LIVE UPDATES
Ekonomi

A mund të vazhdojë ecuria e jashtëzakonshme e tregjeve në zhvillim?

Sipas FMN-së, ekonomitë në zhvillim dhe ato në zhvillim e sipër, mesatarisht, e kanë rritur prodhimin më shpejt se ekonomitë e përparuara çdo vit këtë shekull, shpesh me disa pikë përqindjeje diferencë. Megjithatë, pas bumit të madh të viteve 2000, bursat e tyre, deri së fundmi, kanë gjeneruar kthime të dobëta. U desh deri në vitin 2021 që indeksi MSCI i aksioneve të EM të rikthehej në kulmin e vitit 2007, vetëm për t’u rrëzuar sërish shpejt, me mbi 40%.

8 Mars 2026, 08:07 Nga I.A

A mund të vazhdojë ecuria e jashtëzakonshme e tregjeve në

TIRANË- Ka shumë më tepër në favor të tyre sesa thjesht “shisni Amerikën”, shkruan The Economist. Për pjesën më të madhe të 20 viteve të fundit, tregjet në zhvillim (EM) janë dukur sikur nuk do të “dalin” kurrë vërtet në skenë. Ekonomitë në rritje të botës supozohej t’u ofronin investitorëve më të guximshëm mundësinë për kthime shumë të larta: përfitimin nga rritja më e shpejtë e vendeve me të ardhura të mesme teksa afrohen me vendet e pasura.

Sipas FMN-së, ekonomitë në zhvillim dhe ato në zhvillim e sipër, mesatarisht, e kanë rritur prodhimin më shpejt se ekonomitë e përparuara çdo vit këtë shekull, shpesh me disa pikë përqindjeje diferencë. Megjithatë, pas bumit të madh të viteve 2000, bursat e tyre, deri së fundmi, kanë gjeneruar kthime të dobëta. U desh deri në vitin 2021 që indeksi MSCI i aksioneve të EM të rikthehej në kulmin e vitit 2007, vetëm për t’u rrëzuar sërish shpejt, me mbi 40%.

Tani aksionet e EM po rriten sërish fuqishëm. Indeksi MSCI që i ndjek u rrit me 34% në vitin 2025, krahasuar me 21% për ekuivalentin e tregjeve të zhvilluara. Ndërsa ky vit sapo ka nisur, EM janë rritur edhe me 9%.

Monedhat, nga Peso meksikan te Ringiti malajzian, janë forcuar kundrejt Dollarit. Kthimet e obligacioneve të EM në monedhë vendase kanë tejkaluar ato të borxhit “high-yield” amerikan apo europian. A mund të vazhdojë kjo ecuri e jashtëzakonshme?

Një pjesë e madhe e përgjigjes varet nga ajo që do të ndodhë me Dollarin. Që nga fundi i viteve 1960, kur sistemi Bretton Woods i kurseve fikse të këmbimit nisi të shpërbëhej, Dollari ka kaluar katër tregje të mëdha në rënie.

Çdo herë, sipas analistëve të Bank of America, aksionet e EM janë rritur fuqishëm. Suksesi i fundit ka ardhur ndërsa fuqia e Dollarit është zbehur sërish. Deri tani, krahasuar me një shportë monedhash të vendeve të pasura, ai është vetëm 11% nën kulmin e vitit 2025, një rënie e lehtë krahasuar me 41% mes viteve 2002 dhe 2008.

Nëse tregtarët vazhdojnë të shesin dollarë, asetet e EM kanë shumë hapësirë për të fituar. Edhe pse qeveritë e vendeve në zhvillim po marrin gjithnjë e më shumë borxh në monedhat e tyre, sidomos në Azi, shumë prej tyre ende kanë borxh të madh në dollarë.

Një dollar më i dobët e bën këtë borxh më të lirë për t’u shërbyer dhe shlyer. Në të njëjtën kohë, ai mbështet tregtinë ndërkombëtare të çmuar në dollarë, si eksportet e mallrave bazë.

Dhe kapitali që del nga Amerika duhet të shkojë diku. Alokimi mesatar i portofolave në aksione EM nga menaxherët aktivë është pranë nivelit më të ulët në dy dekada, duke i bërë këto asete një zgjedhje të dukshme për diversifikim.

Megjithatë, argumenti optimist për EM nuk mbështetet vetëm te strategjia “shisni Amerikën”, pra ulja e ekspozimit ndaj aseteve amerikane. Ka tri arsye pse edhe investitorët më të fokusuar te Amerika duhet t’i marrin në konsideratë: çmimet e ulëta relative të aksioneve, qëndrueshmëria dhe potenciali për të përfituar nga rritja globale.

Çmimi i ulët është tërheqja më e dukshme. Edhe pse aksionet EM duken të shtrenjta krahasuar me historinë e tyre, rreth 13 herë fitimet e pritshme për vitin e ardhshëm, ato mbeten rreth 40% më të lira se indeksi S&P 500 i SHBA-së.

Gjigantët amerikanë të teknologjisë mund të përfitojnë shumë nga IA, por edhe kompanitë në Kinë, Kore të Jugut dhe Tajvan. Investitorët mund të përfitojnë nga i njëjti trend me çmime më të ulëta dhe më shumë diversifikim.

Në rast goditjesh ekonomike globale, EM janë shumë më të përgatitura se më parë. Vendet me të ardhura të mesme në Amerikën Latine dhe Azi kanë ndërtuar institucione më të forta, kanë grumbulluar rezerva valutore dhe kanë fuqizuar bankat qendrore.

Kjo u pa në vitin 2022, kur shumë prej tyre rritën normat e interesit para FED dhe BQE, duke ulur inflacionin me sukses. Investimi në EM mbetet më i rrezikshëm se në ekonomitë e përparuara, por shumë më pak se më parë.

Në fakt, panorama ekonomike globale duket shumë afër kushteve ideale për EM. FMN parashikon rritje të qëndrueshme të PBB-së globale në vitin 2026, edhe pse më të ngadaltë, me EM që pritet të rriten 2.4 pikë përqindjeje më shpejt se ekonomitë e pasura.

FED pritet të ulë më tej normat e interesit dhe frika për recesion është e kufizuar. Me fjalë të tjera, situata nuk është as shumë e nxehtë, as shumë e ftohtë, ideale për të nxitur investime në tregje pak më të rrezikshme, por me potencial më të lartë kthimi.

Do të ndihmonte nëse Donald Trump do t’u jepte investitorëve edhe më shumë arsye për të shmangur asetet amerikane, por edhe pa këtë, rritja e EM mund të jetë vetëm në fillim./Monitor.al

the economist indeksi msci fmn

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet