LIVE UPDATES
Bota

Tani e dimë pse/Sistemi Diellor ekziston brenda një zbrazëtie gjigande e misterioze

14 Janar 2022, 09:14 Nga DOSJA
Tani e dimë pse/Sistemi Diellor ekziston brenda një zbrazëtie

SHBA – Sistemi ynë Diellor noton në mes të një rajoni të veçantë të zbrazët të hapësirës. Ky rajon i plazmës me densitet të ulët dhe me temperaturë të lartë, rreth 1000 vite dritë e gjerë, është i rrethuar nga një guaskë gazi dhe pluhuri neutral më i dendur e më i ftohtë. Quhet Flluska Lokale, dhe saktësisht se si dhe pse u krijua, me Sistemin Diellor që lundronte në mes, ka qenë një sfidë për t’u shpjeguar.

Një ekip astronomësh i udhëhequr nga Qendra për Astrofizikë e Harvardit dhe Smithsonian (CfA) hartoi Flluskën Lokale me saktësinë më të lartë deri më tani dhe zbuloi se Flluska Lokale ka të ngjarë të ishte gdhendur nga mediumi ndëryjor nga një seri shpërthimesh supernovash miliona vjet më parë.

Kjo është në përputhje me studimet e mëparshme që thonë se, Flluska Lokale ende në zgjerim është përgjegjëse për rajonet e formimit të yjeve të rritur në perimetrin e saj.

“Për herë të parë ne mund të shpjegojmë se si filloi formimi i yjeve aty pranë,” thotë astronomja Catherine Zucker e Institutit Shkencës të Teleskopit Hapësinor, e cila kreu kërkimin në fjalë.

Flluska Lokale u zbulua relativisht kohët e fundit, në vitet 1970 dhe 1980, përmes një kombinimi të astronomisë optike, radio dhe rreze X. Gradualisht, këto sondazhe dhe vëzhgime zbuluan një rajon të madh rreth 10 herë më pak të dendur se mediumi mesatar ndëryjor në galaktikën e Rrugës së Qumështit. Meqenëse ne e dimë se supernova mund të gërmojë zgavra në hapësirë, duke fshirë gazin dhe pluhurin ndërsa zgjerohen nga jashtë, ky dukej një shpjegim i arsyeshëm për Flluskën Lokale.

Por bashkimi se si dhe kur ishte më i ndërlikuar. Është e vështirë të matësh dimensionet e një zone të hapësirës kur je brenda saj dhe dyfish e vështirë për të matur një zbrazëti kur jeni të rrethuar nga yje të shndritshëm dhe objekte të tjera kozmike.

Zucker dhe ekipi i saj përdorën të dhënat nga publikimi më i fundit i të dhënave Gaia – një projekt në vazhdim për të vëzhguar pozicionet dhe lëvizjet e yjeve në Rrugën e Qumështit me saktësinë më të lartë deri më tani – për të hartuar gazin dhe yjet e rinj brenda 200 parsekëve (rreth 650 dritë- vjet) të Diellit. Ata zbuluan se të gjithë yjet e rinj dhe rajonet e formimit të yjeve janë në “sipërfaqen” e Flluskës Lokale.

Më pas, studiuesit kryen simulime dhe gjurmë të lëvizjeve të rajoneve të formimit të yjeve për të modeluar zgjerimin e Flluskës. Kjo i lejoi ata të rindërtonin historinë e saj, duke përputhur rezultatet e llogaritjeve të tyre me hartën e tyre të flluskës. Ata zbuluan se historia e Flluskës filloi rreth 14.4 milionë vjet më parë, së pari me një periudhë lindjeje yjore, e ndjekur nga supernova e yjeve masive dhe jetëshkurtër.

Pra, pse Sistemi Diellor është në mes? Epo, kjo është thjesht rastësi.

“Kur supernova e parë që krijoi Flluskën Lokale u shpërtheu, Dielli ynë ishte shumë larg veprimit. Por rreth pesë milionë vjet më parë, rruga e Diellit përmes galaktikës e çoi atë drejt në flluskë, dhe tani Dielli ulet – vetëm për fat – pothuajse mu në qendër të Flluskës.”, thotë fizikani dhe astronomi João Alves nga Universiteti i Vjenës në Austri.

Sipas studiuesve, kjo do të thotë se Rruga e Qumështit ka të ngjarë të jetë plot me flluska të ngjashme, pasi gjasat që kjo të ndodhë është shumë e ulët nëse flluskat janë të rralla.

Marrë nga sciencealert.com

(e.h/dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

bota bota astronomi flluska lokale sistemi diellor astronomi flluska lokale sistemi diellor

Sondazh

Poll

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën