All - Scripts - 5
LIVE UPDATES
All - General - 1
Bota

PROFILI: Kush ishte Mohsen Fakhrizadeh, “babai” i armëve bërthamore iraniane që u ekzekutua nga izraelitët?

30 Nëntor 2020, 17:41 Nga DOSJA
PROFILI: Kush ishte Mohsen Fakhrizadeh, “babai” i armëve
All - Paragraf - 1

Shkencëtari ushtarak iranian, Mohsen Fakhrizadeh, i vrarë gjatë një sulmi në periferi të Teheranit më 27 nëntor, nga inteligjenca perëndimore është parë gjerësisht si arkitekti i përpjekjeve klandestine të Iranit për të zhvilluar armë bërthamore.

Fakhrizadeh u varros më 30 nëntor, në ceremoninë mortore të të cilit morën pjesë zyrtarë të lartë iranianë, përfshirë ministrin e Mbrojtjes, Amir Hatami.

Më 27 nëntor ai u vra në një pritë të stilit ushtarak, në periferi të Teheranit. Irani ka akuzuar Izraelin dhe Shtetet e Bashkuara se qëndrojnë prapa vrasjes.

Pavarësisht se inteligjenca perëndimore thotë se shkencëtari iranian ishte i përfshirë në programin bërthamor, Irani mohon se Fakhrizadeh ishte i përfshirë në ndërmarrje të tillë dhe po ashtu mohon se ka pasur përpjekje për të përdorur uraniumin e pasuruar për energji bërthamore. Por, gjerësisht besohet se ai ka drejtuar atë që organizata e Kombeve të Bashkuara për mbikëqyrje bërthamore dhe shërbimet e inteligjencës amerikane besojnë se ishte një program i koordinuar i armëve bërthamore që u ndërpre më 2003.

Çfarë dihet për të?

Zyrtarët dhe ekspertët perëndimorë besojnë se Fakhrizadeh ka luajtur një rol kyç në punën e kaluar të Iranit, për të zbuluar pajisjet për ndërtimin e kokës bërthamore, përpjekje këto që u fshehën pas një programi të pasurimit civil të uraniumit.

Irani mohon se ndonjëherë ka punuar për të zhvilluar kokë bërthamore.

Fakhrizadeh ka jetuar nën hijen e sigurisë së nivelit të lartë dhe ai kurrë nuk u takua me hetuesit bërthamorë të Kombeve të Bashkuara. Ai rrallë – pothuajse kurrë – nuk ka dalë në publik dhe shumë pak njerëz jashtë Iranit e dinin se si dukej, e lëre më ta kenë takuar, raporton Reuters.

Ai dallohej për faktin se ishte i vetmi shkencëtar iranian që ishte emëruar në “vlerësimin përfundimtar” të Agjencisë Ndërkombëtare për Energji Bërthamore më 2015, për pyetjet lidhur me programin bërthamor të Iranit dhe nëse Teherani kishte për qëllim zhvillimin e një bombe.

Kjo agjenci e OKB-së, në raportin e saj tha se Fakhrizadeh ka mbikëqyrur aktivitetet “në mbështetje të një dimensioni ushtarak të programit bërthamor të Iranit”, të ashtuquajtur Plani AMAD.

Në raportin e Agjencisë ai përshkruhej si “shefi ekzekutiv” i Planit AMAD dhe figurë qendrore e punës së dyshuar të Iranit për të zhvilluar teknologji dhe aftësitë e duhura për armët bërthamore. Kjo Agjenci ka sugjeruar se mund të ketë pasur rol në aktivitete të tilla.

Izraeli gjithashtu e ka përshkruar Planin AMAD si programin e fshehtë të Iranit për armët bërthamore, duke thënë ka konfiskuar një pjesë të madhe të “arkivit” bërthamor iranian, ku përshkruhet në detaje puna e tij.

Në prill të vitit 2018, gjatë një prezantimi televiziv lidhur me këtë arkiv, kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu tha se Fakhrizadeh ishte një prej figurave udhëheqëse, në atë që ai e përshkroi si punë sekrete për armët bërthamore që po fshihej pas programit për qëllime civile.

Duke e cituar arkivin si dëshmi, Netanyahu tha se agjentët e Izraelit kanë arritur të marrin sasi të mëdha të dokumenteve nga Teherani. Atëbotë, Irani deklaroi se dokumentet ishin false.

“Mbajeni mend këtë emër, Fakhrizadeh”, deklaroi Netanyahu, duke e përshkruar Fakrizadehun si kreun e Planit AMAD. Kryeministri izraelit tha se pasi Plani AMAD ishte ndërprerë, Fakhrizadeh kishte vazhduar të punojë në një agjenci brenda Ministrisë iraniane të Mbrojtjes që merrej me “projekte speciale”.

Më 2018, transmetuesi izraelit Kan zhvilloi një intervistë me ish-kryeministri Ehud Olmert, në të cilën ai la të kuptohet se Fakhrizadeh mund të ishte në shënjestër. “E njoh Fahkrizadehun mirë. Ai nuk e di sesa mirë e njoh. Nëse do ta shihja në rrugë, me shumë gjasa do ta njihja”, tha ai.

“Ai nuk ka imunitet nuk ka pasur dhe nuk besoj se do të ketë imunitet”, tha ai.

Çfarë thotë Irani?

Të premten, Ministria e Mbrojtjes së Iranit e identifikoi Fakhrizadehun si shef të Organizatës për Kërkime dhe Inovacion brenda ministrisë. Ai po ashtu besohet se ka qenë zyrtar i lartë në Gardën Revolucionare, trupat elite iraniane.

Agjencia e OKB-së për Energji Bërthamore për një kohë të gjatë ka kërkuar që ta marrë në pyetje Fakhrizadeh si pjesë e një hetimi të mbrojtur lidhur me atë nëse Irani ka kryer kërkime të paligjshme të armëve bërthamore.

Irani kishte pranuar ekzistencën e Fakhizradehut vite më parë, por ka thënë se ai ishte një zyrtar ushtarak që nuk ishte i përfshirë në programin bërthamor, kanë thënë burimet diplomatike që kanë njohuri me këtë çështje.

Vrasja e katër shkencëtarëve iranianë, të lidhur me programin bërthamor, ndërmjet viteve 2010 dhe 2012, ka të ngjarë që ta ketë shtyrë Teheranin që të mos i jap qasje te Fakhrizadeh Agjencisë për Energji Bërthamore – nga frika se kjo do të mund të çonte në zbulimin e informatave për të dhe se informatat e vendndodhjes së tij do të mund të publikoheshin. Irani ka akuzuar Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin se qëndrojnë prapa vrasjes së shkencëtarit iranian.

Fakhrizadeh po ashtu besohet se ka qenë i përfshirë në zhvillimin e raketave balistike të Iranit dhe një burim iranian, i tha agjencisë Reuters se ai është konsideruar “babai” i këtij programi.

Ai ishte përmendur në rezolutën e OKB-së më 2007 si personi në Iran që është i përfshirë në aktivitetet bërthamore apo të raketave balistike.

Çfarë dihet për të kaluarën e tij?

Në maj të vitit 2011, grupi opozitar në ekzil, Këshilli Kombëtar për Rezistencën e Iranit (NCRI) ka lëshuar një raport ku ishte një fotografi, që thuhej se ishte Fakhrizadeh. Ai aty paraqitej me flokë me ngjyrë të errët dhe me mjekër. Por kjo fotografi nuk mundi që të verifikohej në mënyrë të pavarur.

Në këtë raport, NCRI tha se Fakhrizadeh u lind më 1958 në qytetin e shenjtë të myslimanëve shiitë, Qom dhe ishte zëvendësministri i Mbrojtjes dhe gjeneral-brigadier në Gardën Revolucionare. Ai thuhej se kishte doktoruar për inxhinieri dhe kishte dhënë mësim në Universitetin iranian të Imam Husseinit.

Një burim i lartë iranian, më 2014, e ka përshkruar Fakrizadehun për Reuters si “një aset dhe një ekspert”, që ishte i përkushtuar në progresin teknologjik të Iranit dhe ka gëzuar mbështetjen e plotë të liderit suprem iranian, Ayatollah Ali Khamenei.

Ky burim ka shtuar se Fakhrizadeh tha se ai ka pasur tri pasaporta dhe se ka udhëtuar shumë, përfshirë në Azi, për të siguruar “informacionet e fundit” nga jashtë, por nuk ka elaboruar më shumë për këtë temë. Burimet e sigurisë në Perëndim thonë se Irani që një kohë të gjatë blen materiale bërthamore nga tregu i zi ndërkombëtar.

Marrë nga REL

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota mohsen fakhrizadeh mohsen fakhrizadeh

All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 2
All - ArticleEnd - 2

Sondazh

Poll

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta