LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Marrëveshja për armët që pakkush e respekton

Në vitin 2014, mbi 100 vende nënshkruan Traktatin e Tregtisë së Armëve. Por pak i përmbahen këtij dokumenti. Po pse?

27 Gusht 2024, 09:47 Nga I.A

Analiza e DW: Marrëveshja për armët që pakkush e respekton

GJERMANI- Kur dikush në Gjermani flet sot për dërgimin e armëve në ndonjë vend tjetër, gjëja e parë që të vjen në mendje është armatosja, dërgimi i armëve dhe mbështetja eUkrainësnë luftën kundër agresorit rus. Parimi i politikës gjermane para luftës në Ukrainë, se armët nuk duhet të dërgohen në rajonet e krizës ose rajonet e përfshira në luftë, është harruar pothuajse plotësisht. Është harruar po ashtu që Gjermania është një nga 115 vendet që nënshkroi Marrëveshjen e Tregtisë së Armëve (ATT) në fund të vitit 2014, e cila është zhdukur plotësisht nga diskursi publik në kohën e dominimit të nacionalizmave dhe disponimit të luftës.

Konferenca e shteteve nënshkruese

Në Gjenevë po mbahet konferenca e vendeve nënshkruese të ATT, e dhjeta me radhë. Organizata humanitare Amnesty International konstaton: Megjithëse disa nga eksportuesit më të mëdhenj të armëve vijnë nga vendet nënshkruese, ato vazhdimisht injorojnë rregullat bazë të Marrëveshjes dhe eksportojnë armë në zonat e konfliktit si Rripi i Gazës, Sudani dhe Mianmari.

Në një intervistë për DW, Mathias John, ekspert i AI rithekson funksionin më të rëndësishëm të ATT: "Shtetet marrin përsipër të mos autorizojnë eksportin e armëve që çojnë në shkelje të të drejtave ndërkombëtare të njeriut dhe në shkeljen e ligjit humanitar". Sipas John, dhjetë vjet më parë në Nju Jork, kategoritë ishin renditur me përpikëri për llojet e armëve për të cilat duhet të zbatohej ndalimi. "Këto janë, për shembull, tanke luftarake, avionë luftarakë, anije luftarake, por edhe armë të vogla. Ishte gjithashtu një sukses i madh i Marrëveshjes: Shtetet duhet ta zbatojnë këtë ndalim të eksportit edhe për municionet”, shpjegon ai.

Dhjetë vjet më vonë, tregtia e armëve nuk është më pak

Dhjetë vjet më vonë, rezultati është zhgënjyes. Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve të Paqes në Stokholm (SIPRI) deklaroi në raportin e tij të rregullt në mars të këtij viti se transferimi global i armëve midis 2019 dhe 2023, krahasuar me vitet e mëparshme, me të vërtetë kishte rënë me 3,3 për qind, por në pesë vitet e fundit vendet evropiane kanë importuar 94 për qind më shumë armë. Kjo rritje është pasojë e drejtpërdrejtë e agresionit rus, fillimisht në Krime në vitin 2014, dhe më pas në të gjthë Ukrainën në shkurt të vitit 2022. Në anën tjetër, shumë më pak armë eksportohen në Afrikë, kështu që midis 2014 dhe sot, niveli i përgjithshëm i tregtisë së armëve në nivel global ka mbetur afërsisht i njëjtë.

Izraeli, Gaza, Sudani, Mianmari

Amnesty liston disa zona ku Marrëveshja po shkelet në veçanti. Të udhëhequr nga SHBA si furnizuesi më i madh i armëve, disa vende vazhdojnë të furnizojnë Izraelin me armë, edhe pse ka prova të shumta se ligji ndërkombëtar po shkelet në luftën në Rripin e Gazës. Në luftën civile në Sudan (me numrin më të madh të personave të zhvendosur brenda vendit në botë), Serbia shfaqet si furnizuese e armëve, pavarësisht embargos së armëve të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, në rajonin e Darfurit në perëndim të vendit. Dhe, siç thotë Mathias John: "Kina, e cila çuditërisht iu bashkua Marrëveshjes, po vazhdon të furnizojë me armë Sudanin". Në Mianmar, ushtria ka blerë të paktën një miliardë dollarë armë dhe pajisje ushtarake, pas marrjes së pushtetit në shkurt 2021. Shumica e këtyre armëve u importuan nga Kina.

Vetëm gjysma e vendeve japin të dhëna

Sipas Mathias John, shumë shtete kontraktuese nuk i kanë zbatuar premtimet, që shtetet nënshkruese duhet të raportojnë hapur për transaksionet me armë. Transparenca nuk respektohet nga shumica e nënshkruesve. "Pak më shumë se gjysma e vendeve i dorëzojnë raportet e tyre rregullisht. Pjesa tjetër nuk i dorëzon, që është një problem i madh sepse transaksionet e armëve shpesh mbahen sekret," thotë John.

Gjermania dhe transparenca

Edhe në Gjermani, raporti i qeverisë federale për eksportet e armëve u prit me kritika të ashpra. Ministria e Ekonomisë ka publikuar bilancin e eksporteve të miratuara të armëve për gjashtë muajt e parë të këtij viti. Sipas raportit, është lejuar eksporti i armëve dhe pajisjeve ushtarake me vlerë rreth 7.6 miliardë euro. Pothuajse dy të tretat (4.9 miliardë euro) kanë shkuar në Ukrainë. Ndër vendet që importuan armë gjermane këtë vit janë edhe Arabia Saudite (132 milionë euro), Katari (100 milionë euro) dhe Emiratet e Bashkuara Arabe (51 milionë euro). Pavarësisht kësaj, Mathias John beson se të gjitha qeveritë gjermane që nga nënshkrimi i ATT-së e kanë mbështetur Marrëveshjen.

Megjithë shkeljet e shumta, ekspertët thonë se ATT është ende një bazë e mirë për sensibilizimin e publikut për atë që lejohet dhe ndalohet në tregtinë me armë. ATT duhet domosdoshmërisht të zgjerohet duke vendosur penalizime për shkeljet. Por ky segment ende mungon./DW

mathias john att

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera