LIVE UPDATES
Editorial

Ç’duhet të mësojnë pro-evropianët në mbarë kontinentin, nga historia Brexit

3 Shkurt 2020, 08:16 Nga DOSJA
Ç’duhet të mësojnë pro-evropianët në

BRITANI E MADHE- Qindra mijëra britanikë – ndoshta edhe disa milionë, nisur nga një sondazh i kohëve të fundit, që tregon se 15 për qind e qytetarëve e përcaktojnë veten si evropianë, dhe 4 për qind si evropianë mbi identitetet e tjera – gjenden në një pozitë të ngjashme. Sikur të ishim më të vendosur, mund të kishim fituar.

Përkundrazi dështuam, dhe rezultati është dalja e Britanisë nga BE. Por tek e fundit, Britania ka qenë gjithmonë në Evropë. Gjyshi im i ndjerë, që ishte i vendosur kundër Brexit, i dekoruar me urdhrin ‘Légion d’Honneur’ nga Francës, ishte midis miliona trupave britanike që u vendosën nëpër Evropë deri në fund të Luftës së Dytë Botërore.

Britania investoi sasi të mëdha gjaku njerëzor dhe parash për stabilizimin e kontinentit. Produkti i drejtpërdrejtë dhe logjik i atyre përpjekjeve të hershme për të rindërtuar Evropën, do të ishte Komuniteti Ekonomik Evropian, preludi i BE-së së sotme.

Nga anëtarësimi i saj në KEE në vitin 1973, Britania siguroi zyrtarë të shkëlqyeshëm –  sidomos Roi Xhenkins, presidenti i Komisionit Evropiane në vitet 1977-1981 – që ia kushtuan karrierat e tyre atij ideali evropian. Dhe ndërsa qeveritë në Londër ishin rrallë të angazhuara plotësisht me Brukselin, ato arritën të lënë shenjën e tyre.

Për shembull, Margaret Theçër, ndihmoi në ndërtimin e tregut të përbashkët, dhe Toni Bler ndihmoi për ta bërë Evropën më të hapur ndaj botës. Por është gjithashtu e vërtetë se Britania ishte gjithnjë e ndryshme nga vendet e tjera:një komb ishullor, një fuqi e dikurshme perandorake, pa përvojat e pushtimit apo diktaturës, një vend eksentrik me një përvojë unike të luftës, dhe me njerëz me emocionalitet të veçantë.

Megjithatë edhe anëtarët e tjerë të projektit evropian kanë gjithashtu historitë, neurozat dhe tiparet e tyre të komplikuara. Por vetëm Britania, është larguar tashmë nga unioni. Mënyra se pse ndodhi, kjo ofron disa leksione për të gjithë ata në kontinent, që besojnë ende në idealin evropian, dhe që duan të shmangin Brexit-ët e mëtejshëm.

Leksioni i parë, është të mos vetëkënaqeni. Elita britanike, e mori një kohë të gjatë si të mirëqenë pëlqimin e popullit britanik për anëtarësimin e vendit në BE. Liderët konservatorë, i shpenzuar dekadat e fundit duke e përdorur Evropën si një tabelë qitjeje, dhe ushqyer vazhdimisht euroscepticizmin.

As laburistët nuk e adresuan si duhet këtë problem. Flirtimi i Toni Bler me udhëheqjen e evropiane, për anëtarësimin e Britanisë në eurozonë (një veprim që mund të forconte Britaninë dhe vetë eurozonën) ishte jetëshkurtër. Kjo e ndihmoi Dejvid Kameronin të fitonte zgjedhjet në vitin 2013 me premtimin për një referendum për nxjerrjen e vendit nga BE, diçka që u realizua në vitin 2016. Prandaj, mesazhi im i parë për pro-evropianët në mbarë Evropën është:përgatituni për rrezikun e shpërbërjes së unionit, sado i pamundur të duket si skenar.

Mësimi i dytë, është të nxjerrim më në pah anët pozitive të Evropë. Ne pro-evropianët ishim për një kohë të gjatë në pozita mbrojtëse. Në nuk patëm kurrë një histori të madhe pozitive për të treguar:mbi mundësitë afatgjata ekonomike, kulturore, sociale dhe gjeo-strategjike të të qenurit në zemër të Evropës.

Leksioni i tretë – dhe deri tani më i rëndësishmi – është të veproni me guxim për ta bërë Evropën një histori suksesi. Votimi i Britanisë pro Brexit në qershorin e vitit 2016, ndodhi me një kohë të tmerrshme. Kriza e eurozonës sapo kishte mbaruar, kriza e emigrantëve e vitit 2015 ziente ende, demokracia evropiane dukej e dobët dhe e papërfillshme nga të tjerët, ndërsa Kina dhe Amerika dukeshin si partnerë mjaft tërheqës.

Që të gjitha këto kanë ndryshuar në të njëjtën kohë: eurozona e ka marrë veten, kriza e emigrantëve është zbutur (edhe pse falë marrëveshjeve të diskutueshme të BE-së me shtetet e rajonit), dhe si Kina ashtu edhe SHBA-ja, duken më agresive dhe autoritare. Por asnjë nga këto gjëra nuk është e sigurt.

Ruajtja e joshjes ndaj Evropës, kërkon zgjidhjen e problemeve të saj: zgjidhjen e të metave në eurozonë, në regjimin evropian mbi emigracionin, të evropianizimit real të debateve demokratike, dhe vendosjen e një poli alternativ dhe të besueshëm evropiane përballë Kinës dhe SHBA-së.

Këto mund të duken si synim abstrakte, afatgjata dhe të këndshme këtu në Berlin, ku elita gjermane vepron së bashku me mënyrën e saj të kujdesshme. Por shumë shpejti ato mund të rezultojnë të domosdoshme.

Leksoni i tretë dhe i fundit për pro-evropianët është:mos e merrni si të mirëqenë sigurinë dhe prosperitetin tuaj. Dhe Britania është “historia” paralajmëruese. Me disa kthesa të fatit, apo strategjive, vendim im mund të ishte bërë lojtari më konstruktiv në Evropë.

Ekzistojnë universe alternative, në të cilat Londra mund të bashkëpunonte ngushtë me Parisin, Berlinin dhe Varshavën që nga viti 2000 apo 2010, për ta çuar Evropën përpara, për ta bërë atë një homologe të besueshme për Amerikën dhe Kinën, dhe për të krijuar një peizazh shumë të ndryshëm global deri në vitin 2020.

Por “fisi” im politik, pro-evropianët, lejoi që ajo perspektivë të rrëshqasë nëpër gishta. Ne ishim të vetëkënaqur, negativë, paqartë, dhe nuk bëmë aq sa duhet për ta bërë Evropën më të suksesshme. Britania po largohet nga BE, por ju mund të mësoni ende nga përvoja jonë, të shmangni gabimet tona, dhe të shmangni gjetjen e vetvetes pas 10 vjetësh në të njëjtin pozitë delikate në të cilën jemi sot ne britanikët:në prag të lënies së një organizate, për të cilën u angazhuam aq shumë.

Prandaj ndiqini këto leksione:mos jini të vetëkënaqur, përpiquni shumë që ta bëni Evropën të aftë dhe të bashkuar, edhe kur kjo ju duket e vështirë. Dhe mbi të gjitha përdorni të gjithë energjitë tuaja për ta bërë Evropën një histori suksesi. Mund të duket e vështirë, por është diçka që ia vlen.

Marrë nga Bota.al 

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial britania historia e brexit pro-evropianët britania historia e brexit pro-evropianët

Sondazh

Poll
Editorial 2 Shkurt 2020, 14:52

02.02.2020: Dita vendimtare, Dita D

Kushdo që më ka pyetur në këta muajt e fundit se a do të merren vesh LVV’ja dhe LDK’ja, qoftë ai taksist, ambasador i huaj, kalimtar i rastit, president shteti,...

Editorial 1 Shkurt 2020, 08:47

Lot për largimin e Britanisë së Madhe

Emocionet janë një moment i rrallë në selinë e Brukselit. Por këto ditë, kur ndarja me Britaninë e Madhe bëhej gjithnjë e më reale, shumë gjëra ishin ndryshe. U...

Editorial 31 Janar 2020, 20:37

Ç’lloj fuqie e madhe mund të bëhet Europa?

EUROPË- Lufta e Dytë Botërore dhe periudha e dekolonizimit që e pasoi atë, i dhanë fund dominimit shekullor global të fuqive të mëdha të Europës. Pas vitit...

Editorial 29 Janar 2020, 13:07

Letër e hapur një drejtori të Bashkisë Tiranë

TIRANË- Zoti drejtor, Para disa ditësh, teksa komentoja një projekt kulle të re që paska aprovuar Bashkia e Tiranës, një mik më tha se një drejtor i saj pa...

Editorial 29 Janar 2020, 10:59

Marrëveshja apo shuplaka e shekullit?

SHBA– Trump ka luajtur me anën sensacionale teksa e ka prezantuar draftin si Marrëveshjen e Shekullit. Mirëpo kreu i Autoritetit Palestinez, Mahmoud Abas e quaj...

Editorial 25 Janar 2020, 20:07

Një aeroplan në shkretëtirë

1.Duhet të ketë qenë thatësirë e madhe dhe ende e padëgjuar lajmesh të mira nga Kosova, që një i këtillë i natyrës komerciale e që ende nuk ka mbërritur të quhe...

Editorial 25 Janar 2020, 11:27

Europa ime: Perdja e hekurt e ekologjisë

Në Bullgari thonin dikur me shaka, se komunizmi ka pesë armiq – kapitalizmin dhe katër stinët. Duket se historia përsëritet. Sfida më e madhe qeverisjes d...

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë