LIVE UPDATES
Editorial

Sfidat e mëdha të rindërtimit!

14 Dhjetor 2019, 14:34 Nga DOSJA
Sfidat e mëdha të rindërtimit!

TIRANË- Shqipëria është vënë përpara një emergjence kombëtare, si kurrë ndonjëherë më parë. Teksa gërmadhat e ndërtesave të shembura nga tërmeti dhe atyre të rrëzuara vetë për shkak të rrezikshmërisë, po pastrohen, kostot sa po vijnë e po bëhen më të qarta.

Vlerësimet e para flasin për dëme që mund të arrijnë në rendin e 1 miliard eurove. Kjo është një shumë tepër e madhe për një ekonomi që qarkullon rreth 12 miliardë euro në vit, me një buxhet që shpenzon rreth 4.2 miliardë euro në total, përfshirë pagat, shpenzimet operative, mbulimin e skemës së pensioneve, pagimin e interesave, transfertat për pushtetin lokal, investimet kapitale, ndërsa vitet e fundit janë shtuar dhe pagesat për kontratat koncesionare. Sikur i gjithë fondi i shpenzimeve kapitale të një viti, (i parashikuar në rreth 670 milionë euro në projektbuxhetin 2020), të përdoret vetëm për rindërtimin, sërish nuk do të mjaftonte.

Deri tani janë arritur të gjenden rreth 160 milionë euro: Qeveria u detyrua të rishikonte projektbuxhetin 2020, ende pa u miratuar varianti i parë. Deficiti buxhetor u rrit me rreth 80 milionë euro, ndërsa 25 milionë janë rialokime të shpenzimeve kapitale. Pjesa tjetër është premtim nga donatorët.

Ndërsa mund të jenë një fillim, fondet sërish janë të pamjaftueshme. Përkundrejt përmasave reale të dëmeve dhe fondeve që duhen për to, po shohim Qeveria të merret me shifra të rendit të “milionit”, përmes mbledhjes së ndihmave. Por ato janë vetëm një thërrime në këtë situatë “gati apokaliptike” në Bashkitë Durrës, Tiranë, Krujë , Kurbin, Kavajë e periferinë e tyre, por jo vetëm.

Tashmë, me tragjedinë e shkaktuar dhe shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme, që detyron qeverinë të kompensojë 100% dëmet, buxheti do të duhet të rishikohet tërësisht, duke alokuar pothuajse të gjitha burimet (përveç atyre të domosdoshme si pagat, interesat e borxheve, subvencionet e pensioneve) në rindërtimin e objekteve të shembura. Ekspertët thonë se në raste madhore, qeveria mund të pezullojë ose anulojë dhe koncesionet, të cilat në fund të fundit në pjesën më të madhe po rezultonin me kosto të fryra dhe eficience të ulët dhe ekonomisë nuk i bën aspak dëm heqja e tyre, përkundrazi, çliron fonde të domosdoshme.

Buxheti ka nevojë për të rishikim kapital, si tek shpenzimet ashtu edhe në kahun e të ardhurave. Është e qartë tashmë se ekonomia, që edhe pa tërmetin ishte e dobët, do të vuajë për një kohë të gjatë pasojat e tërmetit shkatërrues. Konsumi i brendshëm, një nga nxitësit kryesorë të rritjes ekonomike, do të jetë i dobët, si për shkak të dëmeve ashtu dhe të efektit psikologjik dhe post-traumatik të kësaj goditjeje. Një konsum më i dobët do të thotë më pak para në qarkullim dhe si rrjedhojë dhe më pak të ardhura nga buxheti i shtetit. Kujtojmë se ky i fundit mbështetet nga taksat e konsumit, me TVSH-në dhe akcizën, që sjellim më shumë se gjysmën e të ardhurave në buxhet.

Turizmi, që po udhëhiqte rritjen vitet e fundit dhe ishte i vetmi sektor në lulëzim, sërish do të marrë goditje. Është ende herët për të folur, por shpresa e vetme mbetet që rezervimet për verën e ardhshme nga agjencitë e huaja turistike të mos anulohen. Durrësi, pavarësisht mbingarkesës me ndërtime, ishte kthyer në më të preferuarin nga turistët e huaj dy vitet e fundit, për shkak të afërsisë me aeroportin e Rinasit dhe investimeve të mëdha, që u bënë nga sipërmarrësit shqiptarë për ngritjen e strukturave hoteliere.

Ndërtimi do të jetë një sektor tjetër që pritet të riformatohet tërësisht. Orientimi i kapitaleve të lira në këtë sektor, duke sjellë një ofertë të lartë në apartamente luksoze, përkundrejt kërkesës në segmentin e ulët e mesatar, ka marrë një shkundje të fortë tashmë. Që tani sinjalet janë që njerëzit po rendin drejt banesave të ulëta dhe po u largohen ndërtimeve të larta që perceptohen si të pasigurta, duke rrezikuar krijimin e gropave dhe gërmadhave moderne që po mbinin sidomos në çdo cep të kryeqytetit (në 9 muajt e parë të 2019-s, sipërfaqja e dhënë për leje ndërtimi është rritur me gati 60% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë, sipas INSTAT).

Viti që vjen dhe madje dhe dekada e ardhshme do të jenë të vështira dhe të gjithë duhet të përgatitemi për këtë. Ajo për të cilën kemi nevojë për momentin është një menaxhim serioz dhe përgjegjshëm i situatës, larg shfaqjeve televizive, me fokus real në gjetjen e fondeve për rindërtimin e vështirë të zonës që gjeneron më shumë se gjysmën e ekonomisë së vendit.

Marrë nga Monitor.al 

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

editorial editorial rindertimet pas termetit tragjedia e 26 nentorit 2019 rindertimet pas termetit tragjedia e 26 nentorit 2019

Sondazh

Poll
Editorial 14 Dhjetor 2019, 11:26

Borisi fitoi, por humbi Britania e Madhe

Angli- Epo, të gjithë e prisnim që të ndodhte, apo jo? Vetëm për ta parë në perspektivë: herën e fundit që konservatorët arritën një fitore kaq dërrmuese ishte ...

Editorial 10 Dhjetor 2019, 12:17

Peter Handke dhe ledhatimi i publikut

Për Serbinë asnjë fjalë. E përse vallë? Peter Handke në fjalimin me rastin e marrjes së Nobelit foli për atë që është e rëndësishme për të. Ajo që ka qenë temë ...

Editorial 22 Nëntor 2019, 11:02

Ndryshime në Klubin “si e patën emrin”

KOSOVË- Ka të ngjarë që mandati i Josep Borellit të fillojë, e ndoshta edhe të përfundojë pas pesë vjetësh, me dy vektorë politikë që po vendosen para se t...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet