LIVE UPDATES
Bota

Shkencëtarët zbuluan se si u formua zemra në Pluton

Ata nuk ishin aq të intriguar nga forma (vetëm ne tokësorët jemi të lidhur me të), por nga madhësia, ngjyra dhe veçoritë e tjera gjeografike. Ekspertët besojnë se më në fund e kanë zgjidhur atë mister.

21 Prill 2024, 09:58 Nga E. D
Shkencëtarët zbuluan se si u formua zemra në Pluton
Imazhi i NASA-s

SHBA- Kur anija kozmike New Horizons e NASA-s fotografoi një formacion të pazakontë gjeografik në formë zemre në sipërfaqen e Plutonit në vitin 2015, zgjoi kuriozitetin e shkencëtarëve. Ata nuk ishin aq të intriguar nga forma (vetëm ne tokësorët jemi të lidhur me të), por nga madhësia, ngjyra dhe veçoritë e tjera gjeografike. Ekspertët besojnë se më në fund e kanë zgjidhur atë mister.

“Përpara New Horizons, të gjithë mendonin se Plutoni ishte një top i lëmuar, domethënë plotësisht i sheshtë. Por tani e dimë se ka peizazhe të ndryshme në të”, tha Tanguy Bertrand, shkencëtar planetar i NASA-s.

Ndërsa shkencëtarët nga Universiteti i Bernës në Zvicër dhe Universiteti i Arizonës në SHBA kanë përdorur simulime për të hetuar origjinën e Sputnik Planitia, pjesa perëndimore e zemrës që ngjan me formën e një pikë loti. Ata përcaktuan se një ngjarje kataklizmike ka ndodhur ndoshta në të kaluarën e largët që formoi atë zonë, domethënë që një trup i madh me një diametër prej rreth 640 kilometrash goditi Plutonin. Zona në formë zemre në fakt quhet Tombaugh Regio. Ajo zgjoi kureshtjen e shkencëtarëve sepse është e mbuluar me një material që reflekton më shumë dritë sesa mjedisi, prandaj është dukshëm më i hapur në ngjyrë. Ekziston edhe një pikë tjetër gjeografike me interes. Sputnik Planitia mbulon një sipërfaqe prej përafërsisht 1200 x 2000 kilometra, e cila është e barabartë me një të katërtën e Evropës. Është interesante se ajo zonë është rreth 4 kilometra më e ulët se pjesa më e madhe e sipërfaqes së Plutonit.

“Ndërsa pjesa dërrmuese e sipërfaqes së Plutonit përbëhet nga akulli i metanit dhe derivatet e tij, Planitia është e mbushur kryesisht me akull azoti që ndoshta është grumbulluar shpejt pas goditjes për shkak të lartësisë së tij të ulët”, tha shkencëtari planetar Harry Ballantyne, bashkëpunëtor kërkimor në Universitetin e Bernës.

Forma e zgjatur e Sputnik Planitia dhe pozicioni i saj në ekuator tregojnë se ishte një goditje e zhdrejtë dhe jo vertikale. Nëse ndikimi do të kishte qenë i ndryshëm, do të ishte krijuar një formë më simetrike.

“Bërthama e Plutonit është aq e ftohtë sa shkëmbi nuk u shkri gjatë goditjes. Për shkak të këndit të goditjes dhe shpejtësisë së ulët, bërthama e goditësit nuk u zhyt në bërthamën e Plutonit, por mbeti e paprekur”, tha Ballantyne. Pra, diku nën sipërfaqen e Sputnik Planitia është pjesa tjetër e bërthamës së një trupi tjetër masiv, të cilin Plutoni kurrë nuk e treti plotësisht.

Një ndikim i tillë i fuqishëm ndoshta ka ndodhur shumë herët në historinë e Plutonit. Por ka një problem. Për shkak të ligjeve të fizikës, një depresion gjigant si Sputnik Planitia duhet të kishte lundruar ngadalë drejt polit të planetit xhuxh me kalimin e kohës, sepse ai ka një masë më të vogël se rrethina e tij. Megjithatë, ajo mbeti afër ekuatorit. Teoritë e mëparshme vunë në dukje mundësinë e një oqeani nëntokësor që shtynte Sputnik Planitia drejt ekuatorit. Një studim i ri ofron një shpjegim alternativ. Sipas simulimeve, pas ndikimit ka pasur krijimin e masës së tepërt që mund të shpjegojë migrimin drejt ekuatorit pa pasur nevojë të futet një oqean nëntokësor. Gjithashtu shkencëtarët besojnë se kjo teori e re për origjinën e zemrës në Pluton mund të hedhë dritë mbi origjinën misterioze të vetë planetit xhuxh.

Ne ende nuk e dimë saktësisht se si u formua Plutoni, duke pasur parasysh se ai ndodhet në skajin e sistemit diellor dhe se është studiuar nga afër vetëm nga misioni New Horizons. Pjesa lindore e zemrës është gjithashtu e mbuluar nga një shtresë e ngjashme, por shumë më e hollë e akullit të azotit, origjina e së cilës ende nuk dihet, por ndoshta lidhet me Sputnik Planitia. Forma e zgjatur e Sputnik Planitia dhe pozicioni i saj në ekuator tregojnë se ishte një goditje e zhdrejtë dhe jo vertikale. Nëse ndikimi do të kishte qenë i ndryshëm, do të ishte krijuar një formë më simetrike.

Teoritë e mëparshme vunë në dukje mundësinë e një oqeani nëntokësor që shtynte Sputnik Planitia drejt ekuatorit. Një studim i ri ofron një shpjegim alternativ. Sipas simulimeve, pas ndikimit ka pasur krijimin e masës së tepërt që mund të shpjegojë migrimin drejt ekuatorit pa pasur nevojë të futet një oqean nëntokësor. Shkencëtarët besojnë se kjo teori e re për origjinën e zemrës në Pluton mund të hedhë dritë mbi origjinën misterioze të vetë planetit xhuxh. Ne ende nuk e dimë saktësisht se si u formua Plutoni, duke pasur parasysh se ai ndodhet në skajin e sistemit diellor dhe se është studiuar nga afër vetëm nga misioni New Horizons.

“Plutoni është një vend i madh mrekullish me gjeologji unike dhe magjepsëse, kështu që hipotezat më kreative për të shpjeguar se gjeologjia janë gjithmonë të mirëseardhura. Por për të zbuluar të vërtetën e vërtetë, duhet të marrim më shumë informacion rreth nëntokës së Plutonit. Këtë mund ta bëjmë vetëm nëse dërgojmë atë në orbitë një anije kozmike radar”, tha Kelsey Singer e misionit New Horizons.

Po ashtu hulumtimi i quajtur Sputnik Planitia si një mbetje goditëse që tregon një maskon të lashtë shkëmbor në një Pluton pa oqean u botua në revistën Nature Astronomy.

tanguy bertrand kelsey singer

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera