LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Dy aktet e një vepre operistike që nuk përfundoi kurrë

4 Prill 2020, 05:11 Nga DOSJA

Shqipëri– “Në qoftë se e don atdheun, duhet të vish urgjent për nevoja të arsimit”, kjo ishte thirrja e Ernest Koliqit dhe Karl Gurakuqit që e ktheu në atdhe Nikollë Dakajn. Sapo ishte diplomuar në Universitetin Antonianum të Romës, ku i ishte ofruar të qëndronte si pedagog. Menjëherë pas thirrjes së atdheut, Nikollë Dakaj iu drejtohet me këto fjalë drejtuesve të universitetit në Romë: “Mua më kërkon atdheu dhe do të largohem”. Ata kundërshtuan dhe i thanë që “nuk do të ikësh në asnjë mënyrë. Ne të kemi piketuar që do të të vëmë në një detyrë të madhe këtu në universitet, do të të mbajmë këtu” dhe kundërshtuan me forcë, mirëpo ai u tha: “Më kërkon atdheu dhe unë nuk mund të rri”.  Kështu u largua nga një e ardhme e ndritur që e priste për t’u kthyer në vendin e tij të varfër e për të kontribuar për arsimimin e Shqipërisë.

Nikollë Dakaj është një ndër intelektualët e nderuar në historinë e Shqipërisë, poet,  përkthyes me aftësi të rralla në latinisht, greqishten e vjetër, italisht etj.. U dallua si estet, si historian e mbledhës folklori dhe si gjuhëtar e dramaturg.

Si përkthyes nga latinishtja, greqishtja e vjetër dhe italishtja Nikollë Dakaj bëri të mundur përkthimin e kryeveprave botërore. Kështu që ai u paraqit në Tiranë, shkoi në ministri dhe e mbajtën në ministri nga shkurti deri në muajin tetor, ku u angazhua me redaktim tekstesh. Në tetor, u emërua në Elbasan, në Normalen e Elbasanit ku qëndroi 2 vite shkollore, atje ku jepte latinishten dhe greqishten e vjetër. Më pas, tranferohet në Liceun e Tiranës, ku jepte mësim edhe Arshi Pipa.

Ishte vitit 1945 kur zëvendësministri i Arsimit, Shemsi Totozani, në Liceun e Tiranës, mbledh trupin mësimor dhe u thotë: “Me vendim nga lart, nga udhëheqja lart, Fishta përjashtohet nga shkolla shqipe si shovinist”. Nikollë Dakaj e kundërshton me vendosmëri e me argumente përjashtimin e Fishtës. Zyrtari komunist e humbi durimin dhe i drejtohet: “More reaksionar, more katoliku i Papës…”

Ndërkohë Nikolla kishte humbur një tjetër shans për t’u kthyer në Itali, edhe pse ishte lajmëruar nga miqtë e tij se e ardhmja në atdhe nuk ishte më e sigurt për të. I kishte mbërritur një sinjal nga Koliqi e Gurakuqi të cilët i kishin thënë se: “është e pamundur, nuk çahet, kështu që detyrimisht më mirë hajde tani dhe të shkojmë në Romë”. Ky thotë: “Unë e ndava mendjen, e lashë Romën dhe erdha këtu dhe deri në fund do të punoj këtu, do të vazhdoj këtu”.  Pas përplasjes me zyrtarin komunist të Ministrisë, Nikollë Dakaj u transferua në Korçë, atje ku dhe do të arrestohej e do të dënohej me 15 vjet burg. Pas disa faljeve, ai u lirua duke kryer vetëm 7 vjet burg dhe u kthye në Institutin e Përkthimeve të Tiranës, të gjuhëve klasike, punoi aty si redaktor megjithëse ishte i burgosur dhe në përfundim i ofruan  ta mbanin në Tiranëqë të punonte aty, por pa të drejtën e emrit. Ai u tha që “pa lekë punoj, por jo pa emër”. Nuk e pranoi një ulje të tillë që të punonte pa emër, kështu që prej aty u kthye në fshat te prindërit, atje ku u vendosën në Hotin e Ri.

Do të kalonin kohë përmes peripecive dhe përndjekjes deri në arrestimin e dytë në moshën 58-vjeçare. U ridënua me 10 vjet burg. Dënimin e kreu në Ballsh dhe në Zejmen. Në Ballsh u ritakua me kompozitorin, Zef Lekaj. Të dy bashkë nisën të mendojnë për të nisur shkrimin dhe kompozimin e një vepre operistike.

Zef Lekaj i kishte propozuar Nikollës që të bashkëpunonin për një vepër operistike siç ishte opera “Mrika”. Nikolla e nisi punën dhe shkroi dy akte, aktin e tretë nuk arriti. Zefi kompozoi aktin e parë. Kur dolën nga burgu shumë pjesë kishin humbur.

Ja si e rrëfen i biri i Nikollë Dakajt bisedën me të atin për pjesën operistike: “Unë i thashë që ta fillonte edhe një herë se ndoshta bënte edhe aktin e dytë, se me dy akte është e realizuar, edhe pa aktin e tretë. Më tha që nuk kishte më fuqi, se kishte marrë fund dhe nuk ishte në gjendje të bënte asgjë. Në atë kohë babai doli nga burgu shumë i lodhur. Edhe babai, edhe Zefi. Shumë të lodhur. Madje ka qenë një histori sepse u bë një falje dhe Zefi ka shkruar diçka në lidhje me babanë dhe tregon që “atje në burg kohët e fundit u tha që po na fal Enver Hoxha më duket se ndodhi një falje me 2 vite apo diçka e tillë”. Babai i kishte thënë: “Jo more Zef, nuk del mjaltë nga grethi”. Dhe ashtu ndodhi. U falën gjithë ata njerëz, por Zefi dhe Nikolla nuk u falën sepse këta dilnin nga shkollat fetare dhe dihej ajo”, rrëfën i biri i Nikollë Dakajt.

Zef Lekaj e Nikollë Dakaj e kryen të plotë dënimin dhe dolën të rraskapitur nga burgu. Ata nuk ia dolën dot më të vazhdojnë veprën operistike që kishin nisur në burg. Vepra mbeti me dy akte ndërsa Nikollë Dakaj ndërroi jetë vetëm një vit pas daljes nga burgu.

Marrë nga Kujto.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

dikur dikur nikollë dakaj zef lekaj nikollë dakaj zef lekaj


Sondazh

Poll
Art&Argëtim 3 Prill 2020, 12:33

TIRANË– Ndërkohë që ditët kur jemi të izoluar kalojnë me shumë vështirësi, fotot në rrjet na sjellin doza humori. Nisur nga situata që na ka çuar Co...

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë