LIVE UPDATES
Bota

Dita po zgjatet dhe shkencëtarët ende nuk e dinë shkakun

 Rritja e ditës, qoftë edhe në mënyrë të padukshme, me fraksione të sekondës, në të ardhmen mund të ketë, ndër të tjera, efekte në matjen e kohës, sistemet e navigimit si GPS dhe teknologji të tjera.

8 Gusht 2022, 14:35 Nga d.a.
Dita po zgjatet dhe shkencëtarët ende nuk e dinë shkakun
toka

AUSTRALI- Gjatësia e ditës në planetin tonë papritmas duket se po zgjatet, siç tregojnë orët e sakta atomike dhe vëzhgimet astronomike, por shkencëtarët nuk janë ende të sigurt pse po ndodh kjo. Rritja e ditës, qoftë edhe në mënyrë të padukshme, me fraksione të sekondës, në të ardhmen mund të ketë, ndër të tjera, efekte në matjen e kohës, sistemet e navigimit si GPS dhe teknologji të tjera.

Sipas mediave, në dekadat e fundit rrotullimi i Tokës rreth boshtit të saj, i cili përcakton sa e gjatë është dita, është përshpejtuar, duke i bërë ditët më të shkurtra. Kështu këtë vit në qershor u regjistrua një rekord për ditën më të shkurtërgjatë gjysmëshekullit të fundit. Por pavarësisht këtij rekord, që nga viti 2020 duket se rrotullimi më i shpejtë i boshtit të planetit çuditërisht ka filluar të ngadalësohet, duke rezultuar në një tendencë që ditët të rriten sërish, për arsye që aktualisht mbeten mister.

Megjithëse dita është përcaktuar në mënyrë konvencionale si 24 orë, në realitet kohëzgjatja e "24 orëve" ndryshon, në varësi të asaj se sa kohë i duhet Tokës për të bërë një rrotullim të plotë. E cila nga ana tjetër varet nga faktorë të ndryshëm, duke përfshirë ngjarje të tilla si një tërmet i madh, klima dhe fenomene atmosferike, oqeanet, etj. Kështu, në praktikë dita rrallë zgjat 86,400 sekonda.

Për miliona vite rrotullimi i Tokës ishte ngadalësuar, kryesisht për shkak të baticave nën ndikimin e Hënës, një proces që çdo shekull i shtonte rreth 2.3 milisekonda gjatësisë së ditës. Miliarda vjet më parë dita e Tokës zgjati jo më shumë se 19 orë.

Por gjatë rreth 20,000 viteve të fundit, një proces tjetër ka ndodhur në drejtim të kundërt, duke përshpejtuar rrotullimin e planetit tonë. Kur mbaroi epoka e fundit e akullnajave, shkrirja e tyre “lehtësoi” sipërfaqen e Tokës dhe boshti i saj filloi të rrotullohej më shpejt, duke shkurtuar gjatësinë e ditës me rreth 0.6 milisekonda në shekull.

Që nga vitet 1960, shkencëtarët kanë filluar të bëjnë matje gjithnjë e më të sakta të shpejtësisë së rrotullimit të Tokës. Së bashku me orët individuale që ofrojnë saktësinë më të lartë, u konfirmua reduktimi gjithnjë e më i madh i gjatësisë së ditës.

Më 29 qershor 2022, u regjistrua dita më e shkurtër në Tokë: 1,59 milisekonda më pak se 86,400 sekonda ose 86,400,000 milisekonda të një periudhe normale 24-orëshe. Por nëse merren parasysh dhe hiqen luhatjet për shkak të baticave dhe sezonalitetit, duket se nga viti 2020 e deri në ditët e sotme në mënyrë të padukshme fillon të rritet përsëri.

Arsyeja për këtë, në masën që ndodh në të vërtetë, është e paqartë. Ndoshta është për shkak të ndryshimeve në sistemet e motit, shkrirjes në rritje të akullit për shkak të ndryshimeve klimatike, fatkeqësive natyrore si shpërthimi masiv i vullkanit në Tonga në janar të këtij viti, etj. Fenomeni mund të rezultojë kalimtar, diçka që mbetet për t'u parë në të ardhmen. Nëse konfirmohet përfundimisht se ditët e Tokës po zgjasin përsëri, një "sekondë e brishtë negative" mund të duhet të ndërtohet në sistemet e matjes së kohës në një moment, sipas Matt King dhe Christopher Watson të Universitetit Australian të Tasmanisë, diçka që nuk ka ndodhur kurrë më parë dhe që megjithatë konsiderohet shumë e pamundur për momentin. Le të kemi parasysh se kohët e fundit të gjithë kemi disa milisekonda shtesë çdo ditë.

matt king christopher watson

Sondazh

Poll

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria