All - Scripts - 5
LIVE UPDATES
All - General - 1
Politike

Sa vlen ari i Zogut?

Historiografia nacional-komuniste akuzoi për pesëdhjetë vjet me radhë ish-mbretin Ahmet Zogu se “vodhi thesarin”. Dhe së fundmi, një dokument shpalli se Zogu kishte marrë me vete në Greqi 250 mijë napolona. Sa vlejnë këto para në kohën tonë?

24 Shkurt 2023, 17:21 Nga DOSJA
Sa vlen ari i Zogut?
Floriri
All - Paragraf - 1

TIRANË- Floriri ka një vlerë materjale dhe një vlerë mistike dhe kjo e fundit shërben mirë për propagandë. Vlera e floririt sot është dukshëm më i ulët se sa ka qenë historikisht për shkak se që nga vitet 1970, bota filloi të përdorë paranë fiat, gjë që e la arin si materjal të vlefshëm për zbukurime por pa rol monetar.

Së fundmi, Arkiva e Shtetit publikoi në faqen e vet në Facebook një dokument në të cilin shkruhet se ish-mbreti Ahmet Zogu, në çastin e largimit të tij nga Shqipëria në vitin 1939, kishte me vete një shumë prej 250 mijë napolonash ar. Dokumenti është hartuar nga një zyrtar i kohës, i cili i referohet “burimeve të sigurisë” për të raportuar se sipas informacionit të tij, pala greke kishte gjetur kaq para te shpura e Zogut në çastin kur ai kaloi në Greqi për t’u arratisur nga Italia Fashiste që zbarkoi në Shqipëri.

Duke lënë mënjanë çështje se sa i besueshëm është ky burim informacioni, pyetja është se si mund t’i japim kuptim shifrës prej 250 mijë napolonash.

Napoloni është një monedhë ari me peshë 6.42 gram dhe pastërti 900 për mijë ose 21.6 karat. Napoloni ka qenë monedha bazë e një numri vendesh që ishin pjesë e një aleance të njohur si Unioni Monetar Latin, ku merrnin pjesë Franca, Italia, Belgjika e vende të tjera. Kjo do të thotë se të 250 mijë napolonat ishin të barabartë me afro 1450 kilogramë ar, të cilat në tregun ndërkombëtar sot kushtojnë afërsisht 80 milionë euro.

Krahasimi me të sotmen nuk ndihmon shumë për shkak se ari në atë kohë ishte monedha bazë dhe rrjedhimisht, shumë e rëndësishme dhe e çmuar ndërsa sot ari është më së shumti material për bizhuteri dhe jo më aq i çmuar.

Napolon në fakt është nofkë popullore. Emrin zyrtar kjo monedhë e kishte 20 franga, ose 20 lireta. Pra një napolon ishte i barabartë me 20 franga ose 20 lireta.

Franga ishte monedha e pranimit të taksave dhe e shpenzimeve buxhetore në shtetin shqiptar të para-luftës e deri në vitet ’50. Për shembull, buxheti i shtetit për vitin fiskal 1937-’38 parashikonte të ardhura dhe shpenzime në masën 26 milionë franga. Nëse supozojmë se Zogu mori me vete 250 mijë napolona, apo 5 milionë franga, kjo do të thotë se ka pasur në çastin e largimit afërsisht 20% të buxhetit vjetor të vendit.

Nëse e transpozojmë këtë me situatën e sotme, ku të ardhurat buxhetore janë afërsisht 5 miliardë euro në vit, atëhere mbreti i sotëm duhej të largohej me afërsisht 1 miliardë euro me vete që të mund të konkurronte Zogun.

Zogu e sundoi Shqipërinë nga viti 1925 deri në vitin 1939, afërsisht 13 vjet, e barabartë kjo me gjysmën e mandatit të Berishës dhe me mandatin e plotë të Ramës ose anasjellas, mandatin e plotë të Berishës dhe gjysmën e mandatit të Ramës.

Gjatë trembëdhjetë viteve të fundit, buxheti i shtetit të Shqipërisë ka pasur të ardhura totale prej afro 44 miliardë eurosh. Nëse Shqipëria do të ishte qeverisur nga një mbret, që ky mbret të bënte në fund aq para sa supozohet se i mori Zogu me vete, atëhere atij i duhej të përvetësonte afërsisht 2.3% të të gjitha të ardhurave. Duke parë shkallën e korrupsionit në vend, kjo nuk duket shumë e pamundur.

Zogu qeverisi Shqipërinë si diktator, (pretendonte se ishte diktator i ndritur) dhe dha për kompani të huaja koncesione të shumta, në miniera, por edhe në banking qendror. Çatin Saraçi, një ish-zyrtar, pretendon në kujtimet e tij se bakshishi i paguar për koncesionin e Bankës Kombëtare të Shqypnís ishte 2 milionë franga, shifër kjo e barabartë me 100 mijë napolona ar. I vërtetë apo i pavërtetë pretendimi i Saraçit, fakti është që koncesioni i bankës qendrore rezultoi një investim jashtëzakonisht fitimprurës për koncesionarët. Fitimet vetëm për vitin 1938 ishin afro 1.1 milionë franga ari.

Sa i përket akuzës së përsëritur të komunizmit se Zogu “vodhi thesarin”, ka gjasa që kjo është e pavërtetë. Banka Kombëtare e Shqypnís, ishte në këtë kohë nën pronësinë e drejtpërdrejtë të qeverisë italiane. Selia qendrore e bankës ishte në Romë. Bordi i saj ekzekutiv ishte në Romë.

Ari monetar, pra “thesari” i bankës, mbahej në Romë e për rrjedhojë, vështirë se gjendej në Tiranë për t’u vjedhur nga Zogu. Për më shumë, dihet se ari monetar, që ishte gjithsej 2334 kilogramë, u mor nga ushtria Gjermane nga Roma dhe më pas nga ushtria Britanike nga Gjermania pas Luftës së Dytë Botërore. Nëse thesari u mori këtë rrugë, a mund të vidhej ai nga Zogu?

Për më shumë, vetë koncepti që “vodhi thesarin” dhe iku duket sikur nuk qëndron. Nëse qeveria shqiptare kishte thesar në vitin 1939 dhe vendi po pushtohej nga një fuqi armiqësore, ishte e logjikshme që thesari të zhvendosej bashkë me qeverinë në vend që t’i lihej pushtuesit në dorë.

Banka Kombëtare e Shqypnís u konfiskua nga regjimi komunist në vitin 1945. Por në duar e qeverisë së re ishin vetëm kartëmonedhat në qarkullim, ndërtesat e BSH dhe çfarë mund të gjendej në arkën e bankës. Zyrat qendrore të bankës në Romë nuk ishin të arritshme për qeverinë shqiptare. Banka Kombëtare e Shqypnís si entitet ekonomik italian, nën pronësinë pothuajse të plotë të qeverisë italiane, vijoi aktivitetin deri në vitin 1957 kur u likujdua. Asetet e saj në atë kohë, rreth 1 miliardë lireta, i kaluan Ministrisë së Financave të Italisë.

Marrë nga Reporter.al

ahmet zogu

All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 2
All - ArticleEnd - 2

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet