LIVE UPDATES
Bota

Tani e dimë pse/Sistemi Diellor ekziston brenda një zbrazëtie gjigande e misterioze

14 Janar 2022, 09:14 Nga DOSJA
Tani e dimë pse/Sistemi Diellor ekziston brenda një zbrazëtie

SHBA – Sistemi ynë Diellor noton në mes të një rajoni të veçantë të zbrazët të hapësirës. Ky rajon i plazmës me densitet të ulët dhe me temperaturë të lartë, rreth 1000 vite dritë e gjerë, është i rrethuar nga një guaskë gazi dhe pluhuri neutral më i dendur e më i ftohtë. Quhet Flluska Lokale, dhe saktësisht se si dhe pse u krijua, me Sistemin Diellor që lundronte në mes, ka qenë një sfidë për t’u shpjeguar.

Një ekip astronomësh i udhëhequr nga Qendra për Astrofizikë e Harvardit dhe Smithsonian (CfA) hartoi Flluskën Lokale me saktësinë më të lartë deri më tani dhe zbuloi se Flluska Lokale ka të ngjarë të ishte gdhendur nga mediumi ndëryjor nga një seri shpërthimesh supernovash miliona vjet më parë.

Kjo është në përputhje me studimet e mëparshme që thonë se, Flluska Lokale ende në zgjerim është përgjegjëse për rajonet e formimit të yjeve të rritur në perimetrin e saj.

“Për herë të parë ne mund të shpjegojmë se si filloi formimi i yjeve aty pranë,” thotë astronomja Catherine Zucker e Institutit Shkencës të Teleskopit Hapësinor, e cila kreu kërkimin në fjalë.

Flluska Lokale u zbulua relativisht kohët e fundit, në vitet 1970 dhe 1980, përmes një kombinimi të astronomisë optike, radio dhe rreze X. Gradualisht, këto sondazhe dhe vëzhgime zbuluan një rajon të madh rreth 10 herë më pak të dendur se mediumi mesatar ndëryjor në galaktikën e Rrugës së Qumështit. Meqenëse ne e dimë se supernova mund të gërmojë zgavra në hapësirë, duke fshirë gazin dhe pluhurin ndërsa zgjerohen nga jashtë, ky dukej një shpjegim i arsyeshëm për Flluskën Lokale.

Por bashkimi se si dhe kur ishte më i ndërlikuar. Është e vështirë të matësh dimensionet e një zone të hapësirës kur je brenda saj dhe dyfish e vështirë për të matur një zbrazëti kur jeni të rrethuar nga yje të shndritshëm dhe objekte të tjera kozmike.

Zucker dhe ekipi i saj përdorën të dhënat nga publikimi më i fundit i të dhënave Gaia – një projekt në vazhdim për të vëzhguar pozicionet dhe lëvizjet e yjeve në Rrugën e Qumështit me saktësinë më të lartë deri më tani – për të hartuar gazin dhe yjet e rinj brenda 200 parsekëve (rreth 650 dritë- vjet) të Diellit. Ata zbuluan se të gjithë yjet e rinj dhe rajonet e formimit të yjeve janë në “sipërfaqen” e Flluskës Lokale.

Më pas, studiuesit kryen simulime dhe gjurmë të lëvizjeve të rajoneve të formimit të yjeve për të modeluar zgjerimin e Flluskës. Kjo i lejoi ata të rindërtonin historinë e saj, duke përputhur rezultatet e llogaritjeve të tyre me hartën e tyre të flluskës. Ata zbuluan se historia e Flluskës filloi rreth 14.4 milionë vjet më parë, së pari me një periudhë lindjeje yjore, e ndjekur nga supernova e yjeve masive dhe jetëshkurtër.

Pra, pse Sistemi Diellor është në mes? Epo, kjo është thjesht rastësi.

“Kur supernova e parë që krijoi Flluskën Lokale u shpërtheu, Dielli ynë ishte shumë larg veprimit. Por rreth pesë milionë vjet më parë, rruga e Diellit përmes galaktikës e çoi atë drejt në flluskë, dhe tani Dielli ulet – vetëm për fat – pothuajse mu në qendër të Flluskës.”, thotë fizikani dhe astronomi João Alves nga Universiteti i Vjenës në Austri.

Sipas studiuesve, kjo do të thotë se Rruga e Qumështit ka të ngjarë të jetë plot me flluska të ngjashme, pasi gjasat që kjo të ndodhë është shumë e ulët nëse flluskat janë të rralla.

Marrë nga sciencealert.com

(e.h/dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

bota bota astronomi flluska lokale sistemi diellor astronomi flluska lokale sistemi diellor

Sondazh

Poll

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete