LIVE UPDATES
Aktualitet

'Burrat emigrojnë, gratë përqafojnë 'liri të reja''/ Artikulli i 'FT' në veri të Shqipërisë: Gratë i dalin zot shtëpisë

Në shkrim, përmendet rasti sesi gratë në Bajram Curr mblidhen dhe bëjnë ushqim së bashku, prodhojnë rroba dhe stoli për t'u shitur vendasve dhe vizitorëve. 

24 Maj 2023, 20:17 Nga A.B
'Burrat emigrojnë, gratë përqafojnë 'liri të
Qyteti

TIRANË- Jetesa e grave në veri të Shqipërisë dhe emigrimi i djemve dhe burrave shqiptarë, është vënë në fokus të gazetares Camilla Bell-Davies e cila i ka kushtuar një artikull në 'Financial Times'. Në shkrim, përmendet sakrifica e grave shqiptare që bëjnë teksa mungon figura e burrit. 

Duke përmendur shifrat e emigrantëve shqiptarë që janë larguar drejt Britanisë së Madhe, Camilla thekson se ky eksod ka transformuar jetën e grave dhe nënave që kanë mbetur, pasi u duhet që të sigurojnë para dhe ushqim.  Në shkrim, përmendet rasti sesi gratë në Bajram Curr mblidhen dhe bëjnë ushqim së bashku, prodhojnë rroba dhe stoli për t'u shitur vendasve dhe vizitorëve. 

ARTIKULLI I PLOTË:

Duke u përballur me pagat më të ulëta dhe kostot më të larta të jetesës në Ballkan, gratë dhe nënat e braktisura shqiptare janë të detyruara të kujdesen për veten e tyre.

Nga Camilla Bell-Davies, FT

Rreth një sobe me dru në një dyqan në Bajram Curri, në veri të Shqipërisë, një rreth grash punojnë, bisedojnë dhe shkëmbejnë foto të djemve dhe burrave të tyre, pothuajse të gjithë në Londër.

Nga 12,310 emigrantë shqiptarë që shkuan në Britaninë e Madhe vitin e kaluar me varka, shumica dërrmuese ishin burra nga ky rajon malor. Ata u larguan për shkak të mungesës së punës ose ndjenjës së mërzisë dhe mungesës së shpresës.

Ky eksod po transformon jetën e grave dhe nënave që lanë pas. Në dyqanin Bajram Curri, gratë mblidhen për të bërë ushqime, për të prodhuar rroba dhe stoli të endura me dorë dhe për të vizatuar harta ecjeje për t'ua shitur vendasve dhe vizitorëve. Duke mbajtur zjarrin e shtëpisë të ndezur, ata kanë krijuar pikërisht atë që u mungonte njerëzve të tyre: një jetë sociale, një burim të ardhurash dhe shpresë. 

Pavarësisht një bumi të kohëve të fundit në turizëm, mungesa kronike e vendeve të punës në Shqipëri ende po i largon njerëzit. Kushtet ekonomike nuk janë aq të dëshpëruara sa ishin në komunizëm, por tranzicioni drejt një ekonomie tregu të begatë po rezulton i gjatë dhe i vështirë. Vendi ka disa nga pagat më të ulëta dhe kostot më të larta të jetesës në Ballkan.

Një pagë minimale e propozuar do të jetë e pamjaftueshme për të përballuar inflacionin në rritje: në vitet 2021-2022, shqiptarët shpenzuan deri në 60 për qind të të ardhurave të tyre vetëm për ushqime, shpjegoi Andi Hoxhaj, një specialist i Ballkanit Perëndimor në University College London.

Të joshur nga thashethemet për një mënyrë jetese më të lehtë, fermerët zhvendosën familjet e tyre në qendra të vogla urbane si Barjam Curri. Menaxherja e faqes së internetit të dyqanit, Gerta, jetonte në fshat duke kultivuar perime dhe duke rritur dele derisa babai i saj vendosi të zhvendosej në një apartament të zymtë në qytet në vitin 2007. Kur ai nuk ishte në gjendje të gjente punë, familja mbeti e uritur. Gratë e mbetura në Bajram Curri prodhojnë artikuj të punuar me dorë për t'ua shitur vendasve dhe vizitorëve, duke u dhënë atyre një burim të ardhurash dhe shpresë.

'Është e zakonshme në këto raste që gratë të bëhen mbajtëse të familjes duke përdorur “aftësi të brendshme” si pastrimi apo mbajtja e dyqaneve, shpjegon Catherine Bohne, një italiano-amerikane që ka jetuar në këto male për 15 vjet dhe ka ndihmuar në ngritjen e dyqanit Bajram Curri.

“Ndërkohë burrat ulen përreth duke pirë rakinë dhe duke u ndjerë të dobësuar.”

Nën komunizëm, gratë ishin aktive në tregun e punës, por në vitet 1990 normat patriarkale u rishfaqën, duke i shtyrë gratë të kthehen brenda shtëpive, veçanërisht në pjesë më të largëta të vendit. Tani, burrat largohen në heshtje - shumë që largohen thjesht shkojnë në qytet duke mbajtur një bluzë në një qese plastike dhe nuk kthehen më.

“Shpesh burrat nuk kthejnë para për shumë vite, sepse u kanë borxhe trafikantëve të qenieve njerëzore ose nuk mund të bëjnë mjaftueshëm duke bërë punë fizike. Gratë e mbetura vetëm duhet të vazhdojnë me gjërat”, thotë Bohne. Kjo mund të sjellë liri të reja pas saj.

Gerta ka mësuar aftësi teknologjike nga drejtimi i faqes së internetit dhe do të shkojë në universitet vitin e ardhshëm. Lida, menaxherja e dyqanit, u mbyll në shtëpi nga burri i saj derisa ai u largua për të gjetur punë në Belgjikë. Me katër fëmijë për t'i rritur vetëm, ajo bëri bizhuteri për të shitur, fitoi besim dhe përfundimisht ndaloi së dërguari mesazhe burrit të saj për të kërkuar leje për të dalë. Projekti tjetër i dyqanit është krijimi i një rrjeti për gratë që fitojnë jetesën duke rritur ose mbledhur gjëra: boronica të egra, manaferra ose gështenja.

Më parë, këto gra fitonin vetëm 10 € për tre ditë punë nga një pikë grumbullimi shfrytëzues në treg. Zonjat në dyqan i inkurajuan që në vend të kësaj të bënin reçel, të cilin mund ta shesin për 5 € një tenxhere. Për çdo histori suksesi, ka ende gra që janë të uritur, që bëhen viktima të skllavërisë moderne, ose që duhet të paguajnë borxhet për një djalë që mori një varkë për në Londër. Megjithatë, ka disa pozitive për gjeneratën e ardhshme. Nënat që presin që djemtë e tyre të largohen, tani kanë më shumë gjasa të përqendrohen në studimet e vajzave të tyre. Në vitin 2021, 71 për qind e të regjistruarve në universitete në Shqipëri ishin gra, nga 58 për qind një dekadë më parë.

Ndërkohë pjesëmarrja e meshkujve në fuqinë punëtore ka rënë në mënyrë të vazhdueshme gjatë 30 viteve të fundit. Dy orë larg Bajram Currit, në fshatin Shtiqën jashtë Kukësit, jeton Naze, 89 vjeç, me vajzën dhe tre mbesat. Duke qenë se djemtë dhe nipërit e saj janë të gjithë në Londër, ajo i përqendron energjitë e saj tek vajzat e saj, dhe "jo vetëm t'i gjejë një burrë të pasur", thotë ajo me krenari.

Mbesa nëntë vjeçare e Nazes më përshëndet me turp në anglisht. "Ajo studion shumë," thotë Naze. “Një ditë ajo do të jetë presidente e Shqipërisë”.

camilla bell-davies

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë