LIVE UPDATES
Bota

OPINION/ Franca: Kur demokracia është një lojë e ruletës ruse

26 Prill 2022, 16:57 Nga DOSJA
OPINION/ Franca: Kur demokracia është një lojë e

Nga Marvan Bishara

FRANCË- Demokracia është bërë një lojë e ruletës ruse. Dikur konsideruar si një ushtrim rutinë i të drejtës sovrane të njerëzve, zgjedhjet e lira tani janë kthyer në një lojë të rrezikshme fati, duke rrezikuar vazhdimisht rrëmbimin e pushtetit anti-liberal dhe antidemokratik.

Pas një dekade të zgjerimit të paprecedentë të pas Luftës së Ftohtë, demokracia liberale është sulmuar nga forcat populiste dhe reaksionare në dy dekadat e fundit, nga ardhja e Vladimir Putin në vitin 2000 deri te ngritja e Donald Trump në 2016 dhe rritja e djathtas në të dy anët e Atlantikut. Në këtë proces, një numër në rritje shtetesh, si Hungaria, Turqia, Austria, India dhe Brazili, ndër të tjera, kanë marrë një kthesë drejt autoritarizmit karizmatik dhe iliberalizmit populist. Dhe këtë muaj, shumë kishin frikë se Franca do të ndiqte shembullin.

Por për fat të mirë, demokracia liberale e Francës i ka mbijetuar zgjedhjeve presidenciale, duke tërhequr një psherëtimë të madhe lehtësimi në pjesën më të madhe të Evropës. Epo, të paktën tani për tani, ose deri herën tjetër ose herën pas kësaj, kur e djathta ekstreme mund të “shpëtojë tavanin prej xhami”, me implikime të rrezikshme për kontinentin dhe më gjerë.

Një psherëtimë lehtësimi është, sipas përkufizimit, një shenjë shqetësimi; sa më e madhe të jetë psherëtima aq më i madh është shqetësimi. Dhe francezët, si qytetarët e demokracive të tjera moderne, janë kaq shumë të shqetësuar në ditët e sotme, saqë ata kanë pasur idenë e pamatur për të zgjedhur një udhëheqës të ekstremit të djathtë në presidencën e fuqishme kushtetuese.

Megjithëse arsyet e shqetësimit dhe ankthit mund të jenë të prekshme, si pasiguria në punë dhe ndryshimet e vazhdueshme shoqërore, jeta në shoqëritë moderne priret të jetë shqetësuese pavarësisht nga rrethanat, duke i shtyrë shumë njerëz të kërkojnë ngushëllim në traditë, fe dhe në një të kaluar mitike të harmonisë së lavdishme. .

Të pakënaqur me status quo-në dhe partitë e krijuara, më shumë se një e treta e votuesve francezë me të drejtë vote nuk hodhën votën, ose votuan bosh, dhe dy nga pesë prej atyre që votuan paturpësisht zgjodhën anti-evropiane, anti-liberale, anti-Muslimane, për të mos thënë neofashiste, Marine Le Pen si presidente. Kjo është befasuese. Dhe është gjithashtu e pafalshme.

Befasuese, sepse pavarësisht nga mbështetja e të gjithë institucioneve franceze dhe evropiane, si dhe e shumicës së partive politike dhe elitave financiare, Macron mblodhi relativisht më pak vota se çdo president që nga viti 1965, ose vetëm 37.9 për qind e elektoratit. E pafalshme, sepse francezët duhet ta dinë më mirë sesa të fajësojnë emigrantët dhe minoritetet për problemet e tyre. Edhe nëse është e shpjegueshme, duke marrë parasysh pasigurinë ekonomike dhe gjendjen e keqe kombëtare, sigurisht që nuk është e justifikueshme.

Kjo është parësore, sepse francezët kanë qenë edhe prirje dhe fitues në Evropë dhe në Mesdhe. Së bashku me gjermanët, francezët kanë bashkuar kontinentin si kurrë më parë në dekadat e fundit, duke e bërë Bashkimin Evropian bllokun më paqësor, më të begatë, liberal dhe demokratik në botë. Dhe në këtë proces, Franca ka rikuperuar pjesën më të madhe të prestigjit të saj ndërkombëtar të humbur në luftërat botërore, duke parë sesi ndikimi i saj gjeopolitik rritej dhe shumohej së bashku me zgjerimin dhe konsolidimin e BE-së.

Dhe që nga pandemia dhe problemet e saj financiare, Franca ka ecur më mirë ekonomikisht se shumica e vendeve evropiane dhe BE-ja ka bërë më mirë se shumica e rajoneve të tjera. Ky është një ekuacion i favorshëm nga çdo përkufizim. Të gjitha këto shtojnë më shumë aksione në mister. Pse një komb relativisht i fuqishëm, i begatë dhe produktiv e ka idenë e një sundimtari neofashist retrograd? Pse t’i shtohet poshtërsia dhe mjerimi stresit dhe luftës së vendit, kur ka zgjidhje më demokratike dhe më praktike?

Është e qartë se problemet e Francës nuk janë ekonomike apo “evropiane” në vetvete; ato janë veçanërisht politike: kolapsi i plotë i partive të lodhura të qendrës së djathtë dhe të qendrës së majtë, dhe dështimi i centrizmit të Macron për të frenuar valën e së djathtës ekstreme. Le Pen-it i pëlqen të pohojë se Franca duhet të zgjedhë midis patriotizmit dhe internacionalizmit ose midis nacionalizmit dhe liberalizmit. Por ky është një ballafaqim farsë që paraqet një zgjedhje të rreme.

Francezët mund të jenë edhe nacionalistë edhe ndërkombëtarë, patriotë dhe liberalë. Ata mund të jenë francezë, evropianë, perëndimorë dhe mesdhetarë, të çdo feje ose pa fe. Ata gjithashtu mund të qëndrojnë kundër pushtimit rus të Ukrainës dhe për të drejtat e myslimanëve dhe të pakicave të tjera. Ata mund ose duhet të jenë patriotë pa qenë racistë të bardhë nativistë. Patriotizmi është dashuria për vendin e vet, jo obsesioni me të kaluarën e tij mitike.

“Liberté, Egalité, Fraternité” është më shumë se një moto, më shumë se një trashëgimi; është kontributi më i madh i Francës për modernitetin; ai që është shkruar në kushtetutën e tij dhe për këtë arsye duhet të mbrohet në vend përpara se të promovohet jashtë vendit.

Por Le Pen, e cila preferon të kaluarën perandorake të Francës ndaj kushtetutës së saj republikane, ia doli ku Macron ka dështuar në masë të madhe, domethënë të flasë me frikën e njerëzve, megjithëse duke u zotuar se do ta “bëjë Francën përsëri të madhe” përmes premtimeve të larta që ajo nuk mund t’i mbajë dhe duke lëshuar çeqe që mundi. Nuk ka para si president.

Në realitet, ka një kufi për atë që çdo president mund ose duhet të bëjë për vendin e tij ose të saj në botën e sotme të globalizuar, ku kapitali, tregtia dhe investimet mbretërojnë suprem. Jo më pak në Francë, ku sektori publik është aq dominues sa çdo ndërhyrje e mëtejshme shtetërore është e sigurt se do të sakrifikojë produktivitetin dhe konkurrencën në altarin e përshtatshmërisë politike.

Por Macron bëri premtime për të pasurit, ndërsa kërkonte për klasën punëtore, duke ofruar ulje taksash dhe stimuj të tjerë për fatin, ndërsa u kërkonte atyre më pak me fat të punonin më shumë për më pak.

Nuk është e drejtë. Ekonomia e dobët është diskredituar prej kohësh si një mënyrë për të krijuar dhe përhapur pasuri dhe prosperitet, kur në fakt ajo ka thelluar pabarazinë. Francezët mund të punojnë më pak orë se disa ekonomi të përparuara, por ata janë më produktivë se shumica, duke u renditur ose më lart ose midis Shteteve të Bashkuara dhe Gjermanisë.

Për të qenë të qartë, francezët nuk janë të hidhëruar për atë që nuk kanë dhe nuk kanë fituar; ata janë të zemëruar për humbjen e mundshme të asaj që kanë për sa i përket sigurisë ekonomike dhe mbrojtjes sociale të fituar me vështirësi. Është roli dhe përgjegjësia e presidentit që t’u japë punonjësve francezë garancitë që meritojnë në pesë vitet e ardhshme, jo më pak për të fituar një mandat të dytë me mbështetjen e tyre.

Pa presion politik, Macron duhet të veprojë siç duhet nga të gjithë bashkatdhetarët e tij gjatë mandatit të tij të dytë në detyrë. Përndryshe, Franca do të qëndrojë edhe një herë në konfuzion me një armë në kokë, në vitin 2027, veçanërisht nëse Amerika vendos në vitin 2024 të shfrytëzojë sërish shanset e saj me një presidencë hakmarrëse të Trump. Nëse Franca bëhet mashtruese, përfundimisht, edhe Evropa do të jetë e tillë.

(I.A.dosja.al)

Aksidenti i rëndë në Tiranë, si mund të shmangen ngjarje të tilla?

View Results

bota bota emmanuel maqcron france marine le pen marvan bishara emmanuel maqcron france marine le pen marvan bishara

Sondazh

Poll
Bota 26 Prill 2022, 16:18

Monument i një miqësie që nuk ekziston më

UKRAINË- Për 40 vjet, dy figura kanë qëndruar në një kodër me pamje nga Kievi. BBC shkruan se tetë metra të larta dhe të derdhura në bronz, ato përshkruajn...

Bota 26 Prill 2022, 16:07

Analiza/ Scholz e detyroi gardhin me vendim tankesh

GJERMANI- Vendimi për të dërguar tanke gjermane kundërajrore direkt në Ukrainë është një ndryshim i madh në politikë. BBC shkruan se deri të hënën, figurat krye...

Nis fuqishëm protesta para Bashkisë Tiranë, qytetarët hedhin molotov para godinës

Nis fuqishëm protesta para Bashkisë Tiranë, qytetarët hedhin molotov para godinës

Të pranishëm në protestë, akti fisnik i qytetarëve, u japin ujë efektivëve të policisë

VIDEO-VIRALE/ Po fliste në Rrugën e Salës, demokrati 'kapet mat' nga gruaja

"Injoranca nuk është argument" Nuk i pëlqeu pyetja, Rama prek në faqe gazetaren Ambrozia Meta

Del VIDEOJA, Elia godet Princ Lekën: Familja ime të ka mbajtur me bukë

VIDEO/ Noka i jep Spiropalit pankartën, Ministrja ofrohet ta mbaj para fytyrës

Publikohen pamjet nga brenda bazës ajrore të Kuçovës, Komandanti: E gatshme për stërvitjen e trupave

Tempulli 2/ Me kanabis gati për shitje dhe shuma parash, arrestohen 4 të rinj në Tiranë

Dalin pamjet nga kasollja ku u vra 50-vjeçari në Durrës

Kontrabandonin ilaçe dhe telefona, arrestohen dy persona në Tiranë, sekuestrohen 47 iPhone

I vunë flakën eskavatorit me vlerë 150 mijë euro, arrestohen 2 autorët e ngjarjes

Reshjet e shiut dhe borës në vend, policia: Moderoni shpejtësinë e mos kryeni parakalime të gabuara

Kampioni Alvin Karaqi mes lotësh: Për besë u ndjeva si Gjergj Kastrioti kur mora flamurin

'Dokumentar horror'/ Berisha publikon pamjet: Do ju paraqes terrorin që Bajrajt ushtruan më 14 maj

Krimi në Bulqizë/ Fqinji: Po hante bukë në banesë kur erdhën dy makina!

Dosja "Gjici"/ Zv.kryetari i bashkisë së Kukësit shkon në SPAK

Newsroom 11 |XAMA: LAJMI I FUNDIT FAKE QË PASHË, ISHTE PËR MUA

Newsroom 11 |XAMA: KËSHILLË QYTETARËVE- MOS LEXONI VETËM NJË BURIM

Newsroom 11 | XAMA: GAZETARËT NUK SHKRUAJNË ME EMËR, KJO S'ËSHTË ETIKE

Xama në Newsroom: Lajmet e rreme përhapin panik! Më akuzuan se kisha marrë para për një shkrim

Muka në Newsroom: Në Shqipëri ka portale gjobaxhie, u bëjnë shantazh njerëzve

Xama në Newsroom: Fake News shpërndahet më shumë në Facebook e Tik Tok! Gazetarët të shkruajnë emrin

Newsroom 11 |Kush prodhon lajme të rreme në Shqipëri

Newsroom 10 |SENJA: NE S'REAGOJMË NDAJ GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 |HAZIZAJ: 'ÇOHU ENVER', PJESË E GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ KEMI MARRËVESHJE PËR TË MBROJTUR 'VIKTIMAT'

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES KA SHKAKTUAR DHE KRIME

Newsroom 10 |GAZETARI: GJUHA E URREJTJES, PJESË E SHOQËRISË

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES, E FRIKSHME NË SHQIPËRI

Vidhnin në banesa duke përdorur çelësa të klonuar, vihet në pranga 1 person,nje tjeter në kërkim

Newsroom 10 |GJUHA E URREJTJES PËRDORET NGA POLITIKA, AMA TË KONTROLLOJË GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: STEREOTIPET NXISIN GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES LUFTOHET ME EDUKIM

Newsroom 10 | Gjuha e urrejtjes në media, si dhe kush e shpërndan?

Ndryshimet në PS/ Gjiknuri: S'është fundi, por fillimi i diçkaje të re.

Inceneratorët/ S’kam dhënë asnjë kontratë pa garë, ato janë publike!

Ndihet 'i shitur' nga Rama? Gjiknuri: Nuk ndjej braktisje, kam komunikim me të prej 20 vitesh

Klosi: Kemi primare reformimin e partisë, PS synon mandatin e katërt

U shkarkua si Sekretar i Përgjithshëm, Gjiknuri: PS edhe kur fiton, refekton!

Digjet shtëpia në Shkodër, në banesë ndodhej një i moshuar, përfundon në spital

Vazhdon përplasja në PD! Basha kërkon mbledhjen e Komisionit të Etikës për të, Bardhi: Shenjë humbje

Vrasja e Jetmirës/ Autori u dënua me 28 vite burg, nëna e viktimës: Duhet dënim përjetë!

Newsroom 9 | Kallanxhi: Threads? S`besoj se do zgjasë shumë

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Mos merrni për bazë asgjë thuhet në rrjet

Newsroom 9 | Gazetarja: po ndodhin vrasje nga tik tok

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Fake News dallohet vetëm po të jemi kritikë

Newsroom 9 | Kallanxhi: Shqiptarët besojnë gjithçka shohin në rrjet

Newsroom 9 | Eksperti i IT, Tomi Kallanxhi: Tik Tok ka "fake news" sepse s'ka censurë

Newsroom 9 | Gazetarja: Shqipëria do kohë të përshtatet me Tik Tok

Newsroom 9| Eksperti i IT: Çdo rrjet është i përkohshëm, duhet të kujdesemi për vlerat