi për herë të parë në gjashtë muaj vlerën 90 dollarë, pasi Izraeli bombardoi konsullatën e Iranit në Damask, më 1 prill.

11 Maj 2024, 07:29 Nga r.ll
Edhe pa luftë në Gjirin Persik, nafta do të vazhdojë të
Foto ilustruese

IRAN- Kur raketat e Iranit fluturuan drejt Izraelit të shtunën më 13 prill, tregjet e naftës ishin të mbyllura. Kur u hapën të hënën, përgjigjja e tyre ishte thjesht një “ngritje supesh”.

Nafta e papërpunuar Brent, një pikë referimi globale, ra nën 90 dollarë për fuçi. Që atëherë, çmimi nuk është luhatur shumë (shih grafikun).

Tregtarët kishin pritur pikërisht një sulm të këtij lloji: aq i madh sa të shkaktonte shqetësim, por mjaftueshëm i dukshëm sa për t’u parandaluar, shkruan The Economist.

Ata tani besojnë se Izraeli do të shmangë çdo përgjigje të nxituar. Sidoqoftë, edhe nëse çmimet e naftës nuk arrijnë majat, ato mbeten të larta në nivele të pakëndshme dhe ndoshta do të rriten edhe më shumë gjatë verës, kur rritja e kërkesës për shkak të ofertës së shtrënguar, ndoshta do ta çojë tregun në deficit.

Një grup vendimmarrësish, nga bankat qendrore te presidenti Joe Biden, i cili do të kandidojë për rizgjedhje në nëntor, po e ndjekin gjendjen me ankth.

Rreziku gjeopolitik është një nga arsyet pse çmimet e naftës janë rritur me një të katërtën që nga muaji dhjetor. Nafta Brent kaloi për herë të parë në gjashtë muaj vlerën 90 dollarë, pasi Izraeli bombardoi konsullatën e Iranit në Damask, më 1 prill.

Ndërprerjet e furnizimit po luajnë rol edhe më të madh se gjeopolitika.

Meksika po ul dërgesat në mënyrë që të ketë më shumë rezerva për veten. Një tubacion skocez me probleme u detyrua të mbyllet. Trazirat në Libi po pengojnë prodhimin. Lufta në Sudanin e Jugut mund të shkaktojë të njëjtën gjë.

Ndërkohë, sanksionet më të ashpra ndaj Rusisë kanë bllokuar një pjesë të mirë të naftës së vendit.

Në mars, rafineritë në Indi, blerësi i dytë më i madh i Rusisë që nga viti 2022, thanë se nuk do të pranonin më cisterna në pronësi të kompanisë shtetërore ruse Sovcomflot, nga frika e ndëshkimit perëndimor.

Shumica e 40 cisternave që janë shënjestruar nga sanksionet amerikane që nga tetori nuk kanë ngarkuar me naftë ruse. Rivendosja e sanksioneve ndaj Venezuelës mund të dëmtojë edhe më tepër furnizimin. Amerika gjithashtu mund të vendosë të kontrollojë më rreptësisht shitjet e naftës për Iranin.

Ndërprerja e furnizimit të naftës është një lëvizje e qëllimshme. Ajo vjen nga Organizata e Vendeve Eksportuese të Naftës dhe aleatët e saj (OPEC+).

Në nëntor, grupi u zotua të shkurtojë prodhimin me 2.2 milionë fuçi në ditë, një sasi afërsisht sa 2% e prodhimit global.

Shumica e ekspertëve kishin pandehur se shtetet anëtare të grupit OPEC+ do të përfitonin nga mundësia e rritjes së çmimeve të naftës në vitin 2024 dhe do të kundërshtonin shkurtimet e saj.

Por në fakt, disa shtete njoftuan në mars se do t’i zgjasnin shkurtimet deri në fund të qershorit. Rusia madje tha se do të thellonte shkurtimet me 471,000 fuçi shtesë në ditë, duke ulur prodhimin në 9 milionë fuçi në ditë, nga 10.8 milionë fuçi në ditë që prodhonte para luftës.

Rritja e ofertës jashtë kartelit vitin e kaluar kompensoi shtimin e kërkesës. Këtë vit, prodhimi i naftës jashtë grupit OPEC do të rritet sërish. Brazili dhe Guajana pritet të pompojnë sasi rekord nafte, por rritja do të ngadalësohet. Rezervat globale të naftës tashmë po bien. Ato do të zvogëlohen më shpejt këtë verë, ndërsa amerikanët nisen me pushime.

E gjithë kjo po ndodh pikërisht në një kohë kur kërkesa bëhet më urgjente. Treguesit e prodhimit në Amerikë, Kinë dhe Europë, kanë shënuar rritje të larta, duke bërë që Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë të parashikojë se kërkesa globale për naftë bruto këtë vit, do të rritet me një mesatare prej 1.2 milionë fuçish në ditë, nga parashikimi i tetorit për 900,000 fuçi në ditë.

Të tjerë, duke përfshirë disa tregtarë të mëdhenj dhe vetë OPEC, mendojnë se rritja e kërkesës mund të shkojë në 2 milionë fuçi në ditë, apo edhe ta kalojë këtë shifër.

Si do të ecë çmimi i naftës?

Nëse grupi OPEC+ nuk ndryshon mendje mbi shkurtimet, çmimi mund të arrijë në 100 dollarë brenda disa muajve. Por OPEC+ nuk e dëshiron një rezultat të tillë.

Shumë anëtarë, midis të cilëve edhe Arabia Saudite, shqetësohen se rritja e shpejtë e çmimit të naftës mund të shkatërrojë kërkesën. Shtrenjtimi i naftës së papërpunuar po rrit çmimin e benzinës amerikane, tashmë në 3.60 dollarë për gallon, dhe së shpejti pritet të arrijë në 4 dollarë për gallon.

Një rritje përtej këtij niveli mund të ulë kërkesën për benzinë gjatë verës me 200,000 fuçi në ditë, vlerëson Banka JPMorgan Chase.

Kështu, grupi OPEC+ mund të shpallë synimin për të prodhuar më shumë në takimin e ardhshëm. Jorge León, ish-analist i OPEC-ut, që tani punon në shoqërinë këshillimore Rystad Energy, parashikon se nafta e papërpunuar do të kushtojë mesatarisht 90 dollarë për fuçi në tremujorin e tretë të vitit dhe 89 dollarë për fuçi në tremujorin e fundit.

Edhe nëse përplasja mes Izraelit dhe Iranit përshkallëzohet nuk ka gjasa që gjendja e naftës të ndryshojë shumë. Ulja e eksporteve të Iranit, që në mars arritën një vlerë prej 1.6 milionë fuçish në ditë, mund të baraspeshohet duke rritur prodhimin në shtete të tjera të grupit OPEC.

Në skenarin më të keq, Irani mund të vendosë të mbyllë Ngushticën e Hormuzit, një rrugë ujore që lidh Gjirin Persik me Oqeanin Indian, përmes së cilës transportohet 30% e naftës së botës në rrugë ujore, dhe pothuajse gjithë nafta e Gjirit Persik.

Një veprim i tillë do të zemëronte pothuajse të gjithë vendet në rajon dhe do të acaronte marrëdhëniet e Iranit me blerësin e tij më të madh, Kinën.

Edhe nëse Irani mund të vendosë të shkaktojë telashe që janë më pak të dëmshme ndaj tij, si për shembull ngacmimi i anijeve në Gjirin Persik, kjo mund të mos ketë ndonjë ndikim të madh. Edhe lufta e cisternave e viteve 1980, kur u sulmuan me qindra cisterna nafte, nuk shkaktoi rritjen e çmimeve në një periudhë afatgjatë.

Kështu që skenari më i mundshëm është që çmimet e naftës të mbeten të tolerueshme për ekonominë botërore, diku në intervalin 85-90 dollarë për fuçi, duke u lejuar anëtarëve të grupit OPEC që të kenë fitime mjaft të mira.

Sidoqoftë, nuk ka gjasa që çmimet të bien së shpejti. Dhe mbetet për t’u parë nëse një nivel i tillë do të tolerohet nga votuesit amerikanë, të cilët i shohin çmimet e benzinës çdo ditë të reklamuara në autostradë me numra të mëdhenj të kuq./MONITOR

cmimi i naftes gjiri persik

Sondazh

Poll

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim