LIVE UPDATES
Editorial

Drita dhe errësira e çmimit Nobel që u dha në Letërsi

12 Tetor 2019, 16:09 Nga DOSJA
Drita dhe errësira e çmimit Nobel që u dha në Letërsi

Udhëtimi nëpër gropa”, – janë fjalët e një personazhi që autori ka krijuar në lirbrin e tij.  Handke, i cili mbajti fjalimin e bujshëm në funeralin e diktatorit serb dhe kriminelit të luftës Slobodan Miloseviç,në vitin 2006, ndërsa tani atij i është dhënë çmimi Nobel 2019 në Letërsi.

Por nuk ka qenë vetëm ai në marrjen e këtij çmimi, pasi edhe autorja e njohur polake Olga Tokarczuk ka fituar të njëjtin çmim, i cili nuk iu dha në vitin 2018, në të njëjtën kohë ku fitoi edhe  Manmimin Man Booker vitin e kaluar.

Puna e Tokarczuk, e cila ka fituar edhe shumë çmime të tjera të rëndësishme përqendrohet në elementet sfiduese nacionaliste për shtypjen historike. Të dy çmimet u ndanë së bashku, pasi Nobeli në Letërsi i 2018-ës u shty si shkak i një skandali seksual dhe financiar.

Puna e dy autorëve është një studim në kontrast, duke përshkruar copëzat që ndjekin Evropën në këto ditë, ku ka  vetëm grindje ideologjike midis nacionalistëve të ekstremit të djathtë, neo-nazistëve, antifashistëve dhe kozmopolitanëve, pjesërisht nëse të gjitha pozicionet morale janë me të vërtetë të barabarta dhe në mënyrë të ngjashme mund të lavdërohet e pranohet diçka e tillë.

Përhapja “e të dy palëve” me të cilën amerikanët janë kaq të njohur nga politika e Presidentit të tyre, tani duket se kanë infektuar edhe Komitetin që ndan çmimin Nobel për Letërsinë.

Puna e Tokarczuk është një paraqitje e ndërtimit të urës letrare dhe eksplorimit të kufijve. Një ish-psikologe, romani i saj për vitin 2014 “Librat e Jakobit”, për shembull, është vendosur në kufirin polako-ukrainas dhe tregon për një udhëheqës fetar hebre të shekullit të 18-të i cili detyroi shndërrimet e hebrenjve të tjerë në katolicizëm.

Në stilin karakteristik të Tokarczuk, romani në fjalë promovon imazhin e polakëve sesi jetonin njerëzit më të shtypur moralisht në Evropë, duke theksuar atë që Tokarczuk e përshkroi në një intervistë televizive si “akte të tmerrshme” të kolonizimit që ata kryenin vetë.

Për këtë akt të egër të letërsisë, i cili shkoi kundër narracionit nacionalist të historisë polake, Tokarczuk u shpall shpejt tradhtare nga shumë njerëz që i përkisnin të djathtës ekstreme në Poloni. Pastaj erdhën kërcënime me vdekje, të cilat e bënë që botuesi i saj polak të punësojë truproja autoren.

Projekti politik i Handke në veprën e tij letrare është më i hidhëruar, duke i kushtuar aftësinë e tij domethënëse mjegullimit të kategorive morale, në atë që një komentator gjerman në vitin 2006 e quajti “një relativizim të këndshëm me lojëra” të bashkëveprimit moral të serbëve në masakrën e drejtuar nga Millosheviçi gati 200,000 njerëz në Bosnjë. Zelli dhe guximi që kishte e favorizoi Handke në mesin e elitës letrare serbe, por censurimi i shumicës tjetër ka ngjallur debate të ashpra.

Nga ana e tij, Handke e mbrojti veten në një intervistë në vitin 2006 duke thënë se Millosheviçi nuk ishte një hero dhe një qenie njerëzore që shkaktoi tragjedi, dhe se ai ishte një shkrimtar dhe jo gjykatës. Ishte kjo deklarata e tij, që e bën atë të jetë një njeri me talentin e tij të jashtëzakonshëm letrar.

Edhe nëse dikush mund ta kishte pranuar se shkrimtarët nuk kanë fuqi të flasin për kufinjtë e moralit  në të cilat vendosin krijimet e tyre imagjinare, nuk e fshin faktin aktual që kur aleatët perëndimorë filluan t’i thumbonin për të ndaluar masakrën e vazhdueshme. Ndërkohë ai shkroi një letër të hapur ku shprehte shqetësimin e tij dhe i quajti ata  “kasapë” që kërkojnë viktima.

Midis të dyve, Tokarczuk është më shumë e dashur për çmime letrare,sesa  Handke, pasi qëndrimi i tij për të qenë mbi gjëra të tilla është i dukshëm.

Çuditërisht ndoshta është një ironi e fatit për autorët e tjerë, sepse   Handke ka folur edhe në vitin 2014, ku kërkoi publikisht që Nobeli për Letërsi, të hiqet dhe mos ekszistojë më, duke arsyetuar se ka “kanonizëm të rremë të letërsisë”.

Të gjithë tani po mendojnë se Handke ndihet mjaft ndryshe kundrejt të tjerëve, teksa ka triumfuar duke marrë çmimin Nobel në Letërsi, por gjenialiteti i tij është i pavlefshëm dhe mjaft shfajësues, në sytë e Komitetit të Çmimeve Nobel të paktën.

Nuk arrihet të besohet që çmimi Nobel në Letërsi iu dha një njeriu që mbrojti një kriminel lufte, dhe kjo tashmëm është bërë jehonë, që e di gjithë bota.

Është e vërtetë që Komiteti i Nobelit zgjodhi të nderojë një grua këtë vit, një që është quajtur “shkrimtarja më e madhe dhe e gjallë që nuk e keni dëgjuar kurrë”. Megjithatë, ndihet pothuajse sikur nuk mund të durojnë vetëm për të nderuar Tokarczuk, gruan e 15-të me fat, kundër 113 burrave që kanë qenë përfitues të çmimit Nobel të Letërsisë deri më tani.

Puna e Handke përfaqëson aq mirë anën e duhur të përçarjes politike në Evropë, ajo që kërkon të rigjallërojë një të kaluar imagjinare, dhe e percepton të tashmen si një moment të viktimizimit, duke shkelur të tjerët, gratë, pakicat dhe veçanërisht migrantët e pakëndshëm. Puna e Tokarczuk është një rebelim këmbëngulës kundër këtij nacionalizmi të kufijve. Libri i saj i vitit 2007 “Fluturimet” në veçanti i botuar në anglisht në 10 vite më vonë, në 2017, pasqyron jetën nomade të njerëzve që jetojnë në të tashmen. Përzgjedhja e saj nga grupi i caktuar i Nobelit, duket se është një kleçkë.

Këtë vit mes Handke dhe Tokarczuk, komiteti i Nobelit përzgjodhi dy njerëz që nuk e meritonin çmimin.

Është një hile nga libri i lojërave të Handke, ku 200,000 njerëzit që u vranë në duart e diktatorit serb Slobodan Millosheviç mes viteve 1993-1996 ishin të gjithë viktima të një lufte që në vitin 2006 Handke  i konsideroi të tmerrshme.

Ndërsa të gjithë shkrimtarët kanë të drejtë të thonë atë që dëshirojnë, kundrejt  dy fituesve të Nobelit në Letërsi për vitin 2018 dhe  2019.

Burimi: CNN 

Përshtati në shqip A.C/Dosja.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

editorial editorial cmimi nobel për letersi handke nobel 2019 në letërsi. olga tokarczuk cmimi nobel për letersi handke nobel 2019 në letërsi. olga tokarczuk

Sondazh

Poll
Editorial 12 Tetor 2019, 08:52

Emri i ndryshimit

KOSOVË- LVV-ja dhe LDK-ja kanë para vetes vetëm një alternativë: ta bëjnë këtë vend normal apo ta lënë kështu si është.1.Në Kosovë, më 7 tetor, një ditë pa...

Editorial 12 Tetor 2019, 05:28

Kritikë për çmimin Nobel dhënë Peter Handkes

Bota jonë herë pas here është skizofrene. E çfarë mund ta ilustronte këtë ndjesi më mirë, se një ditë, kur një grua nga Ballkani që jeton në Gjermani, le...

Editorial 10 Tetor 2019, 17:28

Për të shkundur neojugosllavët e Tiranës!

(Me shpjegimin e Vuçiçit, jo timin) Jugosllavia ante portasTë gjithë presidentët e Serbisë, pas shembjes së Jugosllavisë dhe largimit nga pushteti...

Editorial 10 Tetor 2019, 17:27

Shengeni Ballkanik

TIRANË- Kjo puna e Shengenit Ballkanik më kujton një shprehje popullore “Të zinjtë kolonjarë, vanë për bar, e morën trarë..” Po pavarësisht të ...

Editorial 10 Tetor 2019, 06:52

Erdogan-Vuçiç: Takimet e nxënësve të këqinj

TURQI- Vizitat e shumta në nivelin më të lartë dhe aktivitetet e shtuara ekonomike mes Turqisë dhe Serbisë, dëshmojnë se raportet mes këtyre dy vendeve janë shu...

Editorial 9 Tetor 2019, 11:11

Ruleta e rritjes ekonomike!

Rritja ekonomike e vendit po i ngjan një rulete të fatit, që rrotullohet dhe ngec çdo tremujor në një sektor dhe më pas fillon të rrëshqasë sërish, duke ...

Editorial 7 Tetor 2019, 19:44

Në vend të urimit: Lamtumirë Albin opozitari

Vërtet i gëzohem faktit që ti do të qeverisësh me vendin tonë. Në të njëjtën kohë, lutem të mos kem qenë naiv kur i jam gëzuar këtij faktiI dashur Albin,Me fito...

Publikohen pamjet nga brenda bazës ajrore të Kuçovës, Komandanti: E gatshme për stërvitjen e trupave

Publikohen pamjet nga brenda bazës ajrore të Kuçovës, Komandanti: E gatshme për stërvitjen e trupave

Tempulli 2/ Me kanabis gati për shitje dhe shuma parash, arrestohen 4 të rinj në Tiranë

Dalin pamjet nga kasollja ku u vra 50-vjeçari në Durrës

Kontrabandonin ilaçe dhe telefona, arrestohen dy persona në Tiranë, sekuestrohen 47 iPhone

I vunë flakën eskavatorit me vlerë 150 mijë euro, arrestohen 2 autorët e ngjarjes

Reshjet e shiut dhe borës në vend, policia: Moderoni shpejtësinë e mos kryeni parakalime të gabuara

Kampioni Alvin Karaqi mes lotësh: Për besë u ndjeva si Gjergj Kastrioti kur mora flamurin

'Dokumentar horror'/ Berisha publikon pamjet: Do ju paraqes terrorin që Bajrajt ushtruan më 14 maj

Krimi në Bulqizë/ Fqinji: Po hante bukë në banesë kur erdhën dy makina!

Dosja "Gjici"/ Zv.kryetari i bashkisë së Kukësit shkon në SPAK

Newsroom 11 |XAMA: LAJMI I FUNDIT FAKE QË PASHË, ISHTE PËR MUA

Newsroom 11 |XAMA: KËSHILLË QYTETARËVE- MOS LEXONI VETËM NJË BURIM

Newsroom 11 | XAMA: GAZETARËT NUK SHKRUAJNË ME EMËR, KJO S'ËSHTË ETIKE

Xama në Newsroom: Lajmet e rreme përhapin panik! Më akuzuan se kisha marrë para për një shkrim

Muka në Newsroom: Në Shqipëri ka portale gjobaxhie, u bëjnë shantazh njerëzve

Xama në Newsroom: Fake News shpërndahet më shumë në Facebook e Tik Tok! Gazetarët të shkruajnë emrin

Newsroom 11 |Kush prodhon lajme të rreme në Shqipëri

Newsroom 10 |SENJA: NE S'REAGOJMË NDAJ GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 |HAZIZAJ: 'ÇOHU ENVER', PJESË E GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ KEMI MARRËVESHJE PËR TË MBROJTUR 'VIKTIMAT'

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES KA SHKAKTUAR DHE KRIME

Newsroom 10 |GAZETARI: GJUHA E URREJTJES, PJESË E SHOQËRISË

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES, E FRIKSHME NË SHQIPËRI

Vidhnin në banesa duke përdorur çelësa të klonuar, vihet në pranga 1 person,nje tjeter në kërkim

Newsroom 10 |GJUHA E URREJTJES PËRDORET NGA POLITIKA, AMA TË KONTROLLOJË GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: STEREOTIPET NXISIN GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES LUFTOHET ME EDUKIM

Newsroom 10 | Gjuha e urrejtjes në media, si dhe kush e shpërndan?

Ndryshimet në PS/ Gjiknuri: S'është fundi, por fillimi i diçkaje të re.

Inceneratorët/ S’kam dhënë asnjë kontratë pa garë, ato janë publike!

Ndihet 'i shitur' nga Rama? Gjiknuri: Nuk ndjej braktisje, kam komunikim me të prej 20 vitesh

Klosi: Kemi primare reformimin e partisë, PS synon mandatin e katërt

U shkarkua si Sekretar i Përgjithshëm, Gjiknuri: PS edhe kur fiton, refekton!

Digjet shtëpia në Shkodër, në banesë ndodhej një i moshuar, përfundon në spital

Vazhdon përplasja në PD! Basha kërkon mbledhjen e Komisionit të Etikës për të, Bardhi: Shenjë humbje

Vrasja e Jetmirës/ Autori u dënua me 28 vite burg, nëna e viktimës: Duhet dënim përjetë!

Newsroom 9 | Kallanxhi: Threads? S`besoj se do zgjasë shumë

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Mos merrni për bazë asgjë thuhet në rrjet

Newsroom 9 | Gazetarja: po ndodhin vrasje nga tik tok

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Fake News dallohet vetëm po të jemi kritikë

Newsroom 9 | Kallanxhi: Shqiptarët besojnë gjithçka shohin në rrjet

Newsroom 9 | Eksperti i IT, Tomi Kallanxhi: Tik Tok ka "fake news" sepse s'ka censurë

Newsroom 9 | Gazetarja: Shqipëria do kohë të përshtatet me Tik Tok

Newsroom 9| Eksperti i IT: Çdo rrjet është i përkohshëm, duhet të kujdesemi për vlerat

A mund të mbyllet TikTok për Shqipërinë? Flet për Newsroom eksperi i IT

Fëmija mbyllet brenda në shtëpi, nëna e alarmuar njofton zjarrfikësit, NDËRHYRJA nga ballkoni

Newsroom/ Karabolli: Shqipëria do kohë të përshtatet me TikTok, e provuan edhe gazetarët, s’ia dolën

Newsroom 9 |Tik-Tok Kultura, platformë krijimi apo dizinformimi?

Shoqata e Biznesit: Rënia e euros po na falimenton, BSH po fsheh atë që po ndodh!

Vasili në SPAK/ Meta: Asnjë shqetësim me drejtësinë, por afera e inceneratorëve