LIVE UPDATES
Bota

Supernova e parë afër Tokës, zbulohet çfarë mbeti në zemrën e yllit pas shpërthimit

Në shkurt 1987, një yll u pa duke shpërthyer në një galaktikë aty pranë. Ai ishte i dukshëm nga Toka për muaj të tërë, duke ndriçuar me fuqinë e 100 milionë diejve.

23 Shkurt 2024, 22:42 Nga h.k
Supernova e parë afër Tokës, zbulohet çfarë mbeti
Foto ilustruese

SHBA-Shkencëtarët thonë se kanë zgjidhur misterin që qëndron në zemër të një shpërthimi të famshëm kozmik.

Në shkurt 1987, një yll u pa duke shpërthyer në një galaktikë aty pranë. Ai ishte i dukshëm nga Toka për muaj të tërë, duke ndriçuar me fuqinë e 100 milionë diejve.

Shpërthimi ishte i një ylli të madh, 20 herë më i madh se Dielli ynë, i ashtuquajtur ‘supergjiganti blu’. Jeta e tij përfundoi në një mënyrë spektakolare, në një proces të quajtur supernova SN 1987A. Ishte supernova e parë e dukshme me sy të lirë për 400 vjet, dhe ishte nga një yll, detajet e të cilit ishin mbajtur shënim nga astronomët përpara se të shpërthente.

Vëzhgimet e SN 1987A na ndihmuan të kuptojmë më mirë teoritë mbi vdekjen e një ylli, por gjithmonë ka munguar një pjesë kritike e enigmës – ajo që mbeti në zemër të saj, pas një ngjarje kaq kataklizmike.

Sipas teorisë, yjet shkatërrohen kur u mbaron lënda djegëse për të kryer reaksionet bërthamore që i bëjnë ata të shkëlqejnë. Masa e yllit është aq e madhe sa forca e tij gravitacionale shtyp atomet e veta për të prodhuar materialin më të dendur në Univers, i cili quhet yll neutron; nëse është një yll më i madh, mund të kthehet në një vrimë të zezë. Por cila nga këto të dyja mbeti në zemër të yllit?

Kishte aq shumë mbetje nga shpërthimi i yllit, saqë as teleskopët më të fuqishëm nuk mund të konfirmonin atë që kishte mbetur në zemër të tij.

Shpërthimi ishte i një ylli të madh, 20 herë më i madh se Dielli ynë, i ashtuquajtur ‘supergjiganti blu’. Jeta e tij përfundoi në një mënyrë spektakolare, në një proces të quajtur supernova SN 1987A. Ishte supernova e parë e dukshme me sy të lirë për 400 vjet, dhe ishte nga një yll, detajet e të cilit ishin mbajtur shënim nga astronomët përpara se të shpërthente.

Vëzhgimet e SN 1987A na ndihmuan të kuptojmë më mirë teoritë mbi vdekjen e një ylli, por gjithmonë ka munguar një pjesë kritike e enigmës – ajo që mbeti në zemër të saj, pas një ngjarje kaq kataklizmike.

Sipas teorisë, yjet shkatërrohen kur u mbaron lënda djegëse për të kryer reaksionet bërthamore që i bëjnë ata të shkëlqejnë. Masa e yllit është aq e madhe sa forca e tij gravitacionale shtyp atomet e veta për të prodhuar materialin më të dendur në Univers, i cili quhet yll neutron; nëse është një yll më i madh, mund të kthehet në një vrimë të zezë. Por cila nga këto të dyja mbeti në zemër të yllit?

supernova

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Shiko video te tjera