LIVE UPDATES
Bota

Analiza: Lufta e ndikimit Trump-Kinë në Amerikën Latine dhe rreziqet e larta të naftës

Fokusi i tij i ri dhe gatishmëria për ta mbështetur atë edhe me forcë ushtarake kërcënon të gërryejë kontrollin ekonomik të Kinës në një rajon ku Pekini ka përdorur në heshtje tregti të bollshme, kredi të mëdha dhe lidhje financiare për të ndërtuar ndikim.

10 Janar 2026, 07:40 Nga E. D
Analiza: Lufta e ndikimit Trump-Kinë në Amerikën Latine dhe
foto ilustruese

SHBA- Për Kinën, lëvizja e Presidentit Trump për të rritur pushtetin në Venezuelë është një sulm frontal ndaj një burimi të hershëm nafte të kultivuar përmes miliarda dollarësh në kredi dhe viteve të tëra të shtrirjes politike. Por Trump ka artikuluar gjithashtu një vizion më të gjerë të pushtetit që përfshin fragmentimin e dominimit ekonomik të Kinës në të gjithë Amerikën Latine.

Fokusi i tij i ri dhe gatishmëria për ta mbështetur atë edhe me forcë ushtarake kërcënon të gërryejë kontrollin ekonomik të Kinës në një rajon ku Pekini ka përdorur në heshtje tregti të bollshme, kredi të mëdha dhe lidhje financiare për të ndërtuar ndikim. Kina ka kaluar nga një prani pothuajse zero në biznes dy dekada më parë në më shumë se 500 miliardë dollarë në tregtinë dypalëshe me Amerikën Latine në tërësi deri në vitin 2024.

Kompanitë kineze të minierave nxjerrin bakër në Peru dhe litium në Argjentinë. Gjigantët bujqësorë të Kinës importojnë mallra kritike si soja nga Brazili. Shërbimet kineze furnizojnë me energji qytete të tëra. Kina kontrollon pjesën më të madhe të infrastrukturës së transportit detar dhe porteve që lëvizin mallra përtej Paqësorit.

670 milionë konsumatorë të Amerikës Latine blejnë gjithashtu marka kineze. Në Meksikë, shitësit shesin makina Chery dhe sedanë MG. Në Brazil, zinxhiri i ushqimit të shpejtë Mixue shet akullore, platforma e tregtisë elektronike Meituan shpërndan ushqim dhe shërbimi i transportit Didi transporton pasagjerë. Në Peru, telefonat inteligjentë Xiaomi janë veçanërisht të popullarizuar.

Kina ka ndjekur nga afër deklaratat e Donald Trump që synojnë vende të tilla si Kolumbia, Kuba dhe Meksika dhe ka shprehur kundërshtimin e saj ndaj veprimeve të SHBA-së në Venezuelë, duke argumentuar se marrëdhënia e saj ekonomike me vendin është e mbrojtur nga e drejta ndërkombëtare dhe legjislacioni përkatës.

Një zëdhënës i Ministrisë Kineze të Tregtisë tha javën e kaluar se Kina do të vazhdojë të punojë me vendet e Amerikës Latine për të adresuar trazirat ndërkombëtare. Kina ende i detyrohet Venezuelës rreth 10 miliardë dollarë borxhe, të shlyera përmes dërgesave të naftës. Vitin e kaluar, më shumë se gjysma e eksporteve të naftës bruto të vendit 768,000 fuçi në ditë  shkuan në Kinë, sipas Kpler, një monitorues i tregut global të naftës.

Strategjia e re e Uashingtonit përqendrohet në mënyrë të qartë në ndikimin kinez në Amerikën Latine, i cili do të paraqesë sfida për investimet kineze. Investime të tilla përballen me pasiguri të madhe dhe për Pekinin, është pikërisht kjo pasiguri që është armiku i madh në rajon sot.

Ndjekja e Kinës për lidhje më të thella me Amerikën Latine filloi dy dekada më parë. Në atë kohë, kompanitë kineze kërkuan në botë për bakër, naftë dhe xeheror hekuri për të nxitur rritjen mbresëlënëse ekonomike të vendit. Bankat kineze u dhanë kredi gjithnjë e më të mëdha vendeve të Amerikës Latine në këmbim të naftës dhe mineraleve kritike, ndërsa Kina filloi të ndërtonte hekurudha dhe autostrada dhe të shiste produktet e saj.

Që atëherë, Kina i ka zhvendosur Shtetet e Bashkuara ekonomikisht në 10 nga 12 vendet në Amerikën e Jugut, sipas një hulumtimi nga Francisco Urdines, një profesor i asociuar i shkencave politike në Universitetin Katolik të Kilit. Sot, Kina ka më shumë financim tregtar, investimesh dhe zhvillimi sesa Shtetet e Bashkuara në pjesën më të madhe të rajonit, përfshirë Amerikën Qendrore.

Kina është burimi më i madh zyrtar i ndihmës dhe kredisë për Amerikën Latine, duke siguruar rreth 303 miliardë dollarë financim midis viteve 2000 dhe 2023, sipas AidData, një institut kërkimor në Kolegjin William dhe Mary në Virxhinia. Midis viteve 2014 dhe 2023, për çdo 1 dollar që SHBA-të huazuan ose dhanë ndihmë për Amerikën Latine dhe Karaibet, Kina siguroi 3 dollarë… Në shumë raste, këto investime i lanë vendet shumë të zhytura në borxhe dhe të lidhura me kontrata për të furnizuar mallra dhe lëndë të para në Pekin, siç është nafta.

Vala e kreditimit kinez u dha gjithashtu kompanive kineze një avantazh kur ato ofruan për rrugë shtetërore, linja energjie dhe projekte të mëdha, të tilla si një digë masive dhe e kushtueshme në xhunglën ekuadoriane - e cila në fund rezultoi problematike. Me kalimin e kohës, aktivitetet ekonomike të Kinës u përkthyen në një sërë marrëveshjesh të tregtisë së lirë dhe akses më të mirë për kompanitë kineze.

Amerika Latine u përmbyt me produkte nga fabrikat kineze - nga pjesët e automobilave, elektronika dhe pajisjet shtëpiake deri te pajisjet satelitore dhe infrastruktura hapësinore, një sektor tjetër në të cilin Kina ka investuar shumë. Rajoni, nga ana tjetër, u bë burimi më i rëndësishëm i Kinës për minerale kritike, duke përfshirë metalet e rralla, një industri në të cilën Kina ka kontroll pothuajse të plotë global.

Qindra kompani kineze dhe pesë deri në dhjetë banka kineze tani operojnë në Amerikën Latine, ndërsa 20 vjet më parë nuk kishte asnjë. Kina nuk e ka zëvendësuar hegjemoninë amerikane, por ka gërryer ndikimin që Uashingtoni kishte në vitet 1980 dhe 1990. Nga çdo masë, Kina i ka tejkaluar konkurrentët e saj.

Kompanitë kineze shesin më shumë makina në Meksikë sesa çdo vend tjetër. Kili është destinacioni i dytë më i madh jashtë shtetit për autobusët elektrikë kinezë. Dhe një pjesë e tregtisë rrjedh në anën tjetër: gati gjysma e eksporteve të Kilit tani shkojnë në Kinë. Presidenti Trump, megjithatë, e ka bërë të qartë se dëshiron të ndalojë përparimin e Kinës në rajon.

Përpara operacionit ushtarak që rrëzoi Presidentin Venezuelan Nicolas Maduro dhe mori kontrollin e naftës së vendit, Trump kishte kërcënuar të "merrte mbrapsht" Kanalin e Panamasë. Ai akuzoi operatorin kryesor të porteve të kanalit, CK Hutchison Holdings me seli në Hong Kong, se ishte një zgjatim i Partisë Komuniste Kineze. Ai akuzoi Meksikën se vepronte si një "derë e pasme" për mallrat kineze që të hynin në Shtetet e Bashkuara. Ai u përpoq të përdorte një tarifë prej 50% për Brazilin për të siguruar një marrëveshje tregtare që do të kufizonte investimet kineze në vend.

Dhe muajin e kaluar, Trump zbuloi një strategji të re të sigurisë kombëtare, në të cilën deklaroi se do t'u mohonte "kundërshtarëve" jashtë Hemisferës Perëndimore aftësinë për të "zotëruar ose kontrolluar asetet strategjikisht jetësore në hemisferën tonë". Komuniteti i biznesit kinez është në ankth. Një konsorcium kompanish kineze që zhvillojnë një minierë të madhe bakri në Ekuador njoftoi këtë javë se po e ngrinte projektin, duke përmendur kushtet politike "të paqëndrueshme".

Kina dhe Ekuadori nënshkruan një marrëveshje të tregtisë së lirë në vitin 2023. Në atë kohë, zyrtarët ekuadorianë kishin lënë të kuptohej se do të preferonin një marrëveshje me Shtetet e Bashkuara. Analistët vlerësojnë se shumë qeveri ka të ngjarë të drejtohen nga Shtetet e Bashkuara nëse do t'u jepej mundësia e një bashkëpunimi më të thellë. Por ato kanë nevojë për financim për nevojat e zhvillimit që Shtetet e Bashkuara, nën Trump, mund të mos jenë gati t'i përmbushin.

"A është Uashingtoni i shqetësuar vetëm për anën mbrojtëse të konkurrencës me Kinën, apo do të ofrojë një plan ofensiv të besueshëm?" është pyetja tjetër kyçe që Shtëpia e Bardhë do të duhet t'i përgjigjet herët a vonë.

Kina ka krijuar një pozicion kaq të fortë në regjimin ekzistues ekonomik sa do të jetë e vështirë për qeverinë ta rrëzojë atë në mënyrë efektive.  Disa vende të mëdha të Amerikës Latine, përfshirë Brazilin, Meksikën, Kilin dhe Kolumbinë, kanë dënuar veprimet e Trump në Venezuelë, të cilat mund të forcojnë lidhjet e tyre me Kinën./Dosja.al

donald trump kine

Sondazh

Poll

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit