LIVE UPDATES
Ekonomi

Bail-in për bankat: A janë të sigurta depozitat tuaja bankare?

Gjatë krizës së madhe financiare të vitit 2008, rregullatorët nuk kishin autoritet legjislativ për të ofruar bail-in. Prandaj, në vitin 2009, shumë vende filluan të miratonin në heshtje legjislacionin për të autorizuar bail-in.

4 Qershor 2023, 07:28 Nga I.A
Bail-in për bankat: A janë të sigurta depozitat tuaja bankare?
Foto Ilustruese

TIRANË- Shumica e lexuesve të kësaj rubrike do të kenë dëgjuar për termin bail-out (përdorimi i parave të qeverisë për të stabilizuar bankat dhe institucionet e tjera financiare); por të paktë janë ata që do të kenë dëgjuar për bail-in (kur përdoren fondet e depozituesve dhe zotëruesve të bonove) për të stabilizuar bankat.

Gjatë krizës së madhe financiare të vitit 2008, rregullatorët nuk kishin autoritet legjislativ për të ofruar bail-in. Prandaj, në vitin 2009, shumë vende filluan të miratonin në heshtje legjislacionin për të autorizuar bail-in.

Mjeti bail-in mund të konsiderohet si një metodë shtesë në paketën e instrumenteve të rregullatorëve, për të ndihmuar bankat, duke lejuar përdorimin e fondeve të kreditorëve për t’i mbajtur bankat funksionale, duke ulur rrezikun sistemik, por edhe duke rritur rreziqet për depozituesit dhe kreditorët e bankave.

Qëllimi i këtij artikulli është të informojë lexuesit që nuk janë familjarizuar me termin bail-in dhe të diskutojë pasojat e mundshme.

(a) ofrojmë fillimisht një përmbledhje të shkurtër të legjislacionit të miratuar gjatë 10-15 viteve të fundit në disa juridiksione kryesore; më pas

(b) do të diskutojmë të mirat dhe të këqijat e mjetit financiar bail-in;

(c) do të japim disa shembuj të bail-in; dhe më pas do të spekulojmë për (d) pasojat e mundshme për portofolat e investitorëve.

(a) Përmbledhje e legjislacionit

Pas vitit 2008, si SHBA-ja, ashtu edhe BE-ja, paraqitën në heshtje legjislacionin që mundëson bail-in:

-Në SHBA, Akti Dodd-Frank (2010), përmban një dispozitë të quajtur “Autoriteti i Likuidimit të Rregullt” që lejon Korporatën Federale të Sigurimit të Depozitave (FDIC), të përdorë fondet e kreditorëve për të ndihmuar një institucion financiar, duke i konvertuar ato në ekuitet.

-BE-ja paraqiti Direktivën e Rimëkëmbjes dhe Rezolucionit të Bankave (BRRD) në vitin 2014, e cila përcakton një sërë mjetesh që rregullatorët mund të përdorin për të ndihmuar institucionet që po dështojnë, duke përfshirë ndihmën bail-in.

Kreditorëve mund t’u kërkohet të marrin përsipër humbje, qoftë nëpërmjet konvertimit të borxhit në kapital neto ose zhvlerësimit të pretendimeve financiare, të krijuara për të siguruar që kostot e shpëtimit të përballohen nga kreditorët dhe jo nga taksapaguesit.

(b) Të mirat dhe të këqijat e bail-in

Nga këndvështrimi i një rregullatori, avantazhi kryesor i ndihmës bail-in është krijimi i një procesi më të efektshëm, duke shmangur nevojën për një falimentim të çrregullt, duke kufizuar përdorimin e fondeve të qeverisë (p.sh. të taksapaguesve), dhe duke shmangur rrezikun moral të ndihmës bail-out.

Dobësia më e madhe e bail-in janë efektet anësore që shkakton. Thjesht mundësia e bail-in mund të përshpejtojë procesin e tërheqjes së depozitave, ose shitjes së bonove.

Pasi zbatohet, një bail-in i detyron kreditorët dhe depozituesit që të anulojnë të gjitha ose një pjesë të investimeve të tyre, duke shkaktuar ndoshta një efekt domino.

Bail-in mund të rrisë rreziqet që lidhen me huadhënien ose investimin në institucionet financiare, duke rritur koston e kapitalit. Ka pasur gjithashtu edhe shqetësime në lidhje me transparencën e shpëtimit bail-in.

Banka në thelb është një truk i mbështetur në besim. Bankat marrin depozita afatshkurtra dhe japin kredi afatgjata, kështu që një valë e papritur tërheqjesh do të shkaktonte probleme. Suksesi ose dështimi i bail-in-eve mund të varet përfundimisht nga mënyra se si ato ndikojnë në besim.

Qipro (2013). Sipas FMN-së, shpëtimi i dy bankave më të mëdha në Qipro do të kushtonte sa 50% e PBB-së, pasi Qipro kishte një sektor të madh financiar.

Kështu që u zbatua një bail-in, i cili përfshinte konvertimin e një pjese të bilanceve të depozituesve në aksione bankare dhe mbylljen e një prej bankave më të mëdha të vendit, Cyprus Popular Bank. Bail-in shkaktoi panik mes depozituesve, duke çuar në një dyndje tërheqjesh bankare dhe imponimin e kontrolleve të kapitalit.

Kjo paketë shpëtimi u kritikua se ndikonte në mënyrë disproporcionale mbi depozituesit më të vegjël dhe mund të ulte besimin në sektorin bankar europian.

Greqi (2015). Katër banka greke i janë nënshtruar një procesi shpëtimi bail-in. Borxhet bankare u konvertuan në kapital. Humbjet u përballuan nga depozituesit dhe zotëruesit e bonove. Përhapja e efekteve negative ishte shumë më e vogël se në Qipro, pjesërisht për shkak se bankat greke zënë një raport më të vogël në raport me ekonominë e përgjithshme.

Spanjë (2017). Direktiva e Rimëkëmbjes dhe Rezolucionit të Bankave u zbatua në rastin e Banco Populare, një bankë e mesme.

Përveçse u humb një ekuitet me vlerë 1.3 miliardë euro, u humbën edhe 1.97 miliardë euro kapital i nivelit të parë dhe 716 milionë euro kapital i nivelit të dytë. Pas kësaj, Banco Santander ndërhyri dhe e bleu bankën për një vlerë simbolike prej 1 euro.

Ndikimi në portofolat e investitorëve

Ekziston legjislacioni që mund t’i konvertojë depozitat tuaja bankare në kapital ose t’i shkurtojë ato, thjesht me një firmë të hedhur me stilolaps. Ju gjithashtu mund të mendoni se fondet tuaja janë të sigurta deri në kufirin prej 250,000 dollarësh në SHBA, ose 100,000 eurosh në Europë.

Por kini parasysh se fondi i sigurimeve FDIC, i cili ofron garancinë, ka vetëm 130 miliardë dollarë kolateral – shumë më pak se 1% e depozitave në bankat tregtare amerikane, pa marrë këtu parasysh derivativat në sistemin bankar.

Ngurrimi i rregullatorëve amerikanë për të përdorur mjetin bail-in gjatë valës së fundit të falimentimeve të bankave, është ndoshta për shkak të frikës nga efektet anësore. Megjithatë, nëse falimentimet e bankave bëhen veçanërisht të mëdha ose sistematike, rregullatorët nuk mund të kenë zgjidhje tjetër, veçse të përdorin mjetin e shpëtimit bail-in në një shkallë masive.

Çfarë mund të bëhet? Ju duhet që

(a) të paktën të këqyrni shëndetin financiar të institucionit ku depozitoni fonde;

(b) të diversifikoni depozitat nëpër institucione të shumta, ndoshta edhe në juridiksione të shumta; dhe

(c) mund të shihni si mundësi ruajtjen e një pjese të pasurisë tuaj, në asete fizike likuide jashtë sistemit financiar, si ari

Çfarë mund të bëhet?

Ju duhet që (a) të paktën të këqyrni shëndetin financiar të institucionit ku depozitoni fonde; (b) të diversifikoni depozitat nëpër institucione të shumta, ndoshta edhe në juridiksione të shumta; dhe (c) mund të shihni si mundësi ruajtjen e një pjese të pasurisë tuaj, në asete fizike likuide jashtë sistemit financiar, si ari.

Marrë nga Monitor.al

bankat depozitat bankare

Sondazh

Poll

Gogu prezanton projektligjin për amnistinë: 380 të dënuar përfitojnë lirim të menjëhershëm

Gogu prezanton projektligjin për amnistinë: 380 të dënuar përfitojnë lirim të menjëhershëm

Qytetarët bllokojnë të gjitha akset kryesore të Tiranës, ndalen te Parlamenti: Rama jep dorëheqjen

“Nga kryetar bashkie, e kryeministër s’e bërë dot”/ Qytetari: Të hedhim poshtë sistemin, PS e PD!

“Në shesh deri në dorëheqjen e Ramës”, Fatos Lubonja në protestë: Ta pastrojmë Atdheun nga ‘tumori’

Turistët në Gjirokastër i japin zë protestës, cohen nga kafja, bashkohen dhe filmojnë

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Të rinjtë i “vënë flakën” gomones, simbol i emigracionit

“Flamingot, jo rastësisht në ngjyrën e PS”/ Protesta, Rama: Blogerët janë në Palasë, moralistët...

“PS shpëtimtare, jo tradhtare e Shqipërisë”, Rama: Kur morëm detyrën, flamingot vriteshin me çifte

Rama për protestuesit: Kush do e përfaqësojë Shqipërinë në BE nëse ne ikim

Rama: Shqipëria nuk është e shqiptarit, por e Zotit dhe mikut!

“Të kthejmë potencialin natyror në motor ekonomie”, Rama: Protesta, një çorodi!

Rama: Kemi mundësinë që ta ngremë Shqipërinë dhe ta vendosim atje ku e donin rilindasit

“Ule atë parullën”/ Rama në Elbasan: Ata në Vlorë janë pro e zhvillimit, mos i ngatërroni gjërat

"Të kishte vdekur edhe djali im”, flet nëna e Violand Braçellarit: Policia qëlloi e para...

Shkeli perimetrin e sigurisë, gjobitet me 500 mijë lekë drejtuesi i mjetit lundrues në Borsh

"Rama në burg, Berisha në Burg"/ Shqiptarët sërish në protestë para Ambasadës në Londër

Thirrje kundër Kryeministrit para Komisionit Europian: Rama në burg!

Zgjedhjet parlamentare në Kosovë/ Voton Kurti: Sot vendosin ata që votojnë, ushtroni të drejtën tuaj

Rama: Takimi me kancelarin gjerman ishte provë që vlerësimi për Shqipërinë është maksimal

Rama: 10 vite më parë në zonat e mbrojtura kërciste gjuetia e paligjshme

Rama: Nuk e kanë me mjedisin dhe me zogjtë e Shqipërisë, e kanë secili për agjendën e vet

Rama shpërthen ndaj protestuesve: Dalin delirantë dhe influencera që fitojnë paratë e dynjasë

Rama për takimin me banorët e Zvërnecit:Takova njerëz që u fyen dhe u masakruan nga flamingot online

“Onkologjiku është një Auschwitz”/ Fjalimi prekës i protestuesit që po lufton me kancerin

"Rrjolli nuk hesht"/ Valë revolte ndaj qeverisë edhe në Shkodër: Revolucion!

"Na pyesin kush e organizon protestën..."/ Qytetarja: Protestën e organizuan ata që na vodhën

"Poshtë qeveria"/ Protestuesit i bëjnë thirrje kryeministrit Rama: Jep dorëheqjen

Protesta e diasporës kundër projektit në Zvërnec/ Vjena i bashkohet revoltës kundër qeverisë Rama

Berisha: Këshilli Kombëtar i PD thirrjet javën që vjen. Nuk do të rivalizojmë me protestë

Berisha: Qeveria jonë nuk kishte asnjë përjashtim për taksat, përveç investimeve në zonat malore

Berisha: Komisioni i Sigurisë në Kuvend do hetojë vrasjen në krye të detyrës të policit në Korçë

Berisha: Sistemi që instaloi pas mbylljes së TikTok-ut për të survejuar internetin

Berisha: Rama po grabit kanionin e Gjipesë, po përdor Ardit Bidon për të falsifikuar dokumentet

Protestuesit njëzëri "Rama në burg, Berisha në burg"/ Berisha iu përgjigjet: Jeni vegël e qeverisë

Qindra qytetarë mblidhen në Londër: Rama në burg, Berisha në burg, mos dalshin prej burgu!

Ministri i Turizmit Blendi Gonxhe zbret në Pogradec me avion uji

"S’ka dialog, po na marrin pronat"/ Qytetarët protestë në Zvërnec

"Në 2030 jemi në BE"/ Rama: Më tregojnë mua këto honxhobonxho investimet strategjike

"Thirrja “Shqipëria e shqiptarëve” rraciste"/ Rama: Nëse do shisnim Shqipërinë

35-vjetori i PS në Vlorë, Rama: Investimi është bekim jo vetëm i Vlorës, por i gjithë Shqipërisë

Protestuesit marshojnë rrugëve pas protestës para kryeministrisë, godasin me shishe ekranin

Rama për gazetarin italian: Unë i gjunjëzohem vetëm Giorgia Melonit

“Po kur thonë 5 kushte”/ Rama ironizon protestuesit: Nëse jap dorëheqjen, si do i bëj të tjerat?

E reja bën thirrje kundër Ramës, punonjësit e sigurisë e largojnë me forcë

"Anulo projektin"/E reja shtatzënë në protestë:Jam këtu për vajzën time dhe të ardhmen ne Shqipërisë

Protestuesi shpërthen para kryeministrisë: Berisha dhe Rama të hapin veshët dhe të dëgjojnë

Protesta para Kryeministrisë, Murgesha: Veriun e kanë harruar, po na ra një sëmundje ne jemi përtokë

Rama thirrje protestuesve: Jo 5 mijë veta, por 500 mijë të dalin në shesh nuk mjaftojnë

Rama në Vlorë: Fajtorin e gjen prokuroria dhe gjykata, qeveria e ka të ndaluar këtë punë

Rama- qytetarit në Vlorë: Gati jam të shaj gjykatën, por më prish punë me Europën