LIVE UPDATES
Editorial

Ruleta e rritjes ekonomike!

9 Tetor 2019, 11:11 Nga DOSJA
Ruleta e rritjes ekonomike!

Rritja ekonomike e vendit po i ngjan një rulete të fatit, që rrotullohet dhe ngec çdo tremujor në një sektor dhe më pas fillon të rrëshqasë sërish, duke shpresuar të ndalojë diku tjetër, ku pikët janë pozitive.

Pas rritjes më të lartë të dekadës në vitin 2018, me mbi 4%, gjashtë muajt e parë të këtij viti treguan se kjo ecuri ishte thjesht rastësi e një ngjarjeje fatlume, siç ishte shiu i bollshëm në pjesën e parë të vitit. Ky mot i favorshëm nxiti eksportet e energjisë, të cilat, në metodologjinë e INSTAT, llogariten tërësisht si vlerë e shtuar, duke ndikuar në gati gjysmën e rritjes ekonomike të vitit të kaluar. Një vlerë e shtuar, në fakt, që nuk kishte ndonjë efekt real as në punësim dhe as në shtimin e mirëqenies së popullsisë së vendit, por vetëm sa solli pak më shumë taksa në buxhet.

Që performanca ishte rastësore, e ngecur në zonën e energjisë, u vërtetua shumë shpejt. Në pjesën e parë të këtij viti, rritja ekonomike u përgjysmua në 2.2-2.3%, sipas të dhënave zyrtare që u publikuan nga INSTAT. “Industria nxjerrëse, përpunuese; Energjia elektrike, ujë” ndikuan negativisht në përkatësisht -0.8 dhe 0.23% të zgjerimit në tremujorin e parë dhe të dytë të vitit 2019.

Ironikisht, sektori tjetër që po ndikon negativisht, është ai i lojërave të fatit, që nuk është më i ligjshëm që prej 1 janarit 2019. A ju besohet që ekonomia ka qenë aq e varur pas kumarit dhe bixhozit, sa mbyllja e rreth 10 kompanive, që qarkullonin rreth 140 milionë euro në vit, të ndikojë negativisht në 0.48% të rritjes ekonomike në tremujorin e dytë të vitit. E pra, ky sektor që vetëm sa nxiste veset dhe nuk sillte asnjë vlerë, ishte bërë kaq i rëndësishëm vitet e fundit. Dhe nuk jemi aspak të sigurt që ai nuk vazhdon më i fshehur mes bareve e lokaleve, teksa teknologjia mundëson që ai të zhvillohet online. Thjesht, ai është fshehur nga radarët zyrtarë dhe nuk po jep më efekt në mbledhjen e taksave.

Në dy vitet e fundit, ruleta kishte ngecur dhe në projektet e mëdha, shansi për të cilat vjen shumë rrallë. Projektet e gazsjellësit TAP dhe të Devollit, me një vlerë totale rreth 2 miliardë lekë, nxitën përkohësisht Investimet e Huaja Direkte dhe infrastruktura mbështetëse e tyre u dha hov shifrave të ndërtimit. Por, edhe ky rubinet po mbyllet tashmë.

Të dy projektet po mbarojnë dhe ai më i madhi i gazsjellësit, me investim 1.5 miliardë euro, po “varroset” nëntokë (Shqipëria nuk mund të shfrytëzojë gazin që do të kalojë nën të, të paktën në një afat të mesëm, për shkak të mungesës së infrastrukturës). Në tremujorin e dytë të vitit, ndërtimi kontribuoi negativisht me 0.15%, pikërisht për shkak të përfundimit të punimeve nga nënkontraktorët e TAP. Këtë efekt nuk arritën ta zhbënin as ndërtimet e pafund në kryeqytet, në një tregues që ndikimi i tyre në ekonominë reale është i papërfillshëm. Qiellgërvishtësit, për të cilët po shpenzohen miliona euro, edhe nëse do të arrijnë që të përfundojnë, nuk do të sjellin në afat të gjatë as punësim, as rritje produktiviteti, as vlerë të shtuar për ekonominë, gjëra për të cilat kemi nevojë në afat të gjatë.

Tashmë ruleta ka ndaluar në sektorin e shërbimeve, i nxitur nga turizmi. Një fat që na erdhi në derë rreth tre vjet më parë, kur kriza në Turqi i nxiti operatorët më të mëdhenj turistikë të Europës të kërkonin tregje të reja. Shqipëria, e pazbuluar, me çmime të lira, tërhoqi vëmendjen e tyre. Ky shans u shfrytëzua me shpejtësi nga bizneset, që nxituan të zgjeronin kapacitetet, apo të investonin në ngritjen e hoteleve të reja.

“Tregtia, transporti, akomodimi dhe shërbimi ushqimor” kishin dhe efektin më të lartë në normën reale të rritjes ekonomike në tremujorin e dytë, me 0.71%. Një sektor që realisht ka potencial dhe sot është pothuajse i vetmi që po mban në këmbë ekonominë. Por, ndryshe nga bizneset, qeveria, përtej deklaratave të bukura, nuk duket se po e merr seriozisht. Operatorët ankohen se nuk po arrijnë të zgjidhen ende probleme minimale si infrastruktura, apo dhe mbledhja e plehrave, që po zhbëjnë dhe avantazhin e çmimeve të ulëta dhe rrezikojnë largimin e turistëve në afat të mesëm. Treguesi më i mirë për këtë janë polakët, të parët që erdhën dhe të parët që po ikin (për 8-mujorin, hyrjet e polakëve kanë rënë me 13%).

Turizmi është i vetmi që ka potencialin të nxisë zhvillimin në afat të shkurtër dhe për të pasur të njëjtën linjë në afat të mesëm e të gjatë, duhet të punohet fort. Elemente të tjera që sjellin zhvillim të qëndrueshëm dhe rrisin produktivitetin do të duhet kohë, mund dhe strategji të formësohen, por për momentin, energjitë janë të përqendruara te koncesionet! Deri atëherë, ruleta e rritjes ekonomike, do të vijojë të rrotullohet bosh!

Marrë nga Monitor

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

editorial editorial buxheti i shtetit rritja ekonomike buxheti i shtetit rritja ekonomike

Sondazh

Poll
Editorial 7 Tetor 2019, 19:44

Në vend të urimit: Lamtumirë Albin opozitari

Vërtet i gëzohem faktit që ti do të qeverisësh me vendin tonë. Në të njëjtën kohë, lutem të mos kem qenë naiv kur i jam gëzuar këtij faktiI dashur Albin,Me fito...

Editorial 28 Shtator 2019, 14:12

Ndërtimi, a po afrohet flluska?!

ritja dyshifrore e kompanive të ndërtimit, si në sektorin inxhinierik, ashtu dhe atë rezidencial ishte një dukuri tipike e 2017-s, teksa sektori përjetoi një lu...

Editorial 26 Shtator 2019, 15:36

Populistët e mallkuar

Çfarë dite! Mëngjesin e ditës së martë, Gjykata e Lartë në Britani mori një vendim ndaj kryeministrit Boris Johnson, gjë që në kohë normale do të ishte q...

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet