LIVE UPDATES
Bota

Albanologu me zemër të bardhë, udhëtimi nëpër Shqipëri dhe ditari i tij

13 Maj 2020, 16:34 Nga DOSJA
Albanologu me zemër të bardhë, udhëtimi nëpër

TIRANË- Ditarin e tij të mbajtur gjatë udhëtimit të parë në Shqipëri, në kohën e studimeve universitare, prof. Belluscio e kishte titulluar “Çë kur të lashë, nani të shoh”. “…në gusht të vitit 1983, kam hyrë për herë të parë në Shqipëri.

Nga mbërritja e arbëreshëve, domethënë të parët e mi, në Italinë e Jugut, vetëm disa bashkëfshatarë, ushtarë të trupave, kishin shkuar në Shqipëri, ishin kthyer në tokën e të parëve të tyre në fillim të viteve 1940: Angelo Bellizzi (alias Pallatèri),… më ka treguar për Tiranën, malet që e rrethonin, kujtonte Sahatin (kulla e sahatit) në sheshin Skanderbej dhe gazetën ‘Tomori’… Ëndrra ishte të shkelja në tokën prej nga kishin ikur etërit e mi.” Kishte rendur prej vitesh drejt këtij mirazhi të largët e të afërt, kësaj dashurie të parësh që përpiqej ta gjurmonte si të mundte.

E kuptonte pak atë gjuhë tashmë të largët nga arbërishtja e tij. Megjithatë, ishin një grusht tingujsh e fjalësh që e bënin t’i rrëzëllente bindja se prapë gjuhë e tij ishte, e njihte. Ndërkohë përpiqej pa ndalur të gjente valët e dobëta të Radio Tiranës, që me zërat “mielose” të folëseve e ndihmonin të përkapte tingujt e një jete që shndërrohej ngadalë-ngadalë në mit. Giovanni Belluscio do të renditej i diplomuari i parë në fushën e fonetikës eksperimentale në Universitetin e Kalabrisë, ku edhe do të ishte profesor, në një prej qendrave më të rëndësishme albanologjike, themeluar nga prof. Francesco Solano dhe drejtuar në vijim nga prof. Francesco Altimari. Prof. Belluscio ka investuar kompetencat dhe energjitë e tij për të mbajtur gjallë lektoratet e shqipes, si pedagog në Universitetin e Leçes prej 1997 deri 2000 dhe në Universitetin e Barit prej 2002-2008; ka mbajtur gjithashtu ligjërata në Universitetin e Tiranës, në Prishtinë, në Mynih, në Berlin, në Mainz, në Mannheim.

Vepra e tij është poliedrike, ashtu si edhe fusha në të cilën u përvijuan kërkimet e tij: në fonetikë eksperimentale, fonologji, dialektologji, leksikologji, leksikografi, sociolinguistikë, analizë teksti, kritikë letrare, antropologji kulturore, filologji, gjuhësi historike, duke shënuar gjatë tri dekadave një rrugëtim studimesh që shkonte në kufijtë e shterueses e duke ravijëzuar një ristrukturim të sistemit epistemiologjik të studimeve albanologjike. Ishte bashkautor i Fjalorit të gjuhësisë në katër gjuhë, si edhe i veprës në proces botimi mbi toponiminë kalabreze.

E deshi fjalën shqipe, e përdori me elegancë në poezitë e tij. Gianni përktheu poetët shqiptarë në italisht, ndërkohë që bëri Pasolinin të flasë arbërishten e Shën Vasilit, ashtu si edhe poezi bashkëkohore kineze të shijohen shqip. Nuk ishte e lehtë nisja e kërkimeve në një fushë thuajse të pashkelur. Si kujton ai vetë, “John Trumper më priti mirë, por nuk e pranoi projektin tim studimor të varianteve të italishtes të përdorura nga arbëreshët; në vend të kësaj, më lëshoi, pa komardare, në detin e pamatë të fonetikës eksperimentale dhe më detyroi të studioja fizikë dhe akustikë, statistikë dhe më pas monstrat e shenjta të fonetikës në përgjithësi dhe të fonetikës eksperimentale, në veçanti.

Megjithatë, pa i humbur shpresat, për dy vjet u realizuan trikatër mijë fraza të regjistruara, edisa analiza, të financuara nga John”. Krijimi i Laboratorit të Fonetikës, në Universitetin e Kalabrisë, nxiti edhe studimet eksperimentale për shqipen, veçanërisht me praninë e të folmeve arbëreshe në këtë zonë. Në 1991, Belluscio solli analizën e zanoreve të theksuara të shqipes, duke analizuar për herë të parë të plotë strukturën formantore. Me mbrojtjen e doktoratës së Belluscios, fonetika eksperimentale shqipe shënon një stad të ri me një metodologji shkencore, kërkime sistematike, etikë profesionale e ndershmëri intelektuale.

(Marrë nga Koha)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

diaspora diaspora albanologu me zemer te bardhe angelo bellizzi belluscio albanologu me zemer te bardhe angelo bellizzi belluscio

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës