Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Jep dorëhqjen, nuk ka dialog!
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës 18 K...
Tragjedia shkaktoi valën më të gjatë të protestave që vendi kishte parë në një dekadë, një kryengritje spontane kundër korrupsionit, neglizhencës dhe arrogancës së pushtetit. Një vit më vonë, shembja në stacionin hekurudhor në Serbi u shndërrua në çarje në themelet e saj politike.
Më 1 nëntor 2024, një tendë betoni u shemb në stacionin hekurudhor në Novi Sad, qytetin e dytë më të madh të Serbisë, duke vrarë 16 persona. Tragjedia shkaktoi valën më të gjatë të protestave që vendi kishte parë në një dekadë, një kryengritje spontane kundër korrupsionit, neglizhencës dhe arrogancës së pushtetit. Një vit më vonë, shembja në stacionin hekurudhor në Serbi u shndërrua në çarje në themelet e saj politike.
Fatkeqësia u thellua për dy arsye.
Së pari, çdo serb ka një histori për atë stacion. I ndërtuar në vitin 1964 dhe i rindërtuar vitet e fundit për t'i shërbyer linjës së re të shpejtësisë së lartë midis Beogradit dhe kufirit hungarez, stacioni i Novi Sadit ka qenë prej kohësh një vend takimi për veriun e vendit, një vend ku familjet dhe miqtë përshëndeteshin ose jepnin lamtumirën. Vetëm një javë para shembjes, i kisha lënë gruan dhe vajzat e mia duke pritur në hijen e tij për të blerë ujë dhe ushqime të lehta nga një kioskë aty pranë. Ajo që u ndodhi atyre 16 viktimave mund t'i kishte ndodhur kujtdo prej nesh.
Së dyti, infrastruktura është krenaria dhe propaganda e regjimit. Për më shumë se një dekadë, partia në pushtet e Presidentit Aleksandar Vuçiç e ka matur suksesin e saj me kilometra asfalti dhe shina. Çdo fushatë zgjedhore paraqet premtime të reja për rrugë, ura dhe tunele. Ekspozita e ardhshme 2027 në Beograd është vitrina e qeverisë. Por në Serbinë e Vuçiçit, shpejtësia, patronazhi dhe përfitimi politik vihen para sigurisë ose mbikëqyrjes.
Stacioni i Novi Sadit, për shembull, është hapur dy herë në mënyrë ceremoniale, në vitin 2022 dhe përsëri në vitin 2024. Rihapja e shquar e marsit 2022 ndodhi gjatë fushatave zgjedhore në Serbi dhe Hungari: Viktor Orbán dhe Vučić qëndruan krah për krah, një çift i përshtatshëm i dy udhëheqësve, regjimet e të cilëve duket se konkurrojnë vetëm në kontrollin e medias, përbuzjen e tyre për institucionet dhe joshjen e tyre ndaj Moskës.
Këtë verë, Vuçiç përuroi një tjetër seksion autostrade edhe pse një pjesë e tij nuk kishte leje të duhur dhe një tunel nuk kishte monitorim automatik të sigurisë. Zgjidhja e qeverisë ishte pezullimi i rregullores së sigurisë në tunel dhe vendosja e ekipeve të emergjencës 24 orë në ditë zjarrfikës, policë dhe një ambulancë në hyrje të tij.
Rënia e tendës nuk e krijoi krizën e Serbisë, por e ekspozoi atë. Gjatë 12 viteve të fundit, regjimi ka kapur çdo institucion, duke shembur një demokraci të ndërtuar me dhimbje midis viteve 2000 dhe 2012. Me gjykatat, median dhe rregullatorët nën kontrollin e partisë, rruga mbetet i vetmi forum publik.
Që nga viti 2016, Serbia ka parë valë protestash pothuajse vjetore, secila prej tyre një terren stërvitjeje për brezin e ardhshëm të demonstruesve. Që nga protesta e madhe në Beograd më 28 qershor, regjimi i ka hedhur të gjitha maskat. Gjatë protestave të rregullta në të gjithë vendin, policia dhunoi dhe ndoqi demonstruesit paqësorë nëpër rrugë. Gati një mijë qytetarë janë arrestuar që nga fillimi i kryengritjes.
Shteti nuk e fsheh më frikën e tij, ai e ushtron atë.
Qeveria e Vuçiçit pëlqen të duket sikur ulet në disa karrige gjeopolitike, e balancuar midis lindjes dhe perëndimit, por në realitet ajo e drejton vendin për përfitimin e presidentit, duke marrë para nga Brukseli dhe urdhra nga Moska. Sa më e dobët bëhet partia e Vuçiçit në sondazhe, aq më shumë mbështetet në mbështetjen e saj kryesore, e cila kryesisht është pro-ruse, nacionaliste dhe e krahut të djathtë dhe aq më shumë anon nga Moska. Një ekuilibër i tillë i paqeverisur mbart me vete rrezikun e përhapjes së paqëndrueshmërisë në pjesën tjetër të Ballkanit Perëndimor.
Kontrolli i Rusisë mbi aparatin e sigurisë së Serbisë mbetet i nënvlerësuar në mënyrë të rrezikshme. Rrjetet e saj të inteligjencës lëvizin pa u ndëshkuar, nga kampet e dyshuara të stërvitjes të zbuluara në tokën serbe - ku operativët përgatitën kaos për ditën e zgjedhjeve në Moldavi deri te korridoret e institucioneve të vetë Beogradit. Ndërkohë, e ashtuquajtura "lëvizje anti-protestuese" një grup i larmishëm banditësh të punësuar dhe besnikë të regjimit huazon drejtpërdrejt nga manuali i Kremlinit, një remiks serb të anti-Maidanit të Ukrainës.
Deri në fund të vitit 2024, madje edhe para rënies së tendës, gjendja shpirtërore publike kishte ndryshuar në mënyrë vendimtare. Një sondazh kombëtar në shtator 2024 zbuloi se më shumë serbë thoshin se vendi po lëvizte në drejtimin e gabuar (47%) sesa në atë të duhurin (46%). Që atëherë, zhgënjimi është thelluar, në 53% kundrejt 36%.
Inflacioni mbetet mbi mesataren e BE-së, pagat mbeten pas kostove dhe borxhi, ndërsa nuk shënon më rekorde të reja, mbetet tronditës. Në përgjigje të protestave, këshilli bashkiak i Beogradit madje e bëri transportin publik falas një gjest simbolik i një trendi më të gjerë të qeverisjes sikur burimet shtetërore nuk do të mbarojnë kurrë, në një kryeqytet që praktikisht falimentoi vitin e kaluar.
Serbia e Vuçiçit tani i ngjan një skeme qeveritare Ponzi, huazimi i legjitimitetit përmes spektaklit, ndërsa shtyrja e rënies. Sanksionet e SHBA-së mbi Industrinë e Naftës së Serbisë (NIS), e cila është kryesisht në pronësi ruse, të cilat hynë në fuqi më 9 tetor 2025, kërcënojnë stabilitetin energjetik të vendit dhe një model të tërë rritjeje të riindustrializimit të ndërtuar mbi gazin e lirë rus. Përgjigja ad-hoc e qeverisë vetëm sa nënvizon mungesën e çdo politike koherente.
Pas muajsh protestash të udhëhequra nga studentët, Serbia është pothuajse e paqeverisshme e pezulluar midis shtypjes në rritje dhe ripërtëritjes. Diplomatët perëndimorë shpresojnë ende për qetësi. BE-ja preferon të mos e lëkund barkën e Ballkanit ndërsa lufta në Ukrainë vazhdon dhe Moska nxit kërcënime hibride. Por Serbia nuk mund të kthehet pas.
Përpara protestave të përvjetorit të 1 nëntorit, disa rrugë janë të mundshme, megjithatë një gjë është e qartë - status quo-ja para kulmit ka ikur përgjithmonë. As shoqëria civile, as opozita dhe as studentët nuk do të kthehen te "dialogët" e inskenuar që më parë njiheshin si politikë.
Studentët e Serbisë i janë bashkuar një fronti global sfidues të gjeneratës Z. Refuzimi i tyre për të heshtur përballë korrupsionit dhe pandëshkueshmërisë tregon se ripërtëritja e demokracisë mund të vijë përsëri nga rrugët dhe nga të rinjtë.
Një vit më vonë, sistemi që rrëzoi kulmin që vrau 16 persona ende qëndron. Protestat buruan nga pikëllimi, por tani ato vazhdojnë me frymën e qëndresës. Ajo që Serbia ka ndërtuar në 12 muaj nuk është një stacion i ri, por një vetëdije e re, se stabiliteti nën Vuçiçin nuk ishte kurrë i vërtetë. Gjithmonë ka qenë kohë e huazuar, një paqe e hipotekuar kundër shembjes së ardhshme.
Meri Lika I nderuar z. Dumani! Nëse dje do të kisha qenë në atë sallën ku ju raportuat, e ku përballë kishit intel...
Lutfi Dervishi Plumbi që del nga goja! (Reflektim mbi një tragjedi që Konica e parashikoi një shekull më parë)"Trimëria ...
Emmanuel Macron Emmanuel Macron i Francës do të mbërrijë në Bruksel për një takim kyç të Këshillit Evro...
Ermal Mulosmani Tani nuk kam më asnjë dyshim, Shqipëria është dorëzuar. Opozita nuk do zgjedhje të reja dhe popull...
Partick Wintour IZRAEL- Interesi kryesor në samitin kryesisht të pakuptimtë të Gazës të së hënës në Sharm...
Enver Robelli Kur para disa vitesh presidenti turk dhe myslimani i devotshëm Rexhep Taip Erdoan vizitoi Beogradin dhe me atë rast u organizua nj&...
Ndriçim Mehmeti Kishte muaj që Komandanti nuk fliste më për arsimin parauniversitar, kur befas na shfaqet sot plot jetë, sharm e...
Edi Rama Duhet t’i sigurojmë Edi Ramës një shfaqje komike. Kur bëhet fjalë për talljen e Donald Trump, kryeministri shq...
Në filmin “A nuk i vrasin edhe kuajt kështu? (They Shoot Horses, Don't They?) me Jane Fonda dhe Michael Sarrazin, kuajt vriten jo sepse jan&eu...
Meri Lika Disa njerëz hyjnë dhe ngelen në histori për vepra të mëdha, ka të tjerë që hyjnë për fjali...
