LIVE UPDATES
Editorial

Analiza- Trump po nxit kaosin në Kosovë në kohën më të keqe të mundshme

18 Prill 2020, 13:40 Nga DOSJA
Analiza- Trump po nxit kaosin në Kosovë në kohën më

Administrata Trump ka mbjellë trazira politike në Kosovë pikërisht në momentin kur nevojitet qeverisje e qëndrueshme për t’u përballur me kërcënimin e COVID-19. Sfida për t’iu përgjigjur pandemisë në Kosovë është përmirësuar nga rënia e një votë mosbesimi të mbështetur nga Sh.B.A që rrëzoi qeverinë e kryeministrit Albin Kurti në fund të marsit, pas më pak se dy muaj në pushtet.

Beteja politike në vazhdim rrëzon Kurtin, i cili mbetet kryeministri i përkohshëm dhe favorizon zgjedhjet e reja, kundër Presidentit Hashim Thaçi dhe disa prej aleatëve të tij parlamentarë, të cilët dëshirojnë të formojnë një qeveri të unitetit kombëtar që do të anonte Kurtin dhe Vetëvendosjen e tij, Partia e cila bëri fushatë në një platformë antikorrupsion dhe ka bllokuar ndikimin e madh të Uashingtonit në punët e Kosovës.

Thaçi drejtoi për një kohë të gjatë Partinë Demokratike të Kosovës, e cila doli nga Ushtria Nacional-çlirimtare e Kosovës, në të cilën Thaçi ishte një ish-udhëheqës i lartë – pas luftës 1998-1999. Kështu, tashmë k dalë një krizë kushtetuese se kush ka të drejtë të qeverisë vendin.

Qytetarët e zemëruar në kryeqytet, Prishtinë, kanë marrë masa për të protestuar kundër makinerive që rrëzuan qeverinë Kurti gjatë krizës së koronavirusit.

Ndërhyrja politike e administratës Trump në Kosovë është nxitur nga ajo që tani është një qasje e njohur për një politikë të jashtme, e karakterizuar nga shmangia e aleatëve, vendimmarrja e udhëhequr nga operativë të afërt me Shtëpinë e Bardhë që anojnë diplomatët e karrierës, qartësisht motivet politike, dhe mosrespektimi i të drejtave të njeriut.

Shtetet e Bashkuara kanë inkuadruar heqjen e Kurtit si një hap drejt një zgjidhje përfundimtare të pakapshme midis Kosovës dhe Serbisë. Për çudinë e Uashingtonit, Kurti këmbënguli të mbajë tarifa 100 përqind të tregtisë serbe, të cilat si administrata Trump ashtu edhe Thaçi e konsideruan si një pengesë për avancimin e negociatave me Beogradin. Për më tepër, Kurti kishte kundërshtuar idenë tejet polemike për shkëmbime të tokës ndërmjet Kosovës dhe Serbisë për të arritur përparime në tryezën e bisedimeve. Administrata Trump ka qenë e hapur për shkëmbimet e territoreve, po ashtu edhe Thaçi e Presidenti serb Aleksandar Vucic.

Meritat e shtytjes për një zgjidhje në këtë pikë dhe implikimet rajonale më të gjera të një shkëmbimi territorial, roli i Sh.B.A-së në mbështetjen e ofertës së Thaçit për të larguar Kurtin është kritikuar jo vetëm për rrezikimin e sovranitetit të Kosovës, por për ndërprerjen e qeverisjes gjatë pandemisë.

Politika e Presidentit amerikan Donald Trump është fajësuar gjithashtu për prishjen e marrëdhënies së Uashingtonit me aleatët kryesorë evropianë që kishin avokuar për nevojën për një udhëheqje të qëndrueshme. Në shtëpi, administrata Trump është kritikuar ashpër nga Eliot Engel, kryetari i Komitetit të Cështjeve të Jashtme të Shtëpisë së Bardhë, për minimin e një drejtuesi demokrat të sapozgjedhur, kur qeveria e Kosovës duhet të përqendrohet në zhvillimin e një politike efektive për të adresuar emergjencën e vazhdueshme shëndetësore nga pandemia.

Mbështetja e SHBA për votimin e mosbesimit për të hequr Kurtin dhe për të ngritur Thaçin është shqetësuese edhe për një arsye tjetër. Rrit mundësinë që administrata Trump mund të kërkojë të vihet në mbrojtjen e Thaçit duke ndërhyrë në punën e një gjykate speciale që heton krimet e UCK-së të kryera pas luftës, dy dekada më parë.

Në vitin 2011, Thaçi dhe një numër i ish-drejtuesve të nivelit të lartë u zbuluan në një raport të Këshillit të Evropës që detajonte përfshirjen e UCK-së në rrëmbimin e pasluftës të të burgosurve serbë dhe torturat e tyre në kampe të fshehta të paraburgimit në Shqipëri. Një numër i vogël i këtyre të burgosurve, sipas raportit, dyshohet se u vranë për organet e tyre jetësore. Këto akuza shpërthyese bënë që Brukseli, me mbështetje të fortë nga Uashingtoni, të krijojë Dhomat e Specializuara të Kosovës të drejtuara nga Bashkimi Evropian. Thaçi dhe ish-komandantët e nivelit të lartë, mund të përballen me aktakuzë në gjykatën e re, e cila ka shijuar prej kohësh mbështetjen e Amerikës.

Duke punuar për heqjen e Kurtit dhe duke hedhur mbështetjen e tij pas Thaçit, Shtetet e Bashkuara kanë sinjalizuar mbështetjen e elitës politike të rojes së vjetër të Kosovës, shumë prej të cilëve janë të lodhur nga pjesëmarrja e pretenduar në abuzimet e të drejtave të njeriut dhe krimin e organizuar. Gjatë fushatës së bombardimeve 78-ditore të NATO-s kundër Serbisë në 1999, Uashingtoni bashkëpunoi ngushtë me Thaçin, i cili më pas drejtoi krahun politik të UCK-së.

Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj perëndimorë – së bashku me administratën e Kombeve të Bashkuara që qeverisnin Kosovën për dekadën e parë të pasluftës – vazhduan të mbështesin Thaçin dhe ish-komandantët e tjerë, megjithë rolin e tyre të dyshuar në krimet e pasluftës kundër rivalëve të tyre kosovarë dhe etnikë serbët.

Shtetet e Bashkuara kanë përdorur ndikimin e saj thelbësor në Kosovë qysh kur ajo drejtoi ndërhyrjen e NATO-s kundër spastrimit etnik të Serbisë të shqiptarëve të Kosovës, duke mbrojtur më pas pavarësinë e Kosovës. Që nga ajo kohë, Shtetet e Bashkuara bashkëpunuan ngushtë me partnerët e saj në BE për të mbështetur vendin e ri. Në situatën aktuale, fakti që vendet kryesore anëtare të BE-së, përfshirë Francën dhe Gjermaninë, kundërshtuan rrëzimin e qeverisë së Kurtit për shqetësimin për destabilizimin e Kosovës ndërsa përhapja e koronavirusit është shqetësuese. Gatishmëria e administratës Trump për të dalë kundër partnerëve të saj evropianë në mënyrë që të mënjanohet një qeveri e zgjedhur në mënyrë demokratike, gjatë një krize shëndetësore të pashembullt dëmton më tej një partneritet tashmë të tensionuar.

Vendosmëria e administratës Trump për të parë Kurtin të hequr, mund të çojë në zvogëlimin e mbështetjes së Kosovës për Shtetet e Bashkuara. Kosovarët e zakonshëm, të cilët deri më tani kanë qenë me besueshmëri pro-Amerikanë për shkak të ndërhyrjes ushtarake të NATO-s dhe duke kërkuar mbështetje te SHBA për pavarësinë e tyre, mund të rishqyrtojnë mbështetjen e tyre për vendin në dritën e diplomacisë së krahut të fortë që paraqet kërcënimin e Uashingtonit për t’i dhënë fund 49 milion dollarëve të saj financimi i një granti të Korporatës së Sfidave të Mijëvjeçarit. Në një veprim të paparë, anëtarët me aleatë të Kongresit madje kërcënuan të nxirrnin paqeruajtësit e SHBA jashtë vendit.

Shumë kosovarë janë lodhur gjithashtu për mbështetjen e vazhdueshme të Sh.B.A-së për klikën e korruptuar politike të ish-luftëtarëve të udhëhequr nga Thaçi, të cilët kanë mbizotëruar në politikën e Kosovës që nga lufta, por kanë dorëzuar pak në mënyrën e qeverisjes efektive. Administrata Trump rrezikon të humbasë rezervuarin e thellë të vullnetit të mirë që Shtetet e Bashkuara kanë gëzuar në Kosovë për më shumë se dy dekada.

Ashtu si shumica e asaj që kemi parë nga politika e jashtme e kësaj administrate, ndërhyrja e saj politike e kohëve të fundit në Kosovë është nxitur nga një besues Trump duke realizuar një politikë të jashtme ad hoc që margjinalizon aktorët e tjerë të qeverisë dhe ekspertët dhe e bën atë kryesisht jashtë procesit zyrtar të politikës . Në rastin e fundit, ai individ është Richard Grenell, përvoja e të cilit në rajon është minimale, por që, si shumë në administratën Trump, është i prirur të kënaqë një shef kapriçioz dhe të vetë-fiksuar. Para se të bëhej kohët e fundit drejtori i përkohshëm i inteligjencës kombëtare, Grenell kishte shërbyer si ambasadori i Trump në Gjermani dhe i dërguari special në Ballkan. Në këtë aftësi, ai bashkëpunoi ngushtë me Thaçin dhe Vuçiqin për të çuar përpara një marrëveshje paqeje, duke e shfrytëzuar atë me premtimin e lidhjeve të rinovuara të transportit midis Beogradit dhe Prishtinës. Në fillim të marsit, Grenell priti Thaçi dhe Vuçiç në Shtëpinë e Bardhë, me zyrtarë të lartë të pranishëm.

Vëzhguesit e shquar thonë se qëllimi i Grenell është të kryejë një tjetër “veprim të brendshëm politik” (siç u bë në skandalin e Ukrainës, ): mënjanimin e Kurtit të zgjedhur në mënyrë demokratike, në mënyrë që të shpejtojë mundësinë e qëllimit të gjatë të Thaçit dhe Vuçiç duke shtrënguar duart në Shtëpinë e Bardhë të Kopshtit dhe për të ofruar një fitore të madhe të politikës së jashtme për Trump përpara zgjedhjeve presidenciale të nëntorit. Në kohët normale, kjo do të veçohej si thjesht një veprim nudo politik. Por përpjekja për të arritur në një marrëveshje paqësore me çdo kusht gjatë një pandemie nënkupton shëndetin publik dhe politik të një vendi që Uashingtoni punoi aq shumë për ta krijuar.

Autorët: Mieczyslaw P. Boduszynski është një asistent profesor i politikës dhe marrëdhënieve ndërkombëtare në Kolegjin Pomona në Kaliforni. Twitter: @MietekB

Victor Peskin është një profesor i asociuar në Shkollën e Politikës dhe Studimeve Globale në Universitetin Shtetëror të Arizonës dhe një bashkëpunëtor i lartë i kërkimit.

Burimi: Foreighn Policy

(F.g/dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial albin kurti donald trump kosove-serbi richard grenell albin kurti donald trump kosove-serbi richard grenell

Sondazh

Poll
Editorial 11 Prill 2020, 19:59

Çka kanë shqiptarët e që nuk ka Evropa?

KOSOVË- Emisioni “Fshatrat e Shqipërisë” i televizionit Top Channel, shumë i rëndësishëm që për Shqipërinë e për shqiptarët të mësohet edhe çka s’ d...

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje