LIVE UPDATES
Bota

Pse nuk duhet të hiqet latinishtja nga shkollat?

Sot në Gjermani, latinishtja ende mësohet si gjuhë e huaj në shkollat e mesme, e ndonjëherë edhe në shkollat e përgjithshme. Këtu janë pesë arsye për këtë.

29 Korrik 2023, 08:14 Nga A.B

Pse nuk duhet të hiqet latinishtja nga shkollat?

Njohja e gjuhëve të huaja është gjithnjë e më e rëndësishme në epokën e globalizimit. Ndërkohë që shumë njerëz duan të mësojnë frëngjisht dhe spanjisht, duke pasur parasysh rëndësinë e tyre në shoqërinë e sotme, nxënësit e shkollave të mesme kanë ende mundësi të mësojnë latinishten, edhe pse shpesh konsiderohet si një gjuhë "e vdekur" për shkak të mungesës së folësve amtarë. Ne nuk e dimë as si tingëllonte ajo, sepse ajo vdiq shumë përpara se të regjistroheshin tingujt e saj.

Në Gjermani, interesi për latinishten ka rënë në të gjithë vendin. Ndërsa në vitin 2008 më shumë se 830.000 të rinj gjermanë ende e mësonin gjuhën indo-evropiane në shkollë, në vitet 2021/2022 kishte vetëm 539.000 të tillë. Në krahasim me latinishten, frëngjishtja është pothuajse tre herë më e popullarizuar.

Profesor Stefan Freund është president i Shoqatës Gjermane të Filologëve Klasikë (DAV), shoqatës profesionale për latinishten dhe greqishten në shkolla dhe universitete, dhe jep mësim latinishten në Universitetin e Wuppertalit.

Deutsche Welle foli me profesorin për latinishten dhe të ardhmen e saj në arsimin gjerman.

DW: A është latinishtja një gjuhë "e vdekur"?

SF: Latinishtja është një vështrim i gjallë në të kaluarën dhe mënyrën se si funksionon gjuha.

Cilat janë argumentet në favor të mësimit të latinishtes sot?

Mësimi i latinishtes jep meta-aftësi që mund të zbatohen gjatë gjithë jetës për t'iu afruar gjuhëve të tjera të huaja dhe për t'i mësuar, dhe të cilat, në thelb, nuk vjetërohen. Ndërsa mësimi i gjuhëve të huaja moderne përqendrohet në komunikim, mësimi i latinishtes përqendrohet në reflektimin gjuhësor, veçanërisht në ndryshimet me gjermanishten, në funksionimin e një fjalie, në evoluimin e fjalëve dhe në formulimin e pohimeve të caktuara në situata të caktuara.

Dhe, sigurisht, latinishtja është nëna e zakonshme e familjes së gjuhëve romane (frëngjisht, italisht, spanjisht, portugalisht dhe rumanisht) dhe origjina e shumë fjalëve angleze, për shembull gjuha, kompjuteri dhe inteligjenca artificiale.

A zgjedhin studentët latinishten në vend të frëngjishtes apo spanjishtes, për shembull, me insistimin e prindërve të tyre apo sepse ata tashmë kanë në mendje një fushë të caktuar studimi?

Mund të spekulohet vetëm për motivimet e studentëve. Ka të ngjarë të jenë të rëndësishme katër pika: Një interes i përgjithshëm për historinë dhe mitologjinë dhe një qasje ndaj gjuhës më shumë përmes reflektimit dhe analizës, sesa përmes komunikimit të drejtpërdrejtë. Përveç kësaj, një perspektivë studimi ose karriere për të cilën latinishtja duket e dobishme dhe mësuesit, të cilët mesatarisht janë mjaft të rinj, e dinë se sa në mënyrë kritike e shohin publiku, prindërit dhe studentët e konsiderojnë lëndën e tyre dhe për këtë arsye i kushtojnë shumë rëndësi që ajo të jetë tërheqëse, që nuk ka të bëjë fare me imazhet klishe.

Për cilat fusha studimi dhe cilat profesione është latinishtja e dobishme, madje thelbësore, në Gjermani?

Kërkesat për gjuhën latine janë të ndryshme. Kërkesa për latinishten si tendencë duket më e rrallë se më parë. Sido që të jetë, latinishtja është e dobishme për shumë lëndë: histori, filozofi, teologji, studime romake, studime juridike (e drejta romake), mjekësi (historia e mjekësisë, terminologji), farmaci (terminologji), gjuhësi, të gjitha disiplinat që merren me periudha para vitit 1750 dhe me zonën evropiane... Historia e muzikës, historia e artit, historia e shkencës, historia e kishës, historia lokale.

Latinishtja u shua rreth shekullit të 7-të ose të 8-të, por kur ra rëndësia e saj?

Deri në shekullin e 18-të, latinishtja ishte gjuha më e përdorur për shtypjen e librave të sapobotuar. Njohuritë e mia të latinishtes më mundësojnë të aksesoj sasi të mëdha njohurish për të gjitha llojet e temave, sepse vetëm një pjesë e vogël e këtij teksti neolatin është përkthyer./DW

shkolle latinishtja

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet

Shiko video te tjera