LIVE UPDATES
Insights

Rritja fiktive e mazhorancës si deformim dhe krizë e sistemit përfaqësues

6 Qershor 2020, 13:08 Nga DOSJA

TIRANË- Zgjedhjet parlamentare të vitit 2017 i dhanë mazhorancës 52% të vendeve në parlament. Ajo fitoi 74 mandate dhe gjatë vitit të parë mori mbështetjen edhe të katër deputetëve të tjerë (3 PDIU dhe 1 PSD). Pas dorëzimit të mandateve nga opozita parlamentare (shkurt 2019) dhe zëvendësimit me mandate nga listat shumë-emërore të këtyre partive, numri i deputetëve ka rënë ndjeshëm (122 nga 140), duke rritur automatikisht përqindjen e mazhorancës në Kuvend nga 52% në 61%. Gjatë vitit të fundit, sidomos gjatë periudhës së COVID-19 të dhënat krahasuese dëshmojnë se është rritur frikshëm mazhoranca. Një pjesë e madhe e deputetëve të rinj janë vullnetarisht mbështetës të saj, dhe vetëm një pjesë e vogël prej 5-8% të deputetëve, kryesisht deputetë të bashkuar rreth dy deputetëve të PD që nuk dhanë dorëheqje nga mandati, vijojnë të jenë votë politike kundër mazhorancës.

Të dhënat e tabelës për periudhën e COVID-19 të përllogaritura nga ekipi monitorues i ISP tregojnë se megjithëse Kuvendi ka pasur disa vendimmarrje të kontestueshme politike, mazhoranca ka arritur të ketë në mbështetje të saj nga 80%-94% të votave të të gjithë parlamentit. Në total ajo ka ruajtur mesatarisht 88% të votave të Kuvendit, pra 38% më shumë sesa i duhen për miratimin e ligjeve (50%+1) dhe 28% të 140 deputetëve më shumë sesa numri i votave që i duhen për të miratuar ligje organike, me shumicë të cilësuar.  Konkretisht, në seancën e 16 prillit mazhoranca votoi aktet në axhendë me 89% të votave pro, më 23 prill me 90% të votave pro, më 30 prill me 94% të votave pro, më 14 maj me 80% të votave pro, më 21 maj me 82% të votave pro, më 28 maj me 84% të votave pro dhe më 4 qershor me 81% të votave pro. Krahasuar me 52% të vendeve në parlament që PS kishte pas zgjedhjeve parlamentare 2017, ajo aktualisht ka një rritje të frikshme të raporteve në Kuvend me rreth 28% deri në 42% më shumë sesa verdikti i qytetarëve në zgjedhjet parlamentare. Krahasuar me numrin real prej 122 deputetësh ku PS duhej të kishte 61% të parlamentit, de facto ajo vijon të ketë votë pro 20% deri në 33% më shumë.

Në këtë mënyrë, dorëzimi kolektiv i mandateve nga opozita, nuk u shoqërua, siç shpresohej prej tyre, me krizë politike dhe krizë përfaqësimi, por krijoi një raport të ri eksperimental në parlament, ku mazhoranca vijon të rritet pa bërë zgjedhje dhe opozita parlamentare vijon të jetë edhe më simbolike. Shumë prej deputetëve që erdhën nga listat proporcionale të opozitës kanë ndryshuar qëndrim dhe preferencë politike duke bashkuar rregullisht votat me nismat e mazhorancës, si në rastet kur kemi të bëjmë me nisma të kontestuara gjërësisht nga shoqëria civile, institucionet dhe partnerët, ashtu edhe në raste kur kjo e fundit ka nevojë për një “pluralizëm” formal votimi, për të krijuar idenë se numerikisht ekziston një opozitë. Midis këtyre të fundit ka deputetë të njohur, të cilët edhe pse pakicë në parlament dhe pakicë brenda opozitës parlamentare, vijojnë të jenë kritikë dhe të kenë votë politike kundër akteve që lidhen me nisma politike të mazhorancës, por duke mbështetur në mënyrë konstruktive rastet kur votohen, p.sh, akte ligjore që lidhen me integrimin, marrëveshje midis shteteve apo akte në funksion të normalitetit në vend. 

Tabela tjetër e hartuar nga ekspertët e ISP-së ilustron konkretisht votat pro, kundër dhe abstenim, në përqindje, në periudhën e COVID-19. Sic shihet dhe siç konfirmohet nga analiza tërësore e sjelljes politike parlamentare, mazhoranca kalon lehtësisht çdo nismë ligjore dhe se oponenca parlamentare është minimale. Raporte të tilla tregojnë natyrën disproporcionale të përfaqësimit politik aktual në Kuvendin e Shqipërisë, por edhe njësimin e mazhorancës me qeverinë dhe për pasojë, lehtësinë e kësaj të fundit për të imponuar dhe votuar çdo akt parlamentar që ajo ka në axhendë ose që dëshiron të kalojë. Gjatë muajve të fundit asnjë akt i qeverisë nuk është kthyer për rivlerësim dhe niveli i kritikave të deputetëve vijon të jetë në rënie të dukshme, ndërkohë që kurba e pakënaqësive, – shprehur në opinione të raporteve ndërkombëtare mbi demokracinë dhe korrupsionin në Shqipëri, në raportimet e mediave dhe në daljen e vazhdueshme të skandaleve politike, tregojnë se situata reale është shumë më e ndryshme sesa Shqipëria që pasqyrohet në parlament. Mazhoranca mund të vijojë të ketë mbështetje popullore në kuota të përafërta me vitet 2009, 2013, 2015 apo 2017, por është e qartë se edhe teorikisht mbetet e pamundur të ketë mbështetje në kuotat që ka aktualisht në parlament dhe në rezultatin e zgjedhjeve formale të vitit 2019.

ISP vlerëson se kurba e rritjes galopante të mbështetjes për mazhorancën parlamentare ndonëse është legjitime nga pikëpamja ligjore e kushtetuese, shpreh qartësisht një deformim serioz nga koncepti i përfaqësimit politik dhe demokracisë funksionale. Kjo situatë e re ka pamundësuar rolin kushtetues të parlamentit sidomos në aspektin e funksionit të tij kushtetues kontrollues ndaj qeverisë, si dhe ka dobësuar ndjeshëm edhe debatin parlamentar, komisionet, mekanizmat parlamentare dhe vetë axhendën dhe vendimmarrjen parlamentare. Gjithashtu praktika të tilla, ashtu si në të kaluarën (1991, 1996, 1997) edhe tani, ndikojnë në rënien e besimit të qytetarëve tek demokracia dhe zhgënjimin në rritje të tyre ndaj klasës politike në pushtet dhe në opozitë, të cilët direkt apo indirekt kanë pasur dhe kanë mekanizma korrektues ende të pakonsumuar në sistemin dhe demokracinë përfaqësuese.

(A.B. Dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

opinione opinione instituti i studimeve politike sistemi zgjedhor instituti i studimeve politike sistemi zgjedhor


Sondazh

Poll
Insights 5 Qershor 2020, 09:12

TIRANË- Kryeministri Edi Rama pretendoi dje se nuk ka premtuar një paketë të tretë ekonomike. I pyetur nga gazetari Blendi Fevziu, Rama tha se po keqcitohe...

Insights 3 Qershor 2020, 11:51

Tregim: I vdekur, pa varr…

Ishte fundi i Gushtit. Vapa përvëluese, shoqëruar me një duhmë ajri të nxehtë, ngrihej nga kalldrëmet e gurta të qytetit dhe futej brenda shtëpisë sime, sikur d...

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë