LIVE UPDATES
Bota

Dita po zgjatet dhe shkencëtarët ende nuk e dinë shkakun

 Rritja e ditës, qoftë edhe në mënyrë të padukshme, me fraksione të sekondës, në të ardhmen mund të ketë, ndër të tjera, efekte në matjen e kohës, sistemet e navigimit si GPS dhe teknologji të tjera.

8 Gusht 2022, 14:35 Nga d.a.
Dita po zgjatet dhe shkencëtarët ende nuk e dinë shkakun
toka

AUSTRALI- Gjatësia e ditës në planetin tonë papritmas duket se po zgjatet, siç tregojnë orët e sakta atomike dhe vëzhgimet astronomike, por shkencëtarët nuk janë ende të sigurt pse po ndodh kjo. Rritja e ditës, qoftë edhe në mënyrë të padukshme, me fraksione të sekondës, në të ardhmen mund të ketë, ndër të tjera, efekte në matjen e kohës, sistemet e navigimit si GPS dhe teknologji të tjera.

Sipas mediave, në dekadat e fundit rrotullimi i Tokës rreth boshtit të saj, i cili përcakton sa e gjatë është dita, është përshpejtuar, duke i bërë ditët më të shkurtra. Kështu këtë vit në qershor u regjistrua një rekord për ditën më të shkurtërgjatë gjysmëshekullit të fundit. Por pavarësisht këtij rekord, që nga viti 2020 duket se rrotullimi më i shpejtë i boshtit të planetit çuditërisht ka filluar të ngadalësohet, duke rezultuar në një tendencë që ditët të rriten sërish, për arsye që aktualisht mbeten mister.

Megjithëse dita është përcaktuar në mënyrë konvencionale si 24 orë, në realitet kohëzgjatja e "24 orëve" ndryshon, në varësi të asaj se sa kohë i duhet Tokës për të bërë një rrotullim të plotë. E cila nga ana tjetër varet nga faktorë të ndryshëm, duke përfshirë ngjarje të tilla si një tërmet i madh, klima dhe fenomene atmosferike, oqeanet, etj. Kështu, në praktikë dita rrallë zgjat 86,400 sekonda.

Për miliona vite rrotullimi i Tokës ishte ngadalësuar, kryesisht për shkak të baticave nën ndikimin e Hënës, një proces që çdo shekull i shtonte rreth 2.3 milisekonda gjatësisë së ditës. Miliarda vjet më parë dita e Tokës zgjati jo më shumë se 19 orë.

Por gjatë rreth 20,000 viteve të fundit, një proces tjetër ka ndodhur në drejtim të kundërt, duke përshpejtuar rrotullimin e planetit tonë. Kur mbaroi epoka e fundit e akullnajave, shkrirja e tyre “lehtësoi” sipërfaqen e Tokës dhe boshti i saj filloi të rrotullohej më shpejt, duke shkurtuar gjatësinë e ditës me rreth 0.6 milisekonda në shekull.

Që nga vitet 1960, shkencëtarët kanë filluar të bëjnë matje gjithnjë e më të sakta të shpejtësisë së rrotullimit të Tokës. Së bashku me orët individuale që ofrojnë saktësinë më të lartë, u konfirmua reduktimi gjithnjë e më i madh i gjatësisë së ditës.

Më 29 qershor 2022, u regjistrua dita më e shkurtër në Tokë: 1,59 milisekonda më pak se 86,400 sekonda ose 86,400,000 milisekonda të një periudhe normale 24-orëshe. Por nëse merren parasysh dhe hiqen luhatjet për shkak të baticave dhe sezonalitetit, duket se nga viti 2020 e deri në ditët e sotme në mënyrë të padukshme fillon të rritet përsëri.

Arsyeja për këtë, në masën që ndodh në të vërtetë, është e paqartë. Ndoshta është për shkak të ndryshimeve në sistemet e motit, shkrirjes në rritje të akullit për shkak të ndryshimeve klimatike, fatkeqësive natyrore si shpërthimi masiv i vullkanit në Tonga në janar të këtij viti, etj. Fenomeni mund të rezultojë kalimtar, diçka që mbetet për t'u parë në të ardhmen. Nëse konfirmohet përfundimisht se ditët e Tokës po zgjasin përsëri, një "sekondë e brishtë negative" mund të duhet të ndërtohet në sistemet e matjes së kohës në një moment, sipas Matt King dhe Christopher Watson të Universitetit Australian të Tasmanisë, diçka që nuk ka ndodhur kurrë më parë dhe që megjithatë konsiderohet shumë e pamundur për momentin. Le të kemi parasysh se kohët e fundit të gjithë kemi disa milisekonda shtesë çdo ditë.

matt king christopher watson

Sondazh

Poll

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim