LIVE UPDATES
Bota

Analiza: Kina, Rusia, Koreja e Veriut dhe Irani, boshti i ri i së keqes?

Këto shqetësime u nxitën edhe më shumë të mërkurën me konfirmimin nga sekretari amerikan i Mbrojtjes Lloyd Austin gjatë një udhëtimi në Romë, se forcat ushtarake të Koresë së Veriut janë tashmë të pranishme në Rusi, me sa duket duke u përgatitur për të marrë pjesë në luftën në Ukrainë

24 Tetor 2024, 22:43 Nga M.B
Analiza: Kina, Rusia, Koreja e Veriut dhe Irani, boshti i ri i së keqes?
Kim Jong Un dhe Vladimir Putin

RUSIA- Zyrtarët amerikanë po bëhen gjithnjë e më të shqetësuar për partneritetin në zhvillim mes Kinës, Rusisë, Iranit dhe Koresë së Veriut – një bllok vendesh që përshkruhet nga disa në Uashington si një “bosht i ri i së keqes”.

Këto shqetësime u nxitën edhe më shumë të mërkurën me konfirmimin nga sekretari amerikan i Mbrojtjes Lloyd Austin gjatë një udhëtimi në Romë, se forcat ushtarake të Koresë së Veriut janë tashmë të pranishme në Rusi, me sa duket duke u përgatitur për të marrë pjesë në luftën në Ukrainë.

Vetëm disa ditë më parë, Rusia mori pjesë në stërvitjet detare të organizuara nga Irani.

Kina, Koreja e Veriut dhe Irani kanë mbështetur makinerinë luftarake të Rusisë në mënyra të ndryshme gjatë luftës së saj kundër Ukrainës. Irani ka ofruar raketa dhe dronë. Koreja e Veriut ka dërguar predha artilerie. Dhe Kina ka ofruar teknologji me përdorim të dyfishtë dhe produkte industriale, përfshirë gjysmëpërçuesit dhe motorët e dronëve.

"Kemi parë shfaqjen e Boshtit të së Keqes në fund të viteve 1930, në vitin 1938, në 1939. Pamë se çfarë bëri bota në atë moment të veçantë për t'u bashkuar", tha ligjvënësi republikan Rob Wittman, nënkryetar i Komisionit për Forcat e Armatosura në Dhomën e Përfaqësuesve, gjatë një diskutimi në internet muajin e kaluar të organizuar nga Qendra për një Siguri të Re Amerikane.

“E gjejmë veten në të njëjtin udhëkryq sot, kur kemi vende që nuk besojnë në të njëjtat gjëra që ne besojmë, nuk besojnë në sundimin e ligjit, nuk besojnë në mbrojtjen e të drejtave dhe dinjitetit të qenieve njerëzore”.

Në vitin 2002, ish-Presidenti amerikan George W. Bush, përdori termin "boshti i së keqes" në fjalimin e tij për gjendjen e vendit, për të përshkruar vendet që mbështesin terrorizmin, si Koreja e Veriut, Irani dhe Iraku. Kohët e fundit, termi po përdoret në Uashington për të përshkruar Kinën, Rusinë, Iranin dhe Korenë e Veriut.

Sekretari amerikan i Shtetit Antony Blinken i përshkruan këto katër vende si fuqi revizioniste. Ai mendon se po bëhet një konkurrencë e ashpër për të përcaktuar një epokë të re në rrafshin ndërkombëtar dhe se disa vende janë të vendosura të ndryshojnë parimet bazë të sistemit ndërkombëtar.

“Ndërsa këto vende nuk janë një bosht, dhe administrata ka qenë e qartë se nuk kërkon konfrontim mes blloqesh, zgjedhjet që këto fuqi revizioniste po ndërmarrin, nënkuptojnë se ne duhet të veprojmë me vendosmëri për ta parandaluar atë rezultat”, shkruajti sekretari Blinken në numrin e nëntor/dhjetorit të revistës “Foreign Affairs”.

Ligjvënësi Wittman përdor vërtet termin "Boshti i së Keqes" dhe tha se vendet e përfshira janë më të afta për të destabilizuar botën sesa Gjermania naziste dhe aleatët e saj në vitin 1939, veçanërisht pasi ata bashkëpunojnë dhe ndajnë teknologjinë në të gjitha nivelet.

“Pra, ndërsa shikoni dronët që janë nxjerrë në Ukrainë, gjeni atje mikroqarqe të prodhuara në Kinë, sisteme kineze brenda dronëve”, tha ligjvënësi Wittman për Zërin e Amerikës.

“Ju gjithashtu e shikoni se armatimet që po përdoren në Ukrainë nga artileria ruse, po prodhohen në Korenë e Veriut. Ju shihni se dronët që po përdoren nga rusët në fushëbetejën e atjeshme, janë duke u prodhuar nga Irani”.

Ai tha gjithashtu se partneriteti i ri po mëson nga lufta e Ukrainës me ritmin e duhur për kohën, duke fituar aftësi që nuk mund të arrihen në proceset normale të testimit dhe prodhimit të armëve në një mjedis paqësor.

"Dallimi më i madh në Boshtin e së Keqes 2024 është se të paktën tre nga katër vendet janë në fazë ekspansioniste", shkruajti në fillim të këtij viti Merrill Matthews, studiues në Institutin për Inovacionin e Politikave. “Ata duan më shumë territore dhe pushtet. Dhe po koordinojnë përpjekjet e tyre në mbështetje të objektivave të secilit vend. Është një zhvillim shumë i rrezikshëm”.

Zoti Matthews i tha Zërit të Amerikës se ky grup po punon për të krijuar një zonë ekonomike të mbështetur në forcat e veta – për shkak se është e nevojshme, por edhe sepse e dëshirojnë – një zonë që nuk mbështetet tek ekonomitë perëndimore për mbijetesë.

Christopher S. Chivvis, studiues në Fondacionin Carnegie për Paqen Ndërkombëtare, i tha Zërit të Amerikës se Kina është çelësi për fuqinë e marrëdhënies së përbërë nga katër vende.

“Nëse Kina nuk do të ishte pjesë e kësaj katërsheje, do të dukej sikur tre vende që janë shumë të izoluara nga bota po bashkëpunojnë me njëri-tjetrin. Do të kishim shumë më pak për t'u shqetësuar. Është pjesëmarrja e Kinës në këtë grupim që ka vërtet potencialin ta bëjë atë shumë problematik për Shtetet e Bashkuara”, tha ai.

Zoti Chivvis shtoi se katër vendet mund të përdorin një krizë në një rajon për të nisur një luftë, për të koordinuar veprimet, ose për të krijuar kaos në një tjetër rajon.

Për shembull, zoti Chivvis parashtron një version më ekstrem të këtij skenari në raportin e tij të fundit - nëse Kina do të tentonte një operacion ushtarak kundër Tajvanit, Rusia mund të kërkonte të përfitonte nga mbingarkesa për angazhimin e burimeve të Shteteve të Bashkuara, me një fushatë ushtarake edhe më agresive në Ukrainë, ose edhe me një inkursion në territorin e NATO-s.

Në mënyrë të ngjashme, një përshkallëzim i madh me Iranin në Lindjen e Mesme që tërheq më shumë forca detare dhe ajrore amerikane mund të inkurajojë gjithashtu Kinën që të marrë një përqasje më agresive ndaj Tajvanit.

“Do të ishte e vështirë për këto katër vende të nënshkruanin një traktat zyrtar që do t'i angazhonte ata të bënin një gjë të tillë, por ju mund ta shihni atë të shfaqet në mënyrë spontane, ose në një mënyrë organike, nga një situatë krize”, tha zoti Chivvis.

Dhe një krizë në një rajon mund të përhapet në një pjesë tjetër të botës.

Nëse shikoni, për shembull, shtetet arabe të Gjirit, ata janë furnizues jetikë të energjisë, si për Kinën, ashtu edhe për Tajvanin”, tha Michael Singh, drejtor në Institutin e Uashingtonit për Politikat e Lindjes së Afërme.

Nëse shikoni Iranin, Irani ka aftësitë që i kemi parë, nëpërmjet palëve të treta, si huthitë, për të prishur linjat ndërkombëtare të transportit detar. Pra, të mendosh se një konflikt për Tajvanin do të kufizohet në rajonin Indo-Paqësor është, mendoj në këtë fazë, thjesht naive dhe neglizhuese”.

Sekretari Blinken e përshkruan marrëdhënien mes katër vendeve si "kryesisht transaksionale", duke shtuar se bashkëpunimi i tyre "përfshin shkëmbime dhe rreziqe që mund të duken gjithnjë e më të pakëndshme me kalimin e kohës".

"Dhe megjithatë, katër revizionistët ndajnë një angazhim të qëndrueshëm ndaj objektivit kryesor për të sfiduar Shtetet e Bashkuara dhe sistemin ndërkombëtar", shkruajti sekretari Blinken. "Kjo do të vazhdojë të nxisë bashkëpunimin e tyre, veçanërisht pasi Shtetet e Bashkuara dhe vendet e tjera i rezistojnë revizionizmit të tyre"./ VOA

kina rusia

Sondazh

Poll

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit