LIVE UPDATES
Aktualitet

A u qetësua toka? Sizmologu Dushi flet pas tragjedisë së 26 nëntorit: Energji e 90 viteve, lëkundjet mund të vazhdojnë

19 Dhjetor 2019, 16:39 Nga DOSJA
A u qetësua toka? Sizmologu Dushi flet pas tragjedisë së 26

TIRANË– Mëngjesi i 26 nëntorit do të mbahet mend gjatë në histori si një nga tërmetet dëmtues më të fuqishëm që ka prekur Shqipërinë. Ai la 51 viktima, ndërtesa të rrënuara dhe të shkatërruara por dhe panikun tek qytetarët.

Teksa vendi po përpiqet të marrë veten nga ajo tragjedi, ekspertët e fushës e cilësojnë atë një tërmet të fortë dëmtues, jo shkatërrues.

Sipas shpjegimit teknik të sizmologut Edmond Dushi shkaku i ndodhjes se termetit të 26 nëntorit është zhvendosja përgjatë planit aktiv të një thyerje tektonike që shtrihet me drejtim veriperëndimor, në rajonin e prekur, që paraprakisht mendohet të jetë e tipit të mbihipjes. Në një intervistë për tirananews.al ai thotë se më 26 nëntor u çlirua 80 % e energjisë së tokës të akumuluar në 90 vite. Krahasuar me atë të Shkodrës në 1979, prof. Dushi thotë se ky i fundit ka lëshuar një energji 5 herë më të vogël se ai i 40 viteve më parë dhe se efekti i tij ne siperfaqe ishte me i zbutur per shkak te thellesise se konsiderueshme vatrore.

Por a është qetësuar toka? Sipas sizmologut Dushi që shpjegon këtë proces është e natyrshme që procesi i qetësimit ndodh nëpërmjet transferimit të sforcimit në periferi të zonës aktive, dhe kjo ndodh në trajtën e mikrotërmeteve që quhen pasgoditjes, siç dhe ka ndodhur gjithë këtë periudhë në Shqipëri. “Kjo faze, e cila quhet post-sizmike, per arsyet e permendura me siper, mund te zgjase ne kohe”, thotë ai.

Dihet tashmë që Shqipëria është një vend me aktivitet të lartë sizmik, dhe siç kemi përmendur në intervistat e mëparshme, kemi hyrë në fazën e këtij aktiviteti të lartë për gjatë viti 2019-2020. Si mund ta përcaktojmë tërmetin e 26 nëntorit, nisur dhe nga magnituda dhe intensiteti i lartë? Kishim të bënim me lëvizje pllakash që shtyhen, zhvendosen apo mbivendosen? Kush prej tyre është më i fuqishëm?

Tërmeti i 26 nëntorit manifeston pikërisht periudhën aktive në të cilën mendohet se ka hyrë rajoni, pra edhe vendi ynë. Ky tërmet me një magnitude sipas shkallës së momentit sizmik, M =6.4, klasifikohet si një tërmet i fortë, më i forti në 4 dekadat e fundit, që si rezultat i efektit që shkaktoi në sipërfaqe u karakterizua nga një intensitet 9 ballë në epiqendër, sipas shkalles MSK-64, që është edhe shkalla zyrtare në të cilën bazohet rajonizimi sizmik i Shqipërisë.

Shkaku i ndodhjes së këtij tërmeti është zhvendosja përgjatë planit aktiv të një thyerje tektonike që shtrihet me drejtim veriperëndimor, në rajonin e prekur, që paraprakisht mendohet të jetë e tipit të mbihipjes (ang. Thrust fault). Rajoni aktiv në veri-veriperendim të Durrësit, por edhe gjithe bregdeti Jonian-Adriatik-Dalmat, karakterizohet nga prania dhe veprimi i këtij tipi të thyerjeve aktive tektonike. Kjo lidhet me faktin që i gjithë ky rajon është i shtrirë përgjatë kontaktit tektonik frontal ndërmjet promotorit të pllakes Afrikane, mikro pllakës së Adrias, me pllakën e madhe Euroaziatike, pikërisht në buzinën perendimore të kësaj të fundit. Thyerjet tektonike të tipit mbihipës janë të njohura për akumulimin e energjisë së lartë sizmike dhe tërmetet e fortë që shkaktojnë globalisht.

Z. Dushi krahasuar me tërmetin e 15 prillit 1979 të Shkodrës, tërmetin e 26 nëntorit e quajmë dëmtues apo shkatërrues?

Krahasuar me tërmetin e 15 Prillit 1979, tërmeti i 26 nëntorit 2019, ka çliruar një energji rreth 5 herë më të vogël dhe mund të klasifikohet te tërmetet e fortë dëmtues. Megjithatë, pavarësisht jetëve të humbura dhe dëmeve të konsiderueshme materiale, ekonomike e sociale, efekti i tij në sipërfaqe ishte më i zbutur për shkak të thellësisë së konsiderueshme vatrore, në më shumë se 35 km.

A mund të flasim për një periudhë relaksimi të tokës pas këtij tërmeti, duke qenë se pasgoditjes si pas çdo tërmeti të fuqishëm vijojnë.

Natyrisht që tërmeti kryesor i orëve të para të datës 26 nëntor, ka çliruar rreth 80% të energjisë së akumuluar në këtë rajon në më shumë se 90 vjet, por eshte e natyrshme për këtë dukuri që procesi i qetësimit nëpërmjet transferimit të sforcimit në periferi të zonës aktive, pra në distancë nga vatra kryesore, aty ku ka ndodhur edhe levizja më e madhe, të vazhdojë në trajtën e mikrotërmeteve të quajtura pasgoditje. Frekuenca e tyre, madhësia dhe kohëzgjatja e ndodhjes së tyre varet jo vetem nga energjia e akumuluar, shprehje e të cilës është magnituda e goditjes kryesore (6.4), por edhe nga kushtet gjeologo-tektonike lokale dhe tipi i thyerjes, pra mekanizmi i saj. Shpërndarja në hapësirë e epiqendrave të pasgoditjeve është tregues i qartë për transferimin e sforcimit, zonën e thyerjes tektonike aktive dhe tendencën e sistemit për të mbërritur në një ekuilibër të qëndrueshëm. Kjo fazë, e cila quhet post-sizmike, për arsyet e përmendura më sipër, mund të zgjasë në kohë.

Marrë nga Gazeta Dita

(f.m/dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

aktualitet aktualitet edmond dushi paniku nga termetet tragjedia e 26 nentorit 2019 edmond dushi paniku nga termetet tragjedia e 26 nentorit 2019

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj