"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS, por ti nuk je i ftuar! ...
Ish-ushtarak dhe njohës i armëve/ Kush është Violand Braçellari, 43-vjeçari që vrau një polic e...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
Ndërkohë, rikthimi i Fico-s në pushtet në Sllovaki, ngre shqetësime të rëndësishme për 2 arsye kryesore:aspiratën e tij për të kopjuar strategjinë e kryeministrit hungarez Viktor Orbán për konsolidimin e kontrollit mbi shtetin dhe institucionet e tij kryesore, dhe për shkak të distancimit të mundshëm të Sllovakisë nga politika e saj e jashtme e dikurshme e orientuar nga Perëndimi.
Nga Soňa Muzikárová “Project Syndicate”
Rezultatet e zgjedhjeve të fundit në Poloni dhe Sllovaki, nënvizojnë trajektoret e ndryshme politike që po ndjekin këto 2 vende. Në Poloni, opozita demokratike fitoi mjaftueshëm vende në parlament për ta rrëzuar nga pushteti partinë gjithnjë e më autoritare Ligj dhe Drejtësi (PiS).
Ndërsa presidenti polak Andrzej Duda, i dha kryeministrit të PiS Mateusz Morawiecki mundësinë të parit për të formuar qeverinë e re, partitë opozitare kanë njoftuar tashmë arritjen e një marrëveshje për një qeveri koalicioni. Ndërkohë, në Sllovaki, partia e majtë populiste Smer- Demokracia Sociale, e udhëhequr nga ish-kryeministri Robert Fico, arriti një fitore të ngushtë, duke krijuar terrenin për një rikthim të mundshëm të sundimit të tij kleptokratik.
Të dyja proceset zgjedhore, u shoqëruan me një pjesëmarrje shumë të lartë. Në Poloni votuan gati 73 për qind e votuesve me të drejtë vote, që ishte shkalla më e lartë që nga rënia e komunizmit. Pjesëmarrja në zgjedhjet sllovake, 68.5 për qind , ishte më e larta në vend që nga viti 1998.
Nëse Platforma Qytetare e opozitës, e udhëhequr nga ish-kryeministri polak Donald Tusk , do të arrijë të formojë qeverinë e ardhshme të Polonisë, ajo do të përballet me sfidën e frenimit të populizmit në vend, të mishëruar nga një president i zgjedhur nga radhët e PiS.
Për sa i përket politikës së jashtme, qeveria e Tusk do të forconte mbështetjen diplomatike për Ukrainën, dhe do të fokusohej në përmirësimin e lidhjeve me Bashkimin Evropian, veçanërisht me anëtarët kryesorë si Gjermania dhe Franca. Rikthimi i Polonisë në “vathën e demokracive”, do të rehabilitojë imazhin e saj ndërkombëtar, si dhe do të forcojë ndikimin e saj brenda Evropës.
Ndërkohë, rikthimi i Fico-s në pushtet në Sllovaki, ngre shqetësime të rëndësishme për 2 arsye kryesore:aspiratën e tij për të kopjuar strategjinë e kryeministrit hungarez Viktor Orbán për konsolidimin e kontrollit mbi shtetin dhe institucionet e tij kryesore, dhe për shkak të distancimit të mundshëm të Sllovakisë nga politika e saj e jashtme e dikurshme e orientuar nga Perëndimi.
Direktiva e parë e Fico - ndalimi i dërgesave të armëve në Ukrainë - ishte më shumë simbolike sesa me pasoja serioze. Sllovakisë i kishin mbetur pak rezerva armësh dhe municionesh, dhe dërgoi në Ukrainë gjithçka që mundi. Megjithatë, qëndrimi pro-rus i Fico-s sugjeron se qeveria e tij e re do të hezitojë dhe zvarrisë zbatimin e sanksioneve të reja të BE-së kundër Rusisë.
Po ashtu, ajo mund të synojë të rishqyrtojë marrëveshjet ekzistuese të mbrojtjes me Shtetet e Bashkuara. Megjithatë, në të dyja rastet, Fico do të duhet të veprojë me kujdes, duke pasur parasysh se Sllovakia mbetet e varur nga fondet e kohezionit të BE-së dhe nga garancitë e sigurisë së NATO-s.
Duke qenë se Fico i fitoi zgjedhjet me një diferencë të vogël, duken të pakta shanset e tij për të përsëritur modelin jo-liberal të Orban. Sepse jo vetëm që partia Fidesz e Orban ka një shumicë parlamentare absolute, por regjimi i tij mbështetet nga vizioni autoritar i një shteti të krishterë nacionalisto-konservator, i mbështetur nga një popullsi relativisht homogjene dhe e bindur.
Ndërsa përtej synimit të tij për pushtet dhe pasurim personal, Fico nuk ka një vizion të qartë për të ardhmen e Sllovakisë. Për më tepër, rikthimi i tij në pushtet sinjalizon kthimin politik të bashkëpunëtorëve të tij famëkeq Robert Kaliňák dhe Tibor Gašpar, që të dy të hetuar për përfshirjen e dyshuar në vrasjen në vitin 2018 të gazetarit investigativ Ján Kuciak dhe të fejuarës së tij, Martina Kušnírová.
Në deklaratat e tij publike, Fico luhatet shpesh mes të qenit një zëdhënës kundër vaksinave, një papagall pro-Kremlinit dhe një zëdhënës anti-NATO dhe anti-amerikan. Pra çfarëdolloj pozicioni ekstrem për të tërhequr bazën e tij të votuesve të hidhëruar dhe të armiqësuar.
Por veprimet e tij e tradhtojnë shpesh respektin që ai pretendon se ka për BE-në dhe NATO-n. Gjatë mandatit të tij si kryeministër, Sllovakia u integrua më ngushtë me pjesën tjetër të Evropës, duke iu bashkuar zonës Shengen në vitin 2007 dhe eurozonës në vitin 2009.
Madje Fico loboi që vendi të anëtarësohej në “ bërthamën e BE-së”, duke e vendosur atë në kontrast me pozicionet më euroskeptike të fqinjëve të saj lindorë. Në raste të tjera përpara rizgjedhjes së tij, veprimet e tij kanë devijuar nga deklaratat e tij publike.
Për shembull, kur ai bënte vazhdimisht thirrje për heqjen e sanksioneve energjetike, financiare dhe të mbrojtjes që vendosi BE ndaj Rusisë pasi kjo e fundit aneksoi Krimenë, vetëm për t’i mbështetur ato në heshtje në forumet e BE-së. Zgjedhjet në Poloni dhe Sllovaki, ofrojnë leksione shumë të vlefshme për lëvizjet pro-demokratike që sfidojnë regjimet populiste në mbarë Evropën.
Përvoja e Polonisë tregon efektivitetin e bashkimit të një koalicioni të larmishëm forcash demokratike - progresistë, të majtë, teknokratë, tradicionalistë dhe konservatorë - rreth një kauze të përbashkët. Duke u fokusuar tek përqendrimi i të gjitha pushteteve tek PiS, sulmet e kësaj partie ndaj gjyqësorit dhe medias, dhe goditjen ndaj të drejtave civile, opozita ishte në gjendje të ilustronte më së miri rrezikun e erozionit të shpejtë të demokracisë polake.
Ndërsa PiS i manipuloi ligjet zgjedhore, zhvaste kompanitë shtetërore për të siguruar fondet e fushatës, madje i ktheu shpinën Ukrainës vetëm për të fituar një farë avantazhi elektoral, aleanca e udhëhequr nga Platforma Qytetare arriti të linte mënjanë dallimet e saj, në një përpjekje për të barazuar shanset në fushën e lojës.
Në fund, strategjia e saj rezultoi të ishte e suksesshme. Çështja kryesore që buron nga zgjedhjet e Sllovakisë ka pak të bëjë me vetë Fico-n. Ndërsa liberalët pro-demokratë të udhëhequr nga Michal Šimečka, arritën një rezultat shumë të mirë në qendrat e mëdha urbane si Bratislava dhe Košice, dhe midis emigrantëve sllovakë, mesazhi i tyre nuk arriti të rezononte me pjesën tjetër të vendit, sidomos në zonat rurale, tek qytetarët e moshuar dhe tek ata që ndiheshin të braktisur nga establishmenti politik.
Nëse politikanët e qendrës nuk i trajtojnë shqetësimet e këtyre grupeve, votuesit e pakënaqur do të mbeten më të prekshëm ndaj fushatave të dezinformimit dhe joshjes nga populizmi dhe liderët populistë. Pas refuzimit të anti-liberalizmit nga Polonia, Sllovakia e Fico-s është bërë aleatja më e afërt e Hungarisë në BE.
Por ndërsa aleanca sllovako-hungareze, mund të paraqesë disa sfida për BE-në dhe NATO-n, fuqia e koalicionit jo-liberal dhe aftësia e tij për të nxitur përçarje brenda Evropës është zvogëluar ndjeshëm pa Poloninë. Një nga arsyet, është se ndërsa qeveria e Orban shpreson tek afrimi i dy vendeve për çështje strategjike, si mbështetja për Ukrainën, migracioni apo energjia bërthamore, ai nuk i beson Fico-s njëlloj siç i besonte liderit të PiS Jarosłaë Kaczyński, aleatit të tij më të ngushtë.
Për shkak të pezullimit nga socialistët evropianë të Smer-Demokracia Sociale nga radhët e saj, Fico nuk do të humbasë kapitalin e çmuar politik në aleanca që mund ta dëmtojnë pozitën e tij. Nëse do të ketë marrëveshje, ato do të priren të bëhen me dyer të mbyllura.
Në kushtet kur qeveritë jo-liberale të Evropës ndodhen në një gjendje më të dobësuar,
BE-ja duhet të përmbushë premtimin e saj për t’i goditur dhe rrëzuar sa më parë ato. Burimet financiare të bllokut i japin asaj një fuqi të konsiderueshme. Dhe ajo duhet ta përdorë këtë levë për të mbështetur demokracinë përderisa e ka ende këtë shans.
Shënim:Soňa Muzikárová, anëtare e think-tankut “Atlantic Council”, ish-këshilltare në Ministrinë e Jashtme të Sllovakisë.
foto ilustruese “The Economist” I parë nga njëri prej restoranteve më të shkëlqyer të Stambollit, Bosfori duket ...
Nga Alejandro Esteso Pérez “European Western Balkans”. Protestat në rrugë në Serbi nën sloganin “Srbija protiv n...
Grabitja në Suharekë KOSOVË- Detaje të reja janë zbardhur nga grabitja e armatosur, pasditen e djeshme rreth orës 15:45 n&eum...
Kore e Veriut KORE E VERIUT- Koreja e Veriut deklaron se do të vendosë forca më të forta të armatosura dhe armë t&...
John Kirby SHBA- Zëdhënësi i Këshillit të Sigurisë Kombëtare, John Kirby deklaron se administrata Biden do të v&eu...
Shpërthimi KANADA- Autoritetet kanë nisur hetimet për shpërthimin e një makinë, ditën e djeshme në një ur&eum...
Benjamin Netanyahu IZRAEL- Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu ka paralajmëruar se pavarësisht marrëveshjes për pengjet me Hamas...
foto ilustruese KOSOVË-Serbët e Kosovës që duan të marrin pjesë në zgjedhjet parlamentare serbe të 17 dhjetorit, du...
foto ilustruese IZRAEL-Lirimi i pengjeve në bazë të një armëpushimi të përkohshëm midis Izraelit dhe militantë...
Bora UKRAINË- Bora e parë e vitit në Kiev ka rritur shqetësimet për një sulm të mundshëm rus në infrastruktur&...
