LIVE UPDATES
Bota

Analiza: A mund të përballet Ukraina me zgjedhje pavarësisht luftës?

Por ka probleme të pazgjidhura, ndër të tjera sa i përket sigurisë dhe listave të zgjedhësve.

3 Prill 2025, 08:27 Nga E. D
Analiza: A mund të përballet Ukraina me zgjedhje pavarësisht
foto ilustruese

UKRAINË- Në verë në Ukrainë mund të ketë zgjedhje presidenciale, shkruan gazeta e përjavshme "The Economist". Por ka probleme të pazgjidhura, ndër të tjera sa i përket sigurisë dhe listave të zgjedhësve.

Në korrik në Ukrainë mund të ketë zgjedhje pak pas një shfuqizimi të ligjit të luftës, gjë që Uashingtoni do ta arrijë deri më 20 prill. Këtë e njoftoi së fundi gazeta e përjavshme "The Economist" duke iu referuar burimeve. Sipas këtyre njoftimeve presidenti Volodymyr Zelenskyj, i cili verën e vitit 2019 u zgjodh për pesë vjet, do të kandidojë për një mandat të dytë. Ai "javën e kaluar"  ngarkoi ekipin e tij, që pas fillimit të armëpushimit të organizojnë zgjedhjet.

Ende nuk ka përgatitje për zgjedhje

Në Ukrainë ndërkohë nuk ka përgatitje për zgjedhje, sikurse bëri të qartë në më 31 mars në median ukrainase "Suspilne" Davyd Arachamija, kryetar i grupit parlamentar të partisë në pushtet "Shërbetor të popullit". "Të gjitha partitë dhe grupet parlamentare janë të një mendimi, se zgjedhje mund të ketë gjashtë muaj pas shfuqizimit të ligjit të luftës," tha deputeti.

Në fund të shkurtit parlamenti ukrainas miratoi një deklaratë "për mbështetjen e demokracisë në kushtet e agresionit të Rusisë". Me këtë deklaratë forcohet Zelenskyj dhe hidhet pposhtë akuza e presidentit rus Vladimir Putin, se Zelenskyj nuk është president legjitim. Deklarata siguron, që zgjedhjet presidenciale mund të zhvillohen, "sapo të garantohet një paqe në shkallë të gjerë, e drejtë dhe e qendrueshme".

Si SHBA edhe Rusia në mënyrë të përsëritur kërkojnë zgjedhje në Ukrainë. Madje prresidenti i SHBA-së Donald Trump në shkurt e cilësoi Zelensyjn si "diktator pa zgjedhje". Ndërkohë që në Ukrainë zgjedhjet ndalohen në kohën që është në fuqi ligji i luftës.

Cilat janë problemet?

Edhe pse shumë ukrainas janë ambjentuar me sulmet e përditshme të artilerisë, eventet e mëdha elektorale, debatet apo takimet ndërmjet kandidatëve dhe zgjedhësve në kushtet aktuale janë mjaft të rrezikshme. Për këtë arsye Kievi në të gjitha bisedimet kërkon garanci sigurie. Nëse armëpushimi vlen përkohësisht në front, duhet të garantohet edhe që qendrat e votimit të mos shndërrohen në objektiva të sulmeve nga ajri dhe sulmeve terroriste. Që një gjë e tillë mund të ndodhë, kjo nuk përjashtohet, thorë Olha Ajvasovska, drejtuese e rrjetit "Opora", që vëzhgon zgjedhjet në Ukrainë.

A mund të regjistrohen të gjithë zgjedhësit?

Në ditën e parë të invazionit rus Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) bllokoi aksesin në listat zgjedhore, për të mbrojtur veten dhe të dhënat e zgjedhësve. Në atë kohë ishin të regjistruar rreth 34,7 milionë votues.

Në dhjetor 2023 KQZ rifilloi punën në databazën e vet. Ndërkohë ky komision po merret me aktualizimin e adresave të qendrave të votimit, sepse Ukraina në valën e dekomunizimit dhe derusizimit u ka ndryshuar emrat shumë rrugëve dhe shesheve. Po ashtu janë duke u regjistruar edhe dëmet e luftës. Deri më 2024 vetëm në territorin shtetëror të kontrolluar nga Kievi janë dëmtuar  nga luftimet 7500 qendra votimi.

Në listat e zgjedhësve votuesit janë të regjistruar me adresat e tyre. Me fillimin e invazionit rus më 2024, sipas të dhënave të Organizatës Ndërkombëtare për Migracionin (IOM) u katërfishua numri i refugjatëve brenda vendit në mbi 3,6 milionë. Shumë prej tyre nuk janë regjistruar në vendbanimin e ri ose e kanë bërë këtë me vonesë, konstatojnë ekspertët e think-tank të Kievit Qendra Rasumkov. "Problemi është se adresat e zgjedhësve nuk janë as aktuale dhe as të sakta", thuhet në studim.

Krahas refugjatëve brenda vendit janë edhe refugjatët jashtë vendit, sipas të dhënave të IOM deri në fund të vitit 2024 janë llogaritur rreth gjashtë milionë. Për të marrë pjesë në zgjedhje ata duhet të regjistrohen në konsullata. Por shumica nuk e bëjnë këtë, sipas të dhënave të Ministrisë së Jashtme në Kiev. Edhe votimi i refugjatëve të regjistruar jashtë vendit do të ishte problematik.

Paqartësitë e armëpushimit dhe reformimi i ligjit elektoral

Kryetari i KQZ-së, Oleh Didenko, i tha gazetës "Ukrajinska Pravda", se përgatitjet për zgjedhje pas fundit të luftës do të kërkojnë kohë më shumë nga sa e parashikon ligji aktual. Procedurat përkatëse duhet të përshtaten me pasojat e luftës.

Në një sondazh të Qendrës Rasumkov konstatohet, se 47 përqind e ukrainasve jashtë vendit duan që të kenë mundësinë të votojnë për qeverinë në vendin e tyre, ndërsa rreth 36 përqind janë kundër. Por me gjasë tek shumë ukrainas jashtë vendit po humbet interesi për jetën politike në atdheun e tyre.

Lidhur me një datë për zgjedhjet me gjasë do të vendosin pjesëmarrësit në bisedimet për paqen. Gjithashtu Ukraina zgjedhjet duhet t'i rakordojë me partnerët e saj, sepse asaj i mungojnë paratë për financimin e tyre. Ka shumë aspekte të armëpushimit të ardhshëm që nuk mund të parashikohen tani e si rrjedhojë as zgjedhjet nuk mund të parashikohen. Ka edhe të tjera sfida, sepse parlamenti duhet ta reformojë tani ligjin elektoral, në mënyrë që ai të jetë konform kushteve, mendojnë ekspertët./DW

 

zgjedhjet ne ukraine

Sondazh

Poll
MË SHUMË

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Shiko video te tjera