LIVE UPDATES
Aktualitet

Rikthimi i pelikanit dalmat në Nartë, The Guardian: Rrezikohen nga ndërtimi i aeroportit të Vlorës

Edhe pse pelikani dalmat ( Pelecanus crispus ) nuk shumohen aty, laguna shërben si një vend i rëndësishëm ushqimi për zogjtë dhe shumë lloje të tjera, duke përfshirë flamingot, pulëbardha dhe pulëbardhën. Zogjtë shtegtarë përdorin lagunën si një ndalesë gjatë udhëtimit të tyre të gjatë midis Afrikës dhe Evropës qendrore dhe veriore. Ato janë ligatinat kryesore mesdhetare, lloji i habitatit që mbuloi pjesën më të madhe të të gjithë bregdetit shqiptar derisa regjimi diktatorial i Enver Hoxhës thau një pjesë të madhe të tyre në vitet 1950 dhe 60, në një përpjekje për të zhdukur malarinë dhe për të zhvilluar ultësirat për bujqësi.

28 Shtator 2022, 15:41 Nga d.a.
Rikthimi i pelikanit dalmat në Nartë, The Guardian: Rrezikohen nga
pelikanet

Nga The Guardian

Rreth një duzinë pelikanë dalmat fluturojnë ndërsa i afrohemi lagunës së Nartës, një moçal pranë Vlorës në Shqipërinë jugperëndimore. Është një pamje madhështore, gjashtë zogj që fluturojnë në mënyrë elegante, me qafë të anuar mbrapa dhe hapje krahësh pothuajse të ngjashme me atë të një albatrosi. 

Ata janë të mitur. Ata mund të krijojnë familjen e tyre në vitet e ardhshme,”-thotë Taulant Bino, kreu i Shoqatës Ornitologjike Shqiptare (AOS).

Edhe pse pelikani dalmat ( Pelecanus crispus ) nuk shumohen aty, laguna shërben si një vend i rëndësishëm ushqimi për zogjtë dhe shumë lloje të tjera, duke përfshirë flamingot, pulëbardha dhe pulëbardhën. Zogjtë shtegtarë përdorin lagunën si një ndalesë gjatë udhëtimit të tyre të gjatë midis Afrikës dhe Evropës qendrore dhe veriore. Ato janë ligatinat kryesore mesdhetare, lloji i habitatit që mbuloi pjesën më të madhe të të gjithë bregdetit shqiptar derisa regjimi diktatorial i Enver Hoxhës thau një pjesë të madhe të tyre në vitet 1950 dhe 60, në një përpjekje për të zhdukur malarinë dhe për të zhvilluar ultësirat për bujqësi.

Gama e pelikanit dalmat shtrihet në pjesën më të madhe të Euroazisë, nga Mesdheu në perëndim deri në ngushticën e Tajvanit në lindje, por ka pësuar një rënie në shekullin e 20-të. Një kombinim i zhvillimit të tokës, kullimit të kënetave, shqetësimit njerëzor dhe gjuetisë pa leje do të thotë se zogu konsiderohet "afër i kërcënuar" nga Bashkimi Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës (IUCN). Këtë vit, gripi i shpendëve ka vrarë rreth 2,000 zogj të rritur në Greqi dhe Rumani.

Në Shqipëri, mbijetesa e pelikanit dalmat llogaritet si një nga sukseset më të mëdha të konservimit të vendit. Pasi banonte në të gjithë brezin e tij bregdetar, zogu iu afrua zhdukjes nga zona në vitet 1990. Kur regjimi totalitar i Hoxhës përfundoi në 1991, pasoi një gjendje anarkie. 

Në ato ditë, të gjithë kishin armë, që do të thotë se të gjithë ishin një gjahtar potencial. Edhe vetëm disa individë të lumtur me ide të çmendura mund të shkaktojnë shumë dëme."- thotë Aleksandër Trajçe, kreu i Mbrojtjes dhe Ruajtjes së Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA). "

Në vitin 2000, kur Bino filloi të punonte për të shpëtuar zogjtë, vetëm 19 fole mbetën në parkun kombëtar Divjakë-Karavasta, e vetmja koloni mbarështuese në vend, 25 milje në veri të Nartës, nga 81 çifte në 1984. Sipas Trajçes, mbrojtja ligjore rezultoi vendimtare në kthimin e prirjes rënëse. 

“Fillimisht vetëm pylli me pisha i Divjakës ishte zonë e mbrojtur. Në vitin 1996, laguna mori statusin e mbrojtur. Dhe në vitin 2007, e gjithë zona, nga lumi Shkumbin në veri deri në lumin Seman në jug, u shpall park kombëtar”.-shtoi ai.

Vjosa-Narta u bë një peizazh i mbrojtur në vitin 2004. Moratoriumi i gjuetisë në vitin 2014, megjithëse u zbatua keq, shtoi një shtresë tjetër mbrojtjeje; ndihmuan gjithashtu përpjekjet ndërkombëtare të ruajtjes. Tani, nga janari deri në qershor të çdo viti, kur pelikanët shumohen dhe rritin zogjtë e tyre, gardianët i ruajnë foletë ditë e natë, duke i penguar turistët, gjuetarët dhe peshkatarët që të shqetësojnë zogjtë. 

Natën, peshkatarët vendas përdorin elektrik dore për të kapur peshk, gjë që i bën pelikanët ndonjëherë të braktisin folenë e tyre. Dhe kur kuptuam se vezët humbën në përmbytje, krijuam shtretër të rritur mbarështimi nga shkopinjtë, degët dhe bimësia. Kolonia filloi të kthehej përsëri.”- thotë Bino.

Në vitin 2020, 85 çifte pelikani folezuan në Shqipëri, numri më i lartë që nga fillimi i regjistrimeve. Megjithatë, tani, pelikanët po përballen me një sulm të ri, këtë herë nga buldozerët. Qeveria shqiptare ka miratuar ndërtimin e një aeroporti ndërkombëtar në Vlorë në një përpjekje për të nxitur industrinë e turizmit në vend.

Vendndodhja e aeroportit të planifikuar, brenda peizazhit të mbrojtur që rrethon lagunën e Nartës, mund të ketë pasoja shkatërruese për zogjtë, thotë Trajçe. 

"Do të zvogëlojë aftësinë e zogjve për të lëvizur dhe për t'u ushqyer, dhe, si pasojë, potencialin e tyre për t'u rritur në numër ose për të zgjeruar habitatin e tyre."-tha ai.

Projekti i aeroportit gjithashtu do të ushtrojë presion mbi rrugët e migracionit midis Afrikës dhe Evropës veriore. 

Shqipëria ka laguna të shpërndara përgjatë bregdetit të saj. Zogjtë shtegtarë i përdorin ato për të pushuar dhe ushqyer. Ndërtimi i një aeroporti pikërisht në mes do të ndërpresë lëvizjet e shpendëve që kanë ndodhur për mijëra vjet.”-shton Trajce.

Një konsorcium prej tre kompanish fitoi ofertën për ndërtimin e aeroportit, YDA Group (një konglomerat turk me lidhje me partinë e Presidentit Rexhep Taip Erdogan), Mabetex dhe 2A Group. Sipas studimit të ndikimit mjedisor të konsorciumit, efektet negative të aeroportit në jetën e egër përreth mund të zbuten lehtësisht, për shembull, duke mos punuar në ndërtim gjatë sezonit të shumimit dhe duke ndryshuar rrugëtimin e fluturimeve gjatë migrimit të pranverës dhe vjeshtës.

Por më shumë se 40 organizata të ruajtjes, duke përfshirë PPNEA dhe AOS, e kanë vënë në dyshim këtë “specie të ndryshme shumohen në kohë të ndryshme, çka do të thoshte që ndërtimi të ndërpritet për disa muaj”, thotë Trajçe.

“Po ndikimi gjatë fazës operative? A do të ndalojnë fluturimet edhe gjatë sezonit të mbarështimit? Po sezoni i migrimit? Gjithçka duket shumë joreale.”

Organizatat e ruajtjes thonë se kishte mungesë të konsultimit publik dhe një vlerësimi sipërfaqësor të vendeve alternative. 

Mund të duket më e shtrenjtë të ndërtosh aeroportin diku tjetër,” thotë Dorian Matlija, një avokat që këshillon organizatat, “por vetëm nëse nuk merr parasysh dëmin e mjedisit.”

Në dhjetor 2020, autoritetet rishikuan rrjetin e zonave të mbrojtura në Shqipëri dhe hoqën, ndër të tjera, vendndodhjen e aeroportit të planifikuar. Konservatorët pretendojnë se, duke rivizatuar kufijtë e parqeve të mbrojtura, qeveria po shkel ligjet kombëtare. Në raportin e tij për Shqipërinë 2020, Komisioni Evropian tha se aeroporti i propozuar “bie ndesh me ligjet e tjera kombëtare dhe me konventat ndërkombëtare për mbrojtjen e biodiversitetit që Shqipëria ka ratifikuar”.

Katër nga organizatat e ruajtjes, PPNEA, AOS, EcoAlbania dhe EuroNatur me bazë në Gjermani, tani planifikojnë të shkojnë në gjykatë për projektin.

“Nëse heqja e tokës nga mbrojtja shkon pa pasoja ligjore, kjo do të thotë se qeveria mund ta bëjë këtë për çdo zonë të mbrojtur. Çfarë i pengon ata të ndërtojnë resorte në zonat e mbrojtura? Apo një central bërthamor? Ky do të ishte fundi i ruajtjes së natyrës.”- thotë Trajçe.

taulant bino pelikanet ne vlore aleksandër trajçe dorian matlija aeroporti i vlores

Sondazh

Poll

Aksidenti me dy viktima në autostradën Tiranë-Durrës, makina mori para bordurat e rrugës

Aksidenti me dy viktima në autostradën Tiranë-Durrës, makina mori para bordurat e rrugës

VIDEO- Shpërthimi me tritol në butikun në Durrës, ja si u dëmtua biznesi i gruas

Berisha dhe demokratët 'zaptojnë' Kuvendin

Me pistoleta dhe kallashnikovë në Range Rover/ Arrestohen 4 "të fortët" në Tiranë

Berisha shton akuzën ndaj Ballës: Te ndjek hija e avokatit Ravik Gurra

VIDEO E SHERRIT/ Berisha akuzon Ballen per vrasjen e avokatit Ravik Gurra

PA KOMENT- Shkodra 'nën ujë', ja si duket qyteti

Protesta kundër traut në Divjakë, një betoniere brenda parkut

EKSKLUZIVE- Lulzim Basha takohet me Ben Blushin ne Panairin e Librit, merr me vete edhe vajzën

Balla: Berishës iu dogjën tre marrëveshje tek Porti i Durrësit, koncensionarët po i kërkojnë lekët

Balla-Spahos: Do shkosh tek Porti i Durrësit me pistoletë si Strazimiri, s'keni zgjidhje tjetër

Ndërtimi i rrugëve/Balla 'shigjeton' Partinë e Lirisë:Mondi bëj kallëzime, kishin ministritë në 2017

Balla 'lëshon' gojën: Saliut i rri mendja tek vëllezërit Kariç, na vjen dhe zor t'i përmendim...

Elisa Spiropali realizon "ëndrrën" e fëmijërisë me Berishën, del LIVE me të, tregon 2 gishta

Perplasje mes banoreve dhe Policise ne Divjake

Berisha 'shënjestron' Ulsi Manjën: Vetëm dy mushka kanë mbetur pa u punësuar në fshatin tënd

Berisha bllokon foltoren dhe del në Facebook: Jam live në gjithë botën, mos ma qani hallin mua!

Berisha: Parlamentin e komandojne grupet kriminale

Dëshmia e Orges Xhelilit para avokatëve: Policët bashkiakë më goditën

ME VIDEO- PLAS KEQ SHERRI në Komision, Braçe e humb kontrollin, "shpërthen": Ik ore pirdhu!

Protesta e opozitës, pamjet nga Bulevadi, mijëra qytetarë të mbledhur

Sherri i plotë i Ramës me dy deputetët e PD: Ta tregoj unë ty, do të shkatërroj!

Balla: Kokoneshi jashtë rrezikut për jetën

Veliaj takon Papa Françeskun: Jemi takuar në Tiranë...e aprovuam ndërtimin e bustit të Nënë Terezës

Droge mes karameleve ne Tirane

Grida Duma lë mandatin, kolegët e saj në lot, Açka dhe Gjekmarkaj të përlotur

Grida Duma lë mandatin e deputetes së Partisë Demokratike

Masakra e Lushnjes, babai i Leart Haxhiut: Djali im është i pafajshëm, se di ku është

Përdhunues serial, MOMENTI i arrestimit të Spartak Dyrmishit

Nga një armë në çdo raft rrobash, çfarë gjeti Policia gjatë aksionit në Shkodër

Dalin PAMJET nga megaaksioni në Korçë

Qeni i prish mitingun Ramës, të gjithë meken, kryeministri: Po lëre në punën e vetë...

Ibrahim Lici mesazh audio nga Turqia: Jetoj i lirë, nuk jam arrestuar

Arrestohet Agim Gjata, qelloi mbi RENEA

Meta: O Edi, o lepurush, do të shporrim me poezinë ‘liri a vdekje’ të Havzi Nelës

Pakti PD PL, Meta: Kryetari i Keshillit super politikan

Paloka 'korrekt' me orarin, takohet me Bardhin në një lokal para parlamentit

Alibeaj-Majkos: Je kokrra e komunistit! Deputeti socialist: Budalla! Dosjet s'mund të hapen për...

Flet avokati i vellezerve Mollaj: Tina genjen, e shantazhojne

Durrësi zgjohet nën ujë

Tetori rozë, vajzat dhe gratë e FA i bashkohen fushatës sensibilizuese kundër kancerit të gjirit

NIS PROTESTA në Elbasan/ Qytetarët fikin makinat në shenjë rebelimi, rreshtohen në shesh

Alibeaj pranoi bashkëpunimin, do nisin negociatat/ Berisha: E mirëpres. S'tërhiqem nga Primaret

Demokrati emocionet për 'doktorin'! I bie telefoni kur po fliste me Berishën,e përplas në tokë

Privatizimi i ish-klubit ‘Partizani’, dëshmon Qirjazi: MM më kërkoi firmën, bëra ç’ishte e ligjshme

Tiranë, bënin kontrabandë me veshje, pije, cigare dhe rroba, 3 të arrestuar në 2 operacione

Me 14 emigrantë në Morinë, arrestohet 19-vjeçari, shpallet në kërkim bashkëpunëtori i tij

Rrumbullaku ngre strukturë për emërimet në polici: Riformatim ekipeve që hetojnë krimin

Me dy kallashnikovë në shtëpi e municion luftarak, arrestohet 31-vjeçari në Dibër

"Porsche", "Maseratti" e 'Mercedes Benz", arrestohet 52-vjeçari që shiste mjetet e vjedhura në BE