LIVE UPDATES
Bota

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para të polit jugor të Diellit (FOTO)

Fotografitë janë më të afërtat dhe më të detajuarat e bëra ndonjëherë nga Dielli dhe do t'i ndihmojnë shkencëtarët të mësojnë se si funksionon në të vërtetë ylli që na jep jetë në Tokë, sipas Prof. Carole Mundell, Drejtoreshës së Shkencës në ESA.

15 Qershor 2025, 14:45 Nga r.ll
Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para
foto të papara më parë të polit jugor të Diellit

EVROPË- Videoja dhe imazhet e para të polit jugor të Diellit janë dërguar në Tokë nga anija kozmike Solar Orbiter e Agjencisë Hapësinore Evropiane. Imazhet e reja do t'u mundësojnë shkencëtarëve të mësojnë se si Dielli ndryshon ciklet midis periudhave të stuhive të tërbuara dhe kohërave të qeta.

Kjo është e rëndësishme sepse aktiviteti intensiv diellor mund të ndikojë në komunikimin satelitor dhe të rrëzojë rrjetet e energjisë në Tokë. Imazhet e reja tregojnë një atmosferë të shndritshme e të ndritshme që në disa pjesë arrin temperaturat prej një milion gradë Celsius. Ndërmjet tyre janë re më të errëta gazi, të cilat, megjithëse shumë më të ftohta, janë ende njëqind mijë gradë përvëluese.

Fotografitë janë më të afërtat dhe më të detajuarat e bëra ndonjëherë nga Dielli dhe do t'i ndihmojnë shkencëtarët të mësojnë se si funksionon në të vërtetë ylli që na jep jetë në Tokë, sipas Prof. Carole Mundell, Drejtoreshës së Shkencës në ESA.

"Sot ne zbulojmë pamjet e para të njerëzimit mbi polin e Diellit", thotë ajo, raporton BBC.

Nga Toka, Dielli është aq i ndritshëm sa duket si një disk pa tipare dalluese. Por në frekuenca të ndryshme dhe duke përdorur filtra të veçantë, shkencëtarët mund ta shohin atë në formën e tij të vërtetë: si një top dinamik fluid, me fusha magnetike që përdridhen dhe rrotullohen në sipërfaqe dhe që krijojnë shpërthime dhe sythe gazi në atmosferën e tij. Janë këto fusha magnetike që përcaktojnë kur Dielli tërbohet dhe lëshon grimca drejt Tokës.

Shkencëtarët e dinë se Dielli ka një periudhë qetësie kur fushat magnetike janë të rregulluara, me yllin tonë që ka një pol magnetik verior dhe jugor të fiksuar. Kjo është një fazë kur Dielli nuk është në gjendje të prodhojë shpërthime të dhunshme, por këto fusha më pas bëhen komplekse dhe kaotike ndërsa riorientohen me polet veriore dhe jugore që ndërrohen afërsisht çdo 11 vjet.

Gjatë periudhës kaotike, Dielli përpiqet të zvogëlojë kompleksitetin e tij dhe dhuna përhapet, ndërsa copa të Diellit lëvizin drejt Tokës. Këto stuhi diellore mund të dëmtojnë satelitët e komunikimit dhe rrjetet e energjisë, megjithëse ato gjithashtu mund të shkaktojnë aurora të bukura në qiell.

Sipas Prof. Lucie Green të UCL, ka qenë e vështirë të parashikohet ky aktivitet me modele kompjuterike të Diellit sepse nuk ka pasur të dhëna mbi migrimin e fushave magnetike drejt poleve. Por kjo tani ka ndryshuar.

"Tani kemi copën që mungon në enigmë", tha ajo për BBC News.

"Përmbysja e fushave magnetike polare në Diell ka qenë një nga pyetjet e mëdha të hapura në shkencë dhe ajo që do të jemi në gjendje të bëjmë me Solar Orbiter është të matim për herë të parë rrjedhat vërtet të rëndësishme të lëngjeve që kapin pjesë të fushës magnetike përgjatë Diellit dhe i transportojnë ato në rajonet polare".

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para

Qëllimi përfundimtar është të zhvillohen modele kompjuterike të Diellit në mënyrë që të parashikohet ky i ashtuquajtur mot hapësinor. Parashikimet e sakta do t'u mundësojnë operatorëve të satelitëve, kompanive të shpërndarjes së energjisë, si dhe vëzhguesve të aurorës, të planifikojnë më mirë stuhitë intensive diellore.

"Ky është Graali i Shenjtë i fizikës diellore", thotë Prof. Christopher Owen, i cili specializohet në studimet e erës diellore duke përdorur të dhëna nga anija kozmike.

"Solar Orbiter do të na mundësojë të shkojmë në thelb të disa prej shkencave themelore të motit hapësinor. Por duhet bërë edhe pak punë para se të arrijmë në pikën ku shohim sinjale në Diell mbi të cilat mund të mbështetemi për të parashikuar shpërthimet që mund të godasin Tokën".

Anija kozmike e Agjencisë Hapësinore Evropiane sjell pamjet e para
Çdo ngjyrë përfaqëson një element të ndryshëm në një shtresë të Diellit. Nga e majta në të djathtë: Hidrogjen, Karbon, Oksigjen, Neon dhe Magnez.

Sondazhi Solar Orbiter ka kapur gjithashtu imazhe të reja të elementeve kimike në shtresa të ndryshme të Diellit dhe lëvizjes së tyre. Këto janë marrë duke përdorur një instrument të quajtur SPICE, i cili mat frekuencat specifike të dritës, të quajtura vija spektrale, të cilat dërgohen nga elementë specifikë kimikë si hidrogjeni, karboni, oksigjeni, neoni dhe magnezi në temperatura të njohura.

Për herë të parë, ekipi i SPICE ka ndjekur vijat spektrale për të matur shpejtësinë me të cilën lëvizin grumbujt e materialit diellor. Këto matje mund të zbulojnë se si grimcat hidhen nga Dielli në formën e erës diellore./BBC

dielli anija kozmike solar orbiter

Galeria fotografike (
)

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

Shiko video te tjera