Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Ndërsa vendet e tjera në rajon kanë rritur gjithashtu shpenzimet ushtarake, ndryshimi në nivelet e prokurimit mbetet i konsiderueshëm.
Serbia ka importuar më shumë sisteme të mëdha armësh se çdo vend tjetër i Ballkanit Perëndimor në pesë vitet e fundit, sipas të dhënave të fundit nga Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve për Paqen në Stokholm (SIPRI). Ndërsa vendet e tjera në rajon kanë rritur gjithashtu shpenzimet ushtarake, ndryshimi në nivelet e prokurimit mbetet i konsiderueshëm. Serbia renditet e 37-ta në botë për sa i përket importeve të mëdha të armëve, përpara disa shteteve anëtare të BE-së në rajon, si Kroacia dhe Bullgaria .
"Një rritje në shpenzimet e mbrojtjes ka qenë më e dukshme dhe e qëndrueshme në Serbi", tha për DW studiuesja e SIPRI-t, Katarina Djokic. "Gjatë dekadës së fundit, ka pasur presion për të zëvendësuar armët e trashëguara nga Ushtria Popullore Jugosllave, ndërsa lidershipi politik ka njohur gjithashtu vlerën politike dhe simbolike të investimeve të tilla." “Tensionet me Kosovën me shumë gjasa kanë përforcuar perceptimin se një arsenal më i fortë mund të jetë një mjet i dobishëm negociues në negociatat me aktorët ndërkombëtarë”, shtoi ajo.
Dyfishimi i kapaciteteve ushtarake të Serbisë
Përveç vëllimit më të lartë të importeve të sistemeve kryesore të armëve, Serbia ka edhe buxhetin më të madh të mbrojtjes në rajon.
Midis viteve 2020 dhe 2024, vlera reale e shpenzimeve të mbrojtjes të Serbisë ishte afërsisht gjashtë herë më e lartë se ajo e Shqipërisë, shpenzuesi i dytë më i madh në Ballkanin Perëndimor.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiç njoftoi së fundmi se vendi planifikon të dyfishojë kapacitetet e tij ushtarake brenda 18 muajve të ardhshëm.
Për analistin ushtarak Aleksandar Radiç, ky nuk është një trend i ri. Ai vëren se intensifikimi i riarmatimit filloi rreth vitit 2016, kur Vuçiç — siç e tha Radiç — njohu potencialin politik dhe ekonomik të prokurimit të armëve.
"Blerjet e armëve shpesh nxiten nga motive politike. Ndonjëherë madje duket se vetë ushtria është e befasuar nga ajo që merr, sepse faktori kyç është se nga kush blihen pajisjet, dhe jo se çfarë blihet në të vërtetë", tha Radiç për DW.
“Për shembull, nëse Vuçiç do të udhëtonte për në Pekin, mund të pritej që negociatat për pajisjet ushtarake nga Kina të pasonin menjëherë pas kësaj”, shtoi ai.
Furnizues nga e gjithë bota
Sipas të dhënave të SIPRI-t, Serbia ka importuar sisteme të mëdha armësh nga 13 vende të ndryshme gjatë pesë viteve të fundit. Kina ka qenë furnizuesja më e madhe, kryesisht për shkak të blerjes së sistemeve të mbrojtjes ajrore me rreze të mesme veprimi.
Donacionet më të mëdha ushtarake kanë ardhur nga Rusia dhe Bjellorusia.
Katarina Djokic mendon se kjo strukturë mund të ndryshojë së shpejti. Serbia ka nënshkruar tashmë kontrata me Francën dhe Izraelin. Nëse këto zbatohen, këto vende mund të bëhen furnizuesit kryesorë të Serbisë në vitet e ardhshme.
“Për mua, kjo larmi furnizuesish tregon dy gjëra. Së pari, Serbia nuk ka një aleat të vetëm ushtarak. Së dyti, ajo ka burime të mjaftueshme dhe gatishmëri për të marrë kredi për të blerë sisteme të shtrenjta armësh, gjë që e bën atë një klient tërheqës për vende të ndryshme eksportuese”, tha ajo për DW.
SHBA-të dhe Turqia: partnerë kyç për pjesën tjetër të rajonit
Vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor importojnë vëllime shumë më të ulëta armësh. Sipas vlerësimeve të SIPRI-t, Shqipëria renditet e dyta në rajon, por vetëm e 103-ta në nivel global, me importe afërsisht gjashtë herë më të vogla se ato të Serbisë.
Kosova renditet e 118-ta, Maqedonia e Veriut e 138-ta, Bosnja dhe Hercegovina e 144-ta dhe Mali i Zi i 152-ti midis një totali prej 166 marrësish të armëve të mëdha në mbarë botën.
" Vendet e NATO-s në rajon fillimisht iu përgjigjën presionit gjatë administratës së parë Trump për të rritur shpenzimet e mbrojtjes dhe investimet në pajisje ushtarake. Pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia, pamë një rritje shtesë të porosive të armëve", shpjegoi Djokic.
Megjithatë, situata në Bosnjë dhe Hercegovinë po zhvillohet ndryshe.
"Ne nuk vërejmë një rritje të ndjeshme të shpenzimeve ushtarake atje, por më tepër më shumë investime në pajisjet policore, të cilat gjithashtu mund të ndikojnë në perceptimet e kërcënimit midis dy entiteteve, duke pasur parasysh mënyrën se si është organizuar policia", shton ajo.
Shumica e vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor tradicionalisht mbështeten te Shtetet e Bashkuara dhe Turqia si furnizuesit dhe donatorët kryesorë të pajisjeve ushtarake. Një furnizim i tillë shpesh forcon edhe lidhjet politike me aleatët e NATO-s.
“Ndërsa planet e shpenzimeve për mbrojtjen rriten, rajoni po bëhet një treg interesant edhe për eksportuesit e tjerë të armëve, veçanërisht Francën, nga e cila disa vende presin furnizime me sisteme të ndryshme armësh”, tha Djokic. Ajo gjithashtu përmend si shembull marrëdhëniet dypalëshe midis Shqipërisë dhe Italisë: "Italia tashmë i ka dhuruar një anije patrullimi Shqipërisë dhe është gjithashtu përgjegjëse për dërgimin e automjeteve të lehta të blinduara në periudhën e ardhshme, të financuara nga Bashkimi Evropian."
Retorika politike dhe perceptimet e një gare armatimesh
Pavarësisht këtyre zhvillimeve, Djokic thekson se vëllimi i përgjithshëm i blerjeve të armëve në rajon mbetet relativisht modest në shkallë globale.
"Kur vendet kalojnë nga zero prokurim në blerjen e disa sistemeve, kjo mund të duket dramatike në terma përqindjeje. E kombinuar me retorikën luftarake nga elitat politike dhe raportimin sensacional, kjo mund të krijojë një ndjenjë pasigurie midis fqinjëve dhe shpesh shërben si justifikim për blerje të mëtejshme të armëve", tha ajo.
Një retorikë e tillë nxitet më tej nga marrëveshjet e bashkëpunimit ushtarak të nënshkruara së fundmi — midis Serbisë dhe Hungarisë, dhe midis Kroacisë, Shqipërisë dhe Kosovës — të cilat udhëheqësit politikë ndonjëherë i portretizojnë si aleanca të reja ushtarake .
"Në Shqipëri, kërcënimi serb shpesh ekzagjerohet, ashtu si në Serbi, retorika politike ekzagjeron kërcënimet nga vendet përreth", tha Radiç. "Është një kombinim i politikës dhe propagandës që ndihmon në justifikimin e prokurimit të armëve . Kroacia, nga ana e saj, kërkon të ndërtojë një rol të veçantë në rajon, veçanërisht në raport me Serbinë, ndërsa vendet e tjera ndjekin kryesisht trendin më të gjerë rajonal", shtoi ai. Si Radiç ashtu edhe Djokiç theksojnë se këto marrëveshje nuk mund të konsiderohen aleanca të vërteta ushtarake.
"Ato kanë të bëjnë kryesisht me trajnimin, ushtrimet e përbashkëta ushtarake dhe koordinimin e aktiviteteve që do të zhvilloheshin kryesisht brenda strukturave të NATO-s gjithsesi", shpjegon Djokic. Në rrethana të tilla, shton ajo, NATO mbetet faktori kryesor i parandalimit në rajon, megjithëse roli i saj i ardhshëm do të varet gjithashtu nga dinamikat më të gjera brenda vetë aleancës./DW
Foto ilustruse Në një deklaratë të lexuar nga një prezantuese grua në televizionin shtetëror iranian të enjten, udh...
MBRETËRI E BASHKUAR- Rregullatorët britanikë të medias dhe privatësisë u bënë thirrje të martën platformave ...
SHBA- Një grup kongresmenësh amerikanë i kanë dërguar një letër Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio...
Mojtaba Khamenei IRAN- Ndërkohë që Irani po i vë flakën Gjirit Persik, duke përshkallëzuar sulmet ndaj anijev...
Presidenti amerikan, Donald Trump ka pretenduar se Shtetet e Bashkuara e kanë “fituar” luftën kundër Iranit, por që forcat ush...
IRAN- Ushtria izraelite ka goditur një central bërthamor në Iran, i cili përdorej për të zhvilluar raketa. Sipas IDF Forcat Ajro...
Donald Trump SHBA- Presidenti i SHBA Donald Trump tha për Axios, se nuk ka pothuajse më asnjë objektiv për tu sulmuar. Sipas ...
foto ilustruese IRAN- Zvicra ka mbyllur ambasadën e saj në Teheran për shkak të "rrezikut në rritje” pë...
LIBAN- Një sulm ka ndodhur në ortët e para të mëngjesit në Ramlet al Bayda, një zonë bregdetare në Bejr...
foto ilustruese IRAN- Çmimet e naftës janë rritur në mbi 100 dollarë për fuçi për herë të dytë ...
