Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
ITALI –Brenda Koloseumit, vizitorët kanë hapësirë të bollshme për të fotografuar monumentin me më shumë se 50,000 vende që dikur grumbullonte njerëzit në arenë për ngjarje që varionin nga betejat e përgjakshme të gladiatorëve deri tek garat me qerre. I njohur gjithashtu si Amfiteatri Flavian, hapja madhështore në vitin 80 pas Krishtit paraqiti 100 ditë të pandërprera lojërash që thuhet se përfshinin therjen e rreth 9,000 kafshëve. Me katër kate të larta dhe 188 metra të gjerë, struktura ovale mbetet amfiteatri më i madh në botë.
I ndërtuar rreth 40 vjet më vonë, Panteoni ka një kube tërheqëse dhe arrin kulmin në një dritare rrethore, të njohur si oculus që vërshon brendësinë me dritë natyrale. Emri Pantheon, i cili kombinon fjalët greke për “të gjithë” dhe “zot”, sugjeron një funksion fetar, por disa historianë mendojnë se monumenti është ndërtuar kryesisht për t’i bërë haraç perandorëve romakë. Me gjithë shkatërrimin e kohës, gjysmësfera ikonë mbetet e paprekur dhe është ende kupola më e madhe e betonit të papërforcuar në botë.
Kur bëhej fjalë për ndërtimet e mëdha, romakët e dinin qartë se çfarë po bënin. Gati 2000 vjet pasi u ndërtuan, këto dy struktura gjigante dhe teknikisht befasuese u kanë rezistuar tërmeteve, përmbytjeve dhe konflikteve ushtarake, duke i qëndruar gjatë mbi perandorinë që i ka krijuar dhe duke u bërë mishërime fizike të ndikimit të qëndrueshëm të kulturës romake në të gjithë globin.
Por si e realizoi Roma e lashtë një arkitekturë kaq monumentale dhe afatgjatë kaq shumë kohë më parë?
Inxhinierët dhe shkencëtarët e materialeve janë ende duke studiuar strukturat romake sot, dhe ata thonë se sekreti është bashkimi i dizajnit me një recetë inovative për betonin, një material jashtëzakonisht i qëndrueshëm dhe i adaptueshëm që përdoret ende në mbarë botën. Ndërsa romakët nuk e shpikën betonin, ata sigurisht e ngritën “stekën” për ndërtimin me të. Derdhja e betonit i lejoi arkitektët romakë të arrinin pothuajse çdo formë që mund të imagjinonin, të kufizuar vetëm nga aftësia e tyre për të ndërtuar format prej druri të nevojshme për të formuar llumin shkëmbor. Por harqet, qemerët dhe kupolat që janë nënshkrime të ndërtesave romake nuk ishin thjesht fluturime të fantazisë. Betoni që i mbante së bashku këto dizajne ishte gjithashtu unik. Betoni romak përdori një recetë të ndryshme nga betoni modern, dhe studiuesit që studiojnë këtë material të lashtë thonë se përbërësit e tij duket se i japin materialit rezistencë fenomenale ndaj degradimit.
Betoni romak është një përzierje më e thjeshtë e gëlqeres së gjallë, e bërë nga pjekja dhe grimcimi i shkëmbinjve gëlqerorë dhe, më e rëndësishmja, agregatet e shkëmbinjve vullkanikë të llojeve të ndryshme, të cilat ishin të bollshme në rajonin përreth Romës. Ndryshe nga agregatet e përdorura në betonin modern, këto materiale vullkanike të përdorura nga romakët janë shumë reaktivë dhe betoni që rezulton mbetet kimikisht aktiv për shekuj pasi ngurtësohet fillimisht. Në ndryshim nga betoni modern, ky reaktivitet i vazhdueshëm lejon që betoni romak të bëhet më i fortë me kalimin e kohës. Këto reaksione kimike afatgjata mund të shërbejnë për të përforcuar çarje të vogla që shpesh formohen midis copave të agregatit dhe çimentos lidhëse dhe për t’i parandaluar ato të përhapen më larg. Ky kapacitet rigjenerues, i mundësuar nga mineralet vullkanike reaktive, është ajo që mundëson qëndrueshmërinë e kapacitetit të jashtëzakonshëm të betonit romak.
Ndërtimi modern i betonit mund të zgjasë 100 vjet me mirëmbajtje, por disa struktura romake kanë mbijetuar për 1000 vjet ose më shumë pa asistencë. Në Colosseum, betoni nuk është domosdoshmërisht ylli i shfaqjes, por ka luajtur një rol integral në mbijetesën e arenës. Materiali më i spikatur në Koloseum është guri gëlqeror i travertinës, por betoni është ai që mban lart harqet e shumta ikonike të amfiteatrit. Megjithatë, ndoshta kontributi më i rëndësishëm i betonit në jetëgjatësinë e Koloseut është jashtë syve.
Asnjë vizitë në Romë nuk do të ishte e plotë pa një vizitë në Koloseum, por për këdo që kërkon kulmin e ndërtimit të betonit në botën e lashtë, kupola e papërforcuar e Panteonit është një domosdoshmëri. Nëse një arkitekt do të përpiqej të ndërtonte Panteonin sot, planet do të mohoheshin sepse pa përforcim, siç janë shufrat e çelikut që përdoren zakonisht në strukturat moderne të betonit, kupola do të shkelte kodin modern të inxhinierisë civile.
(m.k/dosj.al)
Cila mendoni se është alternativa më e mirë:
SHBA – Këngëtarja dhe aktorja Jennifer Lopez duket se nuk ka veçse dashuri për partnerin e saj, aktorin Ben Affleck.Sipas People, [avarësisht rapor...
TIRANË – Në shtëpinë e Big Brother Vip është krijuar një stuatë e vështirë teksa Beatrtix Ramosaj ka kërkuar vazhdimisht të dalë nga shtëpia pasi tho...
TIRANË – Në shtëpinë e Big Brother Vip ka nisur një diskutim i lezetshëm mes Monika Lubonjës dhe Donald Veshajt. Donaldi këmbëngul të dijë nominimet ...
SHBA- Këngëtarja e njohur Adele në albumin e saj “30” ka treguar se kënga “My Little Love” është një dedikim për djalin e saj, Angelo. Mediat e huaj...
TIRANË- Prova e javës në shtëpinë e ‘Big Brothër Vip’, ka bërë që Einxhel dhe Dj Daagz të jenë përballë njëri-tjetrit dhe të flasin për marrëdh...
TIRANË- Komentet për njëri-tjetrin brenda shtëpisë së ‘Big Brother Vip’ nuk mungojnë në asnjë moment. Këtë herë ka qenë aktorja Monika dhe Meri...
TIRANË- Blogerja Sara Berisha dhe Pjatimi Krasniqit i njohur si DJ PM u afruan shumë me njëri-tjetrin dhe largimi i PM ka ndikuar tek Sara. Pas largimit ng...
TIRANË- Aktori Romeo Veshaj, i ka dalë në krah vëllait të tij Donaldit pas kritikave për lidhjen e tij me Beatrixin në shtëpinë e BBV. Së fundmi Romeo ka t...
TIRANË- Prova e radhës në BBV është kryer me sukses nga blogerja Sara Berisha, të cilës iu dha e drejta të bënte një telefonatë. Blogerja ka vendosur që kë...
DUBAI- Reperi shqiptar Dardani i ka propozuar të dashurës së tij, Hava gjatë qëndrimit në Dubai. Ka qenë vetë Dardani ai që e ka publikuar lajmin e bukur. &Cced...
