LIVE UPDATES
Art&Argëtim

“Shqisa e gjashtë”, çelësi i mirëqenies tonë, VETËM nëse dimë ta dëgjojmë

1 Shkurt 2022, 10:51 Nga DOSJA
“Shqisa e gjashtë”, çelësi i mirëqenies

Nga Jennifer Murphy & Freya Prentice

Shumica e njerëzve njohin ekzistencën e 5 shqisave (prekjes, shikimit, dëgjimit, nuhatjes dhe shijes). Por jo të gjithë e dinë se ne njerëzit kemi një shqisë shtesë të quajtur interceptim. Kjo është ndjenja e gjendjes së brendshme të trupit tonë.

Ajo na ndihmon të ndjejmë dhe interpretojmë sinjalet e brendshme që rregullojnë funksionet jetësore në trupin tonë, si uria, etja, temperatura e trupit dhe rrahjet e zemrës. Edhe pse nuk e marrim shumë parasysh në përditshmërinë tonë, ajo është një shqisë jashtëzakonisht e rëndësishme, pasi siguron funksionimin optimal të çdo sistemi në trupin tonë.

Ajo e bën këtë duke na paralajmëruar kur trupi ynë mund të jetë jashtë ekuilibrit të tij. Si për shembull, duke na nxitur të pimë diçka kur ndihemi të etur apo të heqim xhupin kur kemi vapë. Por interceptimi është shumë i rëndësishem edhe për shëndetin tonë mendor.

Dhe kjo sepse ajo kontribuon në shumë procese psikologjike, duke përfshirë vendimmarrjen, aftësinë sociale dhe mirëqenien tonë emocionale. Problemet me këtë shqisë raportohen në shumë gjendje të shëndetit mendor, duke përfshirë depresionin, ankthin dhe çrregullimet e të ngrënit.

Pavarësisht se sa i rëndësishëm është interceptimi për të gjitha aspektet e shëndetit tonë, dihet pak nëse burrat dhe gratë ndryshojnë në mënyrën se si i kuptojnë saktë sinjalet e brendshme të trupit të tyre. Deri më tani, studimet mbi këtë çështje, kanë gjetur rezultate të përziera. Për të pasur një panoramë më të qartë, ne kombinuam të dhënat nga 93 studime, që kanë analizuar interceptimin tek burrat dhe gratë. Ne u fokusuam më shumë tek studimet që vëzhgonin sesi njerëzit i perceptojnë sinjalet e zemrës, mushkërive dhe stomakut në një sërë detyrash të ndryshme.

Për shembull, disa studime u kishin kërkuar pjesëmarrësve të numëronin rrahjet e zemrës së tyre, ndërsa në raste të tjera pjesëmarrësve në studim iu kërkua të përcaktonin nëse shihnin një dritë vezulluese kur tkurrej stomaku i tyre, apo nëse mund të dallonin një ndryshim në frymëmarrjen e tyre gjatë frymëmarrjes në një pajisje që e bën më të vështirë këtë funksion.

Analiza jonë zbuloi se kjo shqisë ndryshon midis burrave dhe grave. Gratë ishin dukshëm më pak të sakta në detyrat e përqendruara tek zemra krahasuar me burrat.

Ndonëse ne zbuluam dallime të rëndësishme midis detyrës së matjeve të rrahjeve të zemrës, rezultatet për detyrat e tjera ishin më pak të qarta. Kjo mund të jetë për shkak se vetëm një pjesë e vogël e studimeve, kanë shqyrtuar këtë shqisë në raport me funksionimin e mushkërive dhe stomakut.

Mund të jetë shumë herët për të thënë me siguri nëse burrat dhe gratë ndryshojnë në perceptimin e tyre ndaj këtyre sinjaleve. Gjithsesi, gjetjet tona mund të jenë të rëndësishme për të na ndihmuar të kuptojmë pse shumë gjendje të zakonshme të shëndetit mendor (si ankthi dhe depresioni) janë më të përhapura tek gratë sesa tek burrat që nga mosha e pubertetit dhe në vazhdim.

Për ta shpjeguar këtë janë propozuar disa teori si gjenetika, hormonet, personaliteti dhe ekspozimi ndaj stresit apo ngjarjeve të rënda në fëmijëri. Por për shkak se ne e dimë se interceptimi është i rëndësishëm për mirëqenien, ka të ngjarë që ndryshimet në interceptim mund të shpjegojnë pjesërisht arsyen pse më shumë gra vuajnë nga ankthi dhe depresioni sesa burrat.

Kjo sepse vështirësitë me interceptimin mund të ndikojnë në shumë fusha, përfshirë funksionin emocional, social dhe atë njohës, të cilët janë që të gjithë faktorë të njohur rreziku për shumë gjendje të shëndetit mendor.

Njohja e dallimeve në mënyrën se si burrat dhe gratë i kuptojnë sinjalet interceptive mund të jetë gjithashtu e rëndësishme për trajtimin e sëmundjeve mendore. Ndërsa studimet e reja sugjerojnë se përmirësimi i funksionit të shqisës së interceptimit e përmirëson shëndetin mendor, studimet të tjera sugjerojnë gjithashtu se burrat mund të përdorin sinjale interceptive – për shembull nga zemra e tyre – më shumë sesa gratë kur përpunojnë emocionet e tyre.

Janë raportuar edhe dallime të tjera.

Dhe studiuesit kanë disa teori për këto, duke përfshirë ndryshimet e dallueshme fiziologjike dhe hormonale, që përjetojnë shumica e burrave dhe grave. Një kuptimi më i mirë i të gjithë faktorëve që ndikojnë në aftësinë interceptive, mund të jetë i rëndësishëm për zhvillimin e trajtimeve më të mira për shumë gjendje të shëndetit mendor. / “Science Alert” – Bota.al

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

psikologji psikologji shqisa e gjashte trupi i njeriut truri shqisa e gjashte trupi i njeriut truri

Sondazh

Poll
Art&Argëtim 31 Janar 2022, 18:43

E trishtë! Fjoralba Ponari humb nënën

TIRANË– Moderatorja e emisionit “Portokalli”, Fjoralba Ponari ka humbur një nga personat më të rëndësishëm në jetën e saj, nënën.Lajmi ës...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet