LIVE UPDATES
Bota

Albanologu me zemër të bardhë, udhëtimi nëpër Shqipëri dhe ditari i tij

13 Maj 2020, 16:34 Nga DOSJA
Albanologu me zemër të bardhë, udhëtimi nëpër

TIRANË- Ditarin e tij të mbajtur gjatë udhëtimit të parë në Shqipëri, në kohën e studimeve universitare, prof. Belluscio e kishte titulluar “Çë kur të lashë, nani të shoh”. “…në gusht të vitit 1983, kam hyrë për herë të parë në Shqipëri.

Nga mbërritja e arbëreshëve, domethënë të parët e mi, në Italinë e Jugut, vetëm disa bashkëfshatarë, ushtarë të trupave, kishin shkuar në Shqipëri, ishin kthyer në tokën e të parëve të tyre në fillim të viteve 1940: Angelo Bellizzi (alias Pallatèri),… më ka treguar për Tiranën, malet që e rrethonin, kujtonte Sahatin (kulla e sahatit) në sheshin Skanderbej dhe gazetën ‘Tomori’… Ëndrra ishte të shkelja në tokën prej nga kishin ikur etërit e mi.” Kishte rendur prej vitesh drejt këtij mirazhi të largët e të afërt, kësaj dashurie të parësh që përpiqej ta gjurmonte si të mundte.

E kuptonte pak atë gjuhë tashmë të largët nga arbërishtja e tij. Megjithatë, ishin një grusht tingujsh e fjalësh që e bënin t’i rrëzëllente bindja se prapë gjuhë e tij ishte, e njihte. Ndërkohë përpiqej pa ndalur të gjente valët e dobëta të Radio Tiranës, që me zërat “mielose” të folëseve e ndihmonin të përkapte tingujt e një jete që shndërrohej ngadalë-ngadalë në mit. Giovanni Belluscio do të renditej i diplomuari i parë në fushën e fonetikës eksperimentale në Universitetin e Kalabrisë, ku edhe do të ishte profesor, në një prej qendrave më të rëndësishme albanologjike, themeluar nga prof. Francesco Solano dhe drejtuar në vijim nga prof. Francesco Altimari. Prof. Belluscio ka investuar kompetencat dhe energjitë e tij për të mbajtur gjallë lektoratet e shqipes, si pedagog në Universitetin e Leçes prej 1997 deri 2000 dhe në Universitetin e Barit prej 2002-2008; ka mbajtur gjithashtu ligjërata në Universitetin e Tiranës, në Prishtinë, në Mynih, në Berlin, në Mainz, në Mannheim.

Vepra e tij është poliedrike, ashtu si edhe fusha në të cilën u përvijuan kërkimet e tij: në fonetikë eksperimentale, fonologji, dialektologji, leksikologji, leksikografi, sociolinguistikë, analizë teksti, kritikë letrare, antropologji kulturore, filologji, gjuhësi historike, duke shënuar gjatë tri dekadave një rrugëtim studimesh që shkonte në kufijtë e shterueses e duke ravijëzuar një ristrukturim të sistemit epistemiologjik të studimeve albanologjike. Ishte bashkautor i Fjalorit të gjuhësisë në katër gjuhë, si edhe i veprës në proces botimi mbi toponiminë kalabreze.

E deshi fjalën shqipe, e përdori me elegancë në poezitë e tij. Gianni përktheu poetët shqiptarë në italisht, ndërkohë që bëri Pasolinin të flasë arbërishten e Shën Vasilit, ashtu si edhe poezi bashkëkohore kineze të shijohen shqip. Nuk ishte e lehtë nisja e kërkimeve në një fushë thuajse të pashkelur. Si kujton ai vetë, “John Trumper më priti mirë, por nuk e pranoi projektin tim studimor të varianteve të italishtes të përdorura nga arbëreshët; në vend të kësaj, më lëshoi, pa komardare, në detin e pamatë të fonetikës eksperimentale dhe më detyroi të studioja fizikë dhe akustikë, statistikë dhe më pas monstrat e shenjta të fonetikës në përgjithësi dhe të fonetikës eksperimentale, në veçanti.

Megjithatë, pa i humbur shpresat, për dy vjet u realizuan trikatër mijë fraza të regjistruara, edisa analiza, të financuara nga John”. Krijimi i Laboratorit të Fonetikës, në Universitetin e Kalabrisë, nxiti edhe studimet eksperimentale për shqipen, veçanërisht me praninë e të folmeve arbëreshe në këtë zonë. Në 1991, Belluscio solli analizën e zanoreve të theksuara të shqipes, duke analizuar për herë të parë të plotë strukturën formantore. Me mbrojtjen e doktoratës së Belluscios, fonetika eksperimentale shqipe shënon një stad të ri me një metodologji shkencore, kërkime sistematike, etikë profesionale e ndershmëri intelektuale.

(Marrë nga Koha)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

diaspora diaspora albanologu me zemer te bardhe angelo bellizzi belluscio albanologu me zemer te bardhe angelo bellizzi belluscio

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje