Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Falë lidhjeve të tij të forta kulturore me Bashkimin Europian dhe historikut të rimëkëmbjes, Ballkani Perëndimor gjendet në një pozicion të mirë për të çuar përpara rritjen e qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse.
Si mund të nxitet rritja transformuese nga investimet e sektorit privat
Në të gjithë rajonin, mundësitë ekzistojnë në energjinë e rinovueshme, infrastrukturën digjitale, transportin dhe prodhimin e qëndrueshëm, dhe agrobiznesin, që janë sektorë me potencial për të krijuar vende pune, për të rritur të ardhurat dhe për të përshpejtuar integrimin në BE, falë mbështetjes së sektorit privat.
Falë lidhjeve të tij të forta kulturore me Bashkimin Europian dhe historikut të rimëkëmbjes, Ballkani Perëndimor gjendet në një pozicion të mirë për të çuar përpara rritjen e qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse.
Por realizimi i këtij vizioni do të kërkojë reforma të guximshme, një udhërrëfyes të qartë rregullator dhe një sektor privat dinamik dhe të qëndrueshëm.
Pavarësisht progresit të kohëve të fundit, rajoni përballet me çështje strukturore të vazhdueshme. Nivelet e produktivitetit kanë rënë dhe ndërmarrjet shtetërore (NSH) dominojnë ende në sektorët kritikë, duke zëvendësuar investimet private.
Një pjesë e konsiderueshme e NSH-ve, që varion nga 23 deri në 53 për qind në varësi të vendit, operon në sektorë me emetime të larta dhe rreth 67 për qind nuk kanë përfitime.
Tregjet financiare mbeten në zhvillim, duke kufizuar aksesin në kredi, sidomos për ndërmarrjet mikro, të vogla dhe të mesme (NMVM). Këto NMVM janë shtylla kurrizore e ekonomive të rajonit, duke përbërë 99 për qind të bizneseve dhe duke siguruar tre të katërtat e të gjitha vendeve të punës.
Për shembull, në Serbi, niveli i kredisë vendase për sektorin privat qëndroi në 43 për qind në vitin 2024, shumë më poshtë mesatares së BE-së prej rreth 75 për qind.
Ndryshimet klimatike e ndërlikojnë edhe më shumë panoramën. Vende si Serbia dhe Bosnjë-Hercegovina (BiH) renditen ndër vendet me emetimet më të larta për frymë të CO₂.
Vende të tjera, si Shqipëria, mbështeten pothuajse tërësisht në hidroenergji, duke i lënë të ekspozuara ndaj thatësirave të shpeshta që po rriten gjithnjë e më shumë. Sektori i energjisë ka nevojë të ngutshme për modernizim, diversifikim dhe dekarbonizim.
Lajmi i mirë është se zgjidhjet janë të arritshme. Në IFC, kemi parë se si reformat e synuara, Partneritetet efektive Publike-Private (PPP) dhe mekanizmat novatorë të financimit mund të çlirojnë kapitalin privat dhe të nxitin zhvillimin e qëndrueshëm.
Në të gjithë rajonin, mundësitë ekzistojnë në energjinë e rinovueshme, infrastrukturën digjitale, transportin dhe prodhimin e qëndrueshëm, dhe agrobiznesin, që janë sektorë me potencial për të krijuar vende pune, për të rritur të ardhurat dhe për të përshpejtuar integrimin në BE, falë mbështetjes së sektorit privat.
Për shembull, kalimi në burimet e qëndrueshme të energjisë do të kërkojë investime shtesë të konsiderueshme, të përllogaritura në shumën 89.4 miliardë dollarë, ose 1.9 për qind të PBB-së për çdo vit deri në vitin 2050, sipas Raportit për Klimën dhe Zhvillimin për 6 Vendet e Ballkanit Perëndimor. Në kushtet e duhura, rreth 85 për qind e investimeve totale mund të vijë nga sektori privat.
Së bashku me Komisionin Europian, IFC-ja po bashkëpunon me qeveritë për të çuar përpara prezantimin e parqeve eko-industriale, që do të ndihmojnë për të tërhequr Investime të Huaja Direkte dhe për të promovuar prodhimin e gjelbër me vlerë të lartë.
Në Shqipëri, ne po mbështesim ankande konkurruese për të rritur aksesin në energji elektrike, nëpërmjet investimeve të përbashkëta me sektorin privat në energjinë e qëndrueshme.
Ndërkohë, në Kosovë, reformat në mikrofinancim dhe rregullimi i fuqisë punëtore po rritin bizneset më të vogla dhe po nxitin investimet në sistemet vendore të ushqimit dhe në shitjet me pakicë, duke u zgjeruar në fund të vitit të kaluar edhe në sektorin e energjisë së pastër me përurimin e ankandit të parë të vendit për energjinë e erës, një projekt 100 MW i mbështetur nga IFC-ja.
Në Bosnjë-Hercegovinë, modernizimi i NSH-ve dhe konsolidimi i kuadrit të PPP-së po hedhin themelet për rinovimin e infrastrukturës duke përmirësuar performancën financiare dhe qeverisjen në NSH dhe duke forcuar mjedisin ligjor dhe rregullator për investime private.
Ndërkohë, në Serbi, ne vazhdojmë të mbështetim zhvillimin e tregjeve kapitale nëpërmjet Programit në vazhdim për Tregjet e Përbashkëta Kapitale (J-CAP), një nismë e Grupit të Bankës Botërore që synon të forcojë tregjet kapitale vendase dhe të thjeshtojë aksesin e bizneseve në financim afatgjatë.
Në Mal të Zi, përfundimi i PPP-së të bazuar në koncesion për aeroportet e vendit, ku IFC-ja ka ofruar shërbime këshillimore për transaksionin, është një hap vendimtar drejt zhvillimit të infrastrukturës bazë jetike për rritjen e qëndrueshme ekonomike.
Por investime do të ketë vetëm aty ku ka siguri. Kjo është arsyeja se përse përmirësimi i klimës së investimeve, nëpërmjet rregulloreve transparente, konkurrencës së ndershme dhe institucioneve efikase, është jetik.
Politikat e qëndrueshme dhe të parashikueshme, transformimi digjital dhe mjedisi i lehtësuar i biznesit janë parakushte për të tërhequr investitorët vendas dhe ndërkombëtarë. Reformat duhet t’u japin përparësi eliminimit të riskut për pjesëmarrjen e sektorit privat dhe krijimit të mjedisit të barabartë për të gjithë aktorët.
IFC-ja, së bashku me Bankën Botërore, është tashmë pjesë e Kuadrit të Investimeve të Ballkanit Perëndimor (WBIF), që është një platformë rajonale e madhe për mobilizimin e investimeve në sektorë kyç.
Ky partneritet bën bashkë grantet e BE-së, kontributet kombëtare dhe huat nga institucionet financiare ndërkombëtare për të shërbyer si katalizatorë për angazhimin e sektorit privat në fushat prioritare si tranzicioni i energjisë, qëndrueshmëria klimatike dhe konkurrueshmëria.
Duke shfrytëzuar financimin e kombinuar, WBIF-ja mbështet infrastrukturën transformuese dhe programet e reformës që do të nxisë integrimin rajonal ekonomik dhe do të përshpejtojë rrugën e anëtarësimit në BE.
Ballkani Perëndimor ndodhet në një moment kyç. Në sajë të reformave në vazhdim dhe angazhimit më të madh të sektorit privat, rajoni ka një mundësi për të krijuar një ekonomi më konkurruese, më të qëndrueshme dhe më gjithëpërfshirëse, pra një ekonomi që është në dobi të të gjithë qytetarëve të saj, duke bërë njëkohësisht hapa përpara në rrugën e tij drejt integrimit europian.
IFC-ja, anëtare e Grupit të Bankës Botërore, është institucioni më i madh për zhvillim botëror që përqendrohet në sektorin privat të tregjeve në zhvillim.
Klima e biznesit
Por investime do të ketë vetëm aty ku ka siguri. Kjo është arsyeja se përse përmirësimi i klimës së investimeve, nëpërmjet rregulloreve transparente, konkurrencës së ndershme dhe institucioneve efikase, është jetik. Politikat e qëndrueshme dhe të parashikueshme, transformimi digjital dhe mjedisi i lehtësuar i biznesit janë parakushte për të tërhequr investitorët vendas dhe ndërkombëtarë. Reformat duhet t’u japin përparësi eliminimit të riskut për pjesëmarrjen e sektorit privat dhe krijimit të mjedisit të barabartë për të gjithë aktorët.
Grafiku TIRANA- Rritjet e vazhdueshme të pagës minimale në Shqipëri nuk kanë arritur që ta nxjerrin vendin nga lista e të...
Foto ilustruese TIRANË- Kontrollet e Bankës së Shqipërisë në bankat tregtare vitin e kaluar treguan nevojën për t&e...
Foto ilustruese TIRANË- Të paktën 78 kontrata që kanë objekte të ndryshme në përbërje të tyre kanë s...
Foto ilustruese TIRANA- Banka e Shqipërisë dhe Shoqata Shqiptare e Bankave dërguan sot pranë Këshillit Europian të Pagesave (...
Foto ilustruese TIRANA- Agjencia ndërkombëtare e vlerësimit të kreditit, Moody’s konfirmon vlerësimin “Ba3”p&eum...
Tregjet financiare të Wall Street NEW YORK - Pas njoftimit të presidentit amerikan Donald Trump për një pezullim 90-ditor të tarif...
Foto ilustruese TIRANA- Hapen më 14 Prill aplikimet për Skemën Kombëtare të subvencioneve në Bujqësi 2025. Drejtoresha e...
Foto ilustruese TIRANA- Fondi i sigurimit të depozitave në shoqëritë e kursim-kreditit (SHKK) u rrit me pothuajse 16% vitin e kaluar. S...
Sejko TIRANË- Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, zhvilloi sot një takim me ekipin e Bloomberg News, të krye...
Foto ilustruese TIRANË- Të gjithë strukturat akomoduese në vend do të duhet të plotësojnë formularin ku deklarojn&e...
