LIVE UPDATES
Insights

Shumë të mëdhenj për të rënë

Konsideroni vetëm një tregues. Në vitin 2022, kompania më e madhe në SHBA për nga asetet ishte gjigandi i telekomunikacioneve AT&T. Sipas SWFI, vitin e kaluar asetet totale të AT&T ishin 550 miliardë dollarë ose sa 2 për qind e Prodhimit të Brendshëm të SHBA-ve. Por çfarë ndodh në Shqipëri?

4 Maj 2023, 21:36 Nga k.m.
Shumë të mëdhenj për të rënë
Shefqet Kastrati dhe Samir Mane

“Too big to fail” është një teori ekonomike, e cila përshkruan situatën kur një korporatë është aq e madhe dhe e ndërlidhur me bizneset e tjera sa që falimentimi i saj mund të vërë në rrezik të gjithë sistemin ekonomik. Në Shtetet e Bashkuara të Amerikës shprehja përdoret kryesisht për bankat e mëdha, të cilat në vitin 2008 e detyruan qeverinë amerikane të disbursonte 250 miliardë dollarë për t’i shpëtuar. Por në Shqipëri struktura e ekonomisë është unike.

Konsideroni vetëm një tregues. Në vitin 2022, kompania më e madhe në SHBA për nga asetet ishte gjigandi i telekomunikacioneve AT&T. Sipas SWFI, vitin e kaluar asetet totale të AT&T ishin 550 miliardë dollarë ose sa 2 për qind e Prodhimit të Brendshëm të SHBA-ve. Por çfarë ndodh në Shqipëri?

Në vitin 2022, asetet e Balfin Group ishin 1.2 miliardë euro ose gati sa 10 për qind e PBB-së së ekonomisë shqiptare. Grupi Kastrati është edhe më i madh se kaq. Pra, ekonomia shqiptare ka prodhuar konglomerate, të cilat në peshë relative ndaj ekonomisë janë 5 herë më të mëdha edhe se sa korporata më e madhe e SHBA-ve.

Për ta shtyrë më tej problemin, ato në SHBA janë korporata shumëkombëshe, asetet e të cilave gjenerohen nga aktiviteti në shumë vende. Në rastin e Shqipërisë, thuajse i gjithë aktiviteti ekonomik i grupeve të mëdha të biznesit gjenerohet brenda vendit. Çfarë do të thotë kjo?

Nga tetori i kaluar deri në shkurt të këtij viti, kredia totale për ekonominë ra me mbi 100 milionë euro. Përtej efektit të kursit të këmbimit, thuajse e gjithë rënia erdhi nga lëvizja e një prej grupeve më sipër, që shleu një kredi të madhe. Me pak fjalë, në Shqipëri janë krijuar grupe biznesi, lëvizjet e të cilave mund të ndikojnë të gjithë parametrat e ekonomisë kombëtare. Ky është një përqëndrim i jashtëzakonshëm i ekonomisë dhe një problem i madh strukturor.

Fati i mirë i Shqipërisë është që nuk ka bursë dhe kjo kufizon ekspozimin direkt të qytetarëve, ndryshe nga sa ndodh në Perëndim ku dështimi i një kompanie të madhe tret dhe kursimet e qytetarëve që kanë investuar në të. Por rreziku financiar ekziston edhe këtu, ndonëse në forma të tjera.

Së pari, këto janë konglomerate biznesi me interesa në shumë sektorë të ekonomisë, ndaj çdo luhatje e tyre do të prekte thuajse të gjithë ekonominë. Së dyti, për shkak të madhësisë që kanë, ekspozimi i sistemit bankar ndaj tyre është jashtëzakonisht i lartë. Madje grupi Balfin ka dhe zotërime direkte në të. Së treti, fuqia e madhe në pak duar nuk është asnjëherë e mirë. Jo vetëm në politikë, por edhe në ekonomi.

Sot Shefqet Kastrati dhe Samir Mane janë dy njerëzit më të fuqishëm dhe më të rëndësishëm të ekonomisë shqiptare. Shumica i quan oligarkë. Të tjerë, sipërmarrës që kanë ditur të shfrytëzojnë mundësi. Por pavarësisht se si i quan, një gjë është e sigurtë. Këta të dy, tani janë bërë shumë të mëdhenj për të rënë dhe marrin vendime, që nuk prekin më vetëm bizneset e tyre, por të gjithë shqiptarët./Oligarkia 

shefqet kastrati samir mane

Sondazh

Poll
Insights 29 Prill 2023, 17:20 Ben Blushi

Maria, vajza e Lasgush Poradecit

Maria Poradeci MARIA, VAJZA E LASGUSH PORADECITMarian e mora në telefon.Takohemi te Nefeli, tha.Ça është Nefeli, e pyeta.Ka ëmb&...

MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera