LIVE UPDATES
Politike

Analiza e BIRN: Këshillat bashkiakë me "surpriza", socialdemokratët e Tom Doshit ngjiten në vend të katërt, votat iu rritën me 2.4 fish

Surpriza më e madhe elektorale e këtyre zgjedhjeve është rritja me 2.4 herë e Partisë Socialdemokrate të drejtuar nga Tom Doshi, e cila ka fituar 86 mijë vota dhe 116 mandate në të gjithë vendin.

19 Maj 2023, 17:32 Nga k.m.
Analiza e BIRN: Këshillat bashkiakë me "surpriza",
Foto ilustruese

Për nga numri i posteve në këshillat bashkiakë të Shqipërisë dhe votave të fituara renditet në vend të katërt, pas Partisë Socialiste, koalicionit Bashkë Fitojmë dhe Partisë Demokratike zyrtare. Por për shkak se votat e PSD-së duket se janë përqendruar në mënyrë strategjike në disa qarqe të vendit, nëse të dielën do të kishte pasur zgjedhje parlamentare dhe jo zgjedhje të pushtetit vendor, Tom Doshi do të kishte fituar tre mandate deputetësh në Shkodër, dy në Tiranë, një në Durrës dhe një në Dibër, ndërsa nuk është shumë larg fitimit të një mandati edhe në Elbasan.

Një mandat tjetër i mundshëm është në qarkun e Fierit, ku PSD ka marrë rreth 8600 vota. Me shtatë deri në nëntë mandate deputetësh, kryetari i socialdemokratëve, i sanksionuar nga amerikanët për ‘përfshirje në korrupsion madhor’, me shumë gjasa mund të jetë një nga politikanët më të fuqishëm të vendit. Nuk është pa gjasa që, nëse dy palët tradicionale të politikës shqiptare, PS dhe PD, të ndahen për pak mandate qeveritare, siç ka ndodhur në 2009 e 2013, Doshi të gjendet në pozicionin e “kingmaker-it”, pra forcës përcaktuese që mund t’i japë shumicën qeverisëse secilit krah që dëshiron.

Me pak fjalë, suksesi elektoral i Doshit në shumë qarqe kyçe dhe, mbi të gjitha, në qarqet që më parë kanë qenë baza të fuqishme të opozitës, lehtëson punën e Edi Ramës për një mandat të katërt, edhe në rast se në ndonjë farë mënyre, opozita ringrihet.

BIRN analizoi të dhënat për rezultatin e zgjedhjeve për këshillat bashkiake në të gjithë vendin, duke agreguar votat e secilës parti në rang kombëtar. Shqiptarët votojnë për këshilla bashkiake përmes sistemit të listave të mbyllura, në të cilat, partitë rendisin kandidatët e vet. Dyzet parti u regjistruan në garën e të dielës së kaluar, ku jo të gjitha garuan në të gjitha bashkitë e vendit.

Në total, shqiptarët hodhën 1.35 milionë vota të vlefshme për këshillat e bashkive dhe zgjodhën 1613 këshilltarë.

Partia Socialiste mori 580 mijë vota dhe 757 këshilltarë, pasuar nga koalicioni i opozitës kryesore Bashkë Fitojmë me 248 mijë vota dhe 292 mandate. Partia Demokratike zyrtare mori 104 mijë vota dhe 123 mandate. Partia Socialdemokrate mori 86 mijë vota ose 6.4%, me 116 mandate për këshilltarë.

Nëse krahasohet me rezultatin e zgjedhjeve të vitit 2021, numri i votave të PSD-së është rritur me 2.4 herë, ndërsa numri i mandateve potenciale për parlament është rritur me mbi dy herë. PSD mori në zgjedhjet e fundit parlamentare 35 mijë vota ose 2.3% të votave të vlefshme. Përqendrimi i këtyre votave në Shkodër dhe Tiranë i dha asaj dy mandate në Shkodër dhe një në Tiranë.

Partia Agrare Ambientaliste e drejtuar prej kohësh nga Agron Duka, u rendit e pesta për nga numri i votave të fituara në zgjedhjet vendore. Ajo mori 44 mijë vota ose 3.3% të votave të vlefshme, dhe siguroi 52 këshilltarë. Ajo ka përfaqësi në 48 nga 61 këshillet bashkiake të vendit. Kryetari Duka, një biznesmen, deklaroi në media pas zgjedhjeve se ai është i hapur për negociata për zgjedhjet e ardhshme parlamentare, duke sinjalizuar një afrim të mundshëm me Partinë Socialiste. Duka ka qenë më herët ministër socialist, por ka ndryshuar krah dhe ka shumë vite në opozitë.

Partia Republikane Shqiptare e Fatmir Mediut mori 32 mijë vota ose 2.4, pasuar nga Partia Drejtësi, Integrim dhe Unitet, me 29 mijë vota ose 2.2 për qind.

Edhe gjashtë parti të tjera morën më shumë se sa 1% të votave, ndërsa pjesa tjetër e subjekteve zgjedhore morën më pak se sa 1% të votave të vlefshme në rang vendi.

Përveç katër partive të mëdha, Socialistët, Bashkë Fitojmë, Partia Demokratike dhe Socialdemokratët, partitë e tjera të vogla dhe kandidatët e pavarur morën sëbashku 24% të votave.

Partitë e vogla kanë shërbyer tradicionalisht në Shqipëri si makineri elektorale në shërbim të të mëdhenjve. Në fillim të viteve 2000, pasi Kushtetuta e vitit 1998 krijoi kushtet që partitë e vogla që kalonin pragun prej 2% të fitonin tre mandate deputetësh, disa parti të ndryshme u shfaqën si forca të rëndësishme elektorale, duke shërbyer te forcat e mëdha për makinacione të ndryshme. Në një rast, ato u cilësuan si “parti taksi” apo “parti ministri.” Termi i parë lidhet me një deklaratë të ish-kryeministrit Fatos Nano, i cili refuzoi të bëjë koalicion parazgjedhor me disa parti të vogla, në atë kohë të pozicionuara majtas, si Partia Agrare apo Partia Socialdemokrate, duke deklaruar se këto lloj partish ishin si shërbim taksi, mund të hipësh ose të zbresësh kur të duash.

“Partia ministri” ishte termi që nënkuptonte një makineri elektorale të lidhur me një ministri të caktuar. Fjala vjen, Partia Agrare lidhej me drejtimin e Ministrisë së Bujqësisë nga ish-kryetari i kësaj partie, Lufter Xhuveli.

Në fillim, supozimi ishte që një parti e tillë përdor një rrjet të gjerë drejtorish dhe të punësuarish në shtet si dhe familjarët e tyre për të mobilizuar vota, të cilat, në rang kombëtar, mbështesin shumicën parlamentare të njërës prej partive të mëdha. Dhe duke qenë se këto parti e lidhin ekzistencën e vet me shfrytëzimin e burimeve publike, të tilla si vende pune apo fonde publike, ato rrezikojnë të shuhen në rast se bien në opozitë.

Si të tilla, këto lloj partish mësuan të ndryshojnë krah politik pa shumë mëdyshje. Në vitin 2005, kur Partisë Demokratike iu desh të forcojë maxhorancën e vet të dobët parlamentare, Partia Agrare, e cila kishte shërbyer për dy mandate për socialistët, bëri aleancë me të dhe vijoi të mbajë Ministrinë e Bujqësisë.

Në vitin 2009, Lëvizja Socialiste për Integrim, pasi Partia Demokratike nuk arriti të sigurojë një shumicë parlamentare, ndryshoi krah duke marrë një kuotë pushteti në të gjithë administratën shtetërore të demokratëve. LSI ndryshoi krah sërish më 2013, duke i dhënë shumicë të cilësuar parlamentare socialistëve. Këta të fundit thirrën në ndihmë edhe partinë Drejtësi, Integrim dhe Unitet, elementët lokalë të së cilës në Elbasan u integruan më vonë në PS. Njëri prej tyre, Aqif Rakipi, i cili u zgjodh fillimisht në aleancë me PD-në në Elbasan, u shpall “non grata” më vonë nga amerikanët.

Makineri elektorale të tilla kanë demonstruar në të shkuarën aftësinë për të ndryshuar profilin politik të një zone në mënyrë drastike, nga tradicionalisht e majtë në të djathtë ose anasjellas. Ndërsa socialdemokratët duket se kanë kontribuuar në zgjedhjet e së dielës në këtë funksion në disa bashki të rëndësishme, si Shkodra, Lezha e Dibra. Në Shkodër, ku kandidati socialist Benet Beci fitoi duke marrë gati 35 mijë vota në zgjedhjet lokale, PSD arriti të marrë 13 mijë vota për këshill bashkiak, duke sugjeruar se më shumë se një e treta e suksesit të Becit i dedikohet mbështetjes nga PSD. Kjo e fundit nuk është zyrtarisht në aleancë me socialistët, por ka mbështetur publikisht qeverinë e Edi Ramës, ndërsa tre deputetët e saj në parlament votojnë rregullisht në mbështetje të maxhorancës.

Në zgjedhje lokale, partitë e vogla duket se u shërbejnë të mëdhenjve njëkohësisht si makineri elektorale dhe si një mjet i leverdisshëm për të kontabilizuar kontributin e secilit prej të fortëve të zonave në rezultatin final të kandidatit për kryetar bashkie. Për shembull, një këshilltar bashkiak, që në të shkuarën të del si kandidat apo këshilltar i një partie të caktuar, rezulton më vonë kandidat i një partie krejt tjetër.

Kjo duket se shpjegon faktin që në disa bashki të vogla, si, fjala vjen, Pukë apo Kukës, ka një numër të pazakontë partish garuese për këshill bashkiak. Për shembull, në Kukës, për 31 postet e këshillit bashkiak, garuan 29 parti. Nga këto, nëntëmbëdhjetë parti siguruan nga së paku një vend në këshill. Nga kontrolli i disa prej kandidatëve fitues, duket se shumë prej tyre kanë ndryshuar parti./BIRN

tom doshi zgjedhjet lokale 14 maj 2023

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet