LIVE UPDATES
Ekonomi

Turizmi po “josh” investitorët e huaj, por vetëm imazhi nuk mjafton

Ndikimi i turizmit shkoi përtej sektorit, duke e shtrirë këtë efekt edhe tek industritë mbështetëse, të cilat gjithashtu kanë qenë në lulëzim, duke nisur nga makinat me qira tek industria detare. Ky momentum për Shqipërinë, emri i së cilës u lakua më shumë se kurdoherë në artikuj promovues, është një pikë kyçe për atë se çfarë hapash do të hidhen në vijim.

27 Janar 2024, 07:46 Nga I.A
Turizmi po “josh” investitorët e huaj, por vetëm imazhi
Foto Ilustruese

TIRANË- Shqipëria u vizitua në 2023-n nga mbi 10 milionë të huaj, duke e kthyer në vitin më të mirë historik të sektorit të turizmit. Ndikimi i kësaj rritjeje shihet qartë te bilanci i llogarisë korrente, ku sipas Bankës së Shqipërisë, shpenzimet e të huajve në Shqipëri arritën për 9 mujorin rekordin e 3.2 miliardë eurove, me rritje prej 47% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë dhe dyfishi i 2019-s.

Ndikimi i turizmit shkoi përtej sektorit, duke e shtrirë këtë efekt edhe tek industritë mbështetëse, të cilat gjithashtu kanë qenë në lulëzim, duke nisur nga makinat me qira tek industria detare. Ky momentum për Shqipërinë, emri i së cilës u lakua më shumë se kurdoherë në artikuj promovues, është një pikë kyçe për atë se çfarë hapash do të hidhen në vijim.

Kjo ka të bëjë jo vetëm me masat për të vazhduar rritjen e sektorit nëpërmjet përmirësimit të shërbimit, infrastrukturës, transportit, por edhe me konsolidimin e saj si një destinacion apo markë turistike në tregjet e huaja.

Në këtë kontekst të ri, vetvetiu lindin pyetjet: A mundet që ky dimension i ri turistik i Shqipërisë të ndryshojë edhe qasjen e investitorëve për vendin tonë? A ka sjellë ekspozimi i ri rritje interesi për projekte të reja investimi?

“Monitor” mori përshtypjet nga tre organizma ndërkombëtarë që janë pika e parë e takimit që qëndron mes investitorëve potencialë dhe Shqipërisë, duke nisur me ICE Tirana për marrëdhëniet me Italinë, Dhomën Gjermane të Tregtisë dhe Industrisë (DIHA) dhe Ambasadën e Holandës.

Italianët, të interesuar nga mekanika te farmaceutika e turizmi

Italia mbetet partneri kryesor tregtar i Shqipërisë me 29.5% të shkëmbimeve tregtare sipas statistikave të Tregtisë së Jashtme të muajit tetor 2023. Afërsia gjeografike ka bërë që edhe sipërmarrjet italiane që kanë investuar në Shqipëri të zënë vendin e parë dhe sektorët të jenë më gjithëpërfshirës.

Francesca Mondello, Drejtore e ICE Tirana, një agjenci me misionin e lehtësimit të ndërkombëtarizimit të ndërmarrjeve italiane në kanalet shqiptare të shpërndarjes, vlerëson se interesi për Shqipërinë vijon të mbetet i lartë dhe ecuria e mirë turistike ka zgjuar kuriozitet për vendin tonë në gjithë Europën. Por për çfarë interesohen më shumë investitorët italianë kur trokasin tek ICE Tirana?

“Kërkesat nga sipërmarrjet italiane kanë të bëjnë kryesisht me analizën e potencialit të sektorëve të veçantë, promovimin, klimën e biznesit, kërkimin dhe verifikimin e besueshmërisë së kompanive vendase partnere dhe legjislacionit vendas.

Vëmendje u kushtohet projekteve të zhvillimit infrastrukturor në sektorët e transportit, energjisë, bujqësisë, dixhitalizimit”, – pohon ajo.

Lidhur me sektorët ku investimet kanë qenë të qëndrueshme vit pas viti, znj. Mondello nënvizon se ato nisin nga mekanika, kimia, farmaceutika dhe sektori mjekësor, fusha agroushqimore, tekstil dhe veshje, ndërtimi, shërbime inxhinierike, infrastruktura dhe shërbimet kontrakt e deri te turizmi dhe trajnimet.

Biznesi gjerman, interes për IT; Holanda për energjinë dhe bujqësinë

Zhvillimet globale, por edhe ato të brendshme të Shqipërisë, kanë ndryshuar projektet apo investimet potenciale që orientohen në vend. Bledar Mankollari, Drejtor Ekzekutiv i Dhomës Gjermane të Tregtisë dhe Industrisë (DIHA), pohon se zhvillimet në tregun e punës e kanë bërë më pak tërheqëse Shqipërinë në projekte që kërkojnë forcë të madhe punëtore.

Nga ana tjetër, zhvillimet teknologjike u kanë dhënë hov profesioneve që lidhen me teknologjinë e informacionit dhe këtë sektor, kompanitë gjermane kanë nisur ta zgjerojnë edhe në Shqipëri.

“Për sa i përket aksesit në tregun e punës mund të themi se Shqipëria nuk është më aq tërheqëse sa në 30 vitet e fundit për kompanitë e tekstilit dhe të këpucëve.

Në dy vitet e fundit, kryesisht kemi pasur kërkesa nga kompani për zhvillimet e software-ve, të cilat duan të vendosen në Shqipëri dhe të punojnë për klientë në Gjermani” pohon ai.

Lidhur me sektorë të tjerë që paraqesin potencial, z. Mankollari thekson se infrastruktura, energjia dhe turizmi mbeten pika të forta për investime në Shqipëri.

Ndërkohë sa u takon bizneseve nga Holanda, ambasada konfirmon se interesi vijon të mbetet për disa sektorë.

“Shifrat mbi tregtinë mes Shqipërisë dhe Holandës kanë pasur një rritje të vazhdueshme gjatë viteve të fundit. Të dhënat zyrtare vjetore për vitin 2023 do të jenë të disponueshme së shpejti, por interesi mbetet i lartë në sektorë si bujqësia,

bulmeti, energjia dhe infrastruktura”, – nënvizon Ambasada e Holandës.

Vetëm imazhi i mirë i turizmit nuk mjafton, çfarë kërkojnë investitorët

Promovimi dhe krijimi i një imazhi pozitiv për Shqipërinë si një destinacion turistik mund të jetë pozitiv, por nuk është i mjaftueshëm për të bindur një investitor të sjellë dhe të vërë në jetë projekte të ndryshme investimi në vendin tonë.

Të paktën kjo është ideja që krijohet nga përshtypjet që zyrat e kontaktit mes bizneseve të huaja dhe Shqipërisë kanë aktualisht. Një sërë elementesh të tjera më të rëndësishme që përmblidhen në atë që quhet klimë biznesi, kanë nevojë të përmirësohen që të bindin një biznes të investojë.

“Prej dy vitesh tashmë drejtoj Zyrën ICE në Tiranë. Mendoj se është thelbësore përparimi i rrugëtimit të Shqipërisë drejt Bashkimit Europian dhe si rrjedhojë, plotësimi i kushteve të përcaktuara nga tre kriteret e Kopenhagës.

Klima e biznesit duhet ende të përmirësohet dhe besueshmëria dhe qëndrueshmëria e sistemit kërkon një kombinim faktorësh të ndryshëm, si forcimi i mëtejshëm i shtetit ligjor, reforma administrative dhe gjyqësore, lufta kundër korrupsionit, informacioni i saktë, stimujt dhe mbi të gjitha mbështetjen aktive të institucioneve”, – nënvizon z. Mondello nga ICE Tirana.

Përmirësimi i klimës lidhet ngushtë me masa ligjore që synojnë heqjen e barrierave apo burokracive, në mënyrë që të bërit biznes të jetë më i lehtë.

“Në terma afatshkurtër, mendoj se thjesht zbatimi i afateve ligjore nga administrata publike, si në dhënien e lejeve të ndryshme por edhe në rimbursimet e TVSH-së do të ndikonin shumë pozitivisht në përmirësimin e klimës së biznesit.

Në terma afatmesëm dhe afatgjatë mendoj se nisma e qeverisë për derregullimin është në drejtimin e duhur, e cila do t’u jepte më shumë oksigjen bizneseve në punën e tyre të përditshme.

Kjo e shoqëruar me një qasje më pozitive në ligjin për konsultimin publik, por jo vetëm në nivel ligji, ashtu siç parashikohet, por edhe në aktet nënligjore, do të përmirësonin klimën e të bërit biznes”, – shprehet z. Mankollari nga DIHA.

Për Ambasadën e Holandës, raporti i fundit i Komisionit Europian për vendin tonë mund të japë orientim më të mirë për përmirësime që mund të bëhen.

“Shqipëria ofron mundësi, si për pozicionin e saj gjeografik, ashtu edhe për kontekstin aktual gjeopolitik. Në lidhje me mundësitë për të përmirësuar klimën e biznesit në Shqipëri, ne sugjerojmë që të hedhim një vështrim në vlerësimin e bërë nga Komisioni Europian në raportin e tij të fundit për Shqipërinë, si pjesë e paketës së zgjerimit”, – thuhet në përgjigjen e ambasadës.

Shqipëria riformulon ofertën për investimet, kalon para turizmin dhe bujqësinë

Oferta e Shqipërisë për investitorët e huaj, e konceptuar çdo vit nga Agjencia Shqiptare e Zhvillimit të Investimeve ka renditur një sërë sektorësh me potencial. I pari në renditje është energjia.

Por duket se zhvillimet pozitive të këtij viti me turizmin kanë riformuluar ofertën turistike, sektorët kanë mbetur thuajse të njëjtë, por renditja e tyre ka ndryshuar.

Një broshurë e fundit e AIDA në lidhje me investimet e huaja dhe sektorëve me potencial rendit turizmin. Në vend të dytë renditet bujqësia dhe më pas vjen energjia. Me radhë në listë vijojnë manifaktura dhe teknologjia e informacionit dhe komunikimit, si dhe shërbimet outsourcing.

Broshura sjell në vëmendje klimën e favorshme të vendit, lidhjet ajrore përmes Aeroportit të Tiranës dhe Kukësit, burimet natyrore të nëntokës, si dhe vijën bregdetare prej 316 kilometrash.

Oferta nënvizon klimën pozitive të investimeve, pozicionin e favorshëm gjeografik, si dhe kapitalin human ku theksohet se 46% e popullsisë është nën 35 vjeç, gjuhët e huaja që fliten si anglishtja, italishtja, greqishtja, frëngjishtja dhe gjermanishtja që mësohen në shkolla, si dhe të rinjtë në universitete.

Në lidhje me investimet e huaja, Shqipëria duket se vazhdon t’u mëshojë dy politikave të saj të nisura prej kohësh të tilla si: Shqipëria 1 euro dhe statusi i investimeve strategjike.

Në ofertë nënvizohet se skema 1 euro mbetet në fuqi, incentivat për investimet strategjike, si dhe incentiva të posaçme sektoriale.

Një tjetër element që vihet në dukje është kostoja konkurruese e krahut të punës. Në broshurë nënvizohet se Shqipëria ka nivele konkurruese të tatimit mbi të ardhurat, kontribute nga orët shtesë dhe sigurimet shoqërore.

Po kështu ka arsim profesional në disa sektorë specifikë, si dhe nivele të pagës nga më konkurrueset në rajon dhe një forcë punëtorë produktive.

Investimet e Huaja Direkte arritën në gati 1.1 miliardë euro për 9-muaj

Investimet e Huaja Direkte u rritën përsëri në tremujorin e tretë të vitit dhe për herë të parë kaluan vlerën e 1 miliard eurove gjatë periudhës 9-mujore.

Për 9-mujorin 2023, vlera progresive e Investimeve të Huaja Direkte arriti në 1 miliardë e 88 milionë euro, shifër 10.6% më e lartë krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Sipas informacionit paraprak nga Banka e Shqipërisë, në tremujorin e tretë 2023, flukset valutore hyrëse në formën e Investimeve të Huaja Direkte ishin të përqendruara kryesisht në pasuri të paluajtshme, në masën 23%, sektorin e hidrokarbureve, në masën 15%, sektorin e energjetikës, në 14%, si dhe ndërmjetësimit financiar, në 10%.

Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se Holanda ka kryesuar investimet e huaja direkte në Shqipëri pesë vite radhazi.

Investimet direkte holandeze në tremujorin e tretë të vitit 2023 arritën në 87 milionë euro, në rritje me 13% krahasuar me të njëjtën periudhë të 2022. Ndërsa për gjithë 9-mujorin 2023 ato prekën vlerën e 212 milionë eurove, 44% më shumë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Dominimi i Holandës në renditjen e investitorëve të huaj lidhet kryesisht me faktin se ky shtet është juridiksion i preferuar për regjistrimin e kompanive offshore, për arsye fiskale, por edhe për çështje të ruajtjes së konfidencialitetit mbi aksionerët.

Disa korporata të rëndësishme me aksionerë të huaj në Shqipëri kontrollohen nëpërmjet shoqërive holding të regjistruar në Holandë.

Megjithatë, vlerësohet se një ndikim në rritje mund të ketë edhe një prej investitorëve të paktë të mirëfilltë holandezë, kompania e industrisë nxjerrëse Shell, që po kryen investime të konsiderueshme për kërkimin e naftës në zonën e Shpiragut.

Holanda është bërë në tremujorin e tretë 2023 edhe shteti që kryeson stokun e investimeve të huaja direkte, me një vlerë totale prej pothuajse 2.1 miliardë eurosh, në rritje vjetore me 27%.

Të dhënat e deritanishme tregojnë se investitori i dytë më i madh i huaj në 2023 është Italia.

Për 9-mujorin investimet italiane kishin vlerën e 151 milionë eurove. Flukset e investimeve italiane janë rritur me 54% krahasuar me 9-mujorin 2022. Ndërsa stoku i investimeve italiane ka arritur tashmë në 1.39 miliardë euro, në rritje me 26% krahasuar me 2022.

Por, ndryshimi më i rëndësishëm në origjinën e investimeve të huaja është rikthimi i investimeve turke. Për 9-mujorin 2023, flukset e reja të investimeve turke kishin vlerën e 126 milionë eurove.

Në të njëjtën periudhë të vitit 2022, flukset e investimeve turke kishin vlerë negative prej 3 milionë eurosh, të shkaktuar kryesisht nga shitja e aksioneve të kompanisë Albtelecom nga konsorciumi turk CETEL.

Por, në 2023, flukset e investimeve turke janë rritur ndjeshëm. Pas largimit nga sektori i telekomunikacioneve, ndërmarrjet turke vazhdojnë të kenë një rol të rëndësishëm në sektorin financiar, atë energjetik, në industrinë nxjerrëse, etj.

Stoku i investimeve turke ka arritur vlerën e 968 milionë eurove, në rritje me 14% krahasuar me një vit më parë.

Ndërmarrjet me aksionerë austriakë për 9-mujorin 2023 sollën flukse të reja investimesh në vlerën e 88 milionë eurove, në rritje me 60% krahasuar me të njëjtën periudhë të 2022. Investimet austriake në Shqipëri janë të përqendruara sidomos në tregun e sigurimeve, në sektorin energjetik, në shërbimet e hotelerisë, ndërtimit, etj.

Stoku i investimeve austriake ka arritur në 800 milionë euro, 20% më shumë krahasuar me vitin e mëparshëm.

Kosova renditet në vendin e katërt në listën e investitorëve të huaj, me një fluks investimesh të reja prej 50 milionë eurosh për 9-mujorin 2023. Investimet nga Kosova janë të përqendruara kryesisht në sektorin e tregtisë dhe ndërtimit. Stoku i investimeve nga Kosova ka rritur në 277 milionë euro, në rritje vjetore me 46%.

Investitori i pestë më i madh deri tani për vitin 2023 është SHBA, me një fluks investimesh prej 47 milionë eurosh për 9-mujorin.

Investimet nga SHBA janë rritur me 17.5% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të mëparshëm. Stoku i tyre kumulativ në fund të tremujorit të tretë arriti në 259 milionë euro, në rritje vjetore me 29%.

Marrë nga Monitor.al

turizmi

Sondazh

Poll

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit