LIVE UPDATES
Bota

Pse artisti kinez Zhang Daqian po ia kalon Van Goghut

 Dhe ndërsa krahasimi i përhapur "Picasso i Lindjes" është mashtrues stilistikisht, megjithatë ai flet për aftësinë e tij për të kapërcyer dhe çmimet e larta që pikturat e tij tani kanë.

16 Qershor 2022, 19:28 Nga I.A
Pse artisti kinez Zhang Daqian po ia kalon Van Goghut
piktura

KINË- Zhang Daqian mund të mos jetë një emër i njohur në Perëndim, por në Kinë dhe në tregun global të artit në përgjithësi ai është në të njëjtin nivel me Warhol dhe Monet.

Një mjeshtër i pikturës klasike kineze, i cili më vonë riimagjinoi artin modern në atdheun e tij të adoptuar amerikan, vepra e Zhang përfshinte traditat nga peizazhet me bojë deri te abstraksioni. Dhe ndërsa krahasimi i përhapur "Picasso i Lindjes" është mashtrues stilistikisht, megjithatë ai flet për aftësinë e tij për të kapërcyer dhe çmimet e larta që pikturat e tij tani kanë.

Në prill, pothuajse 40 vjet pas vdekjes së tij, piktura e Zhang-it e vitit 1947 "Peizazhi pas Wang Ximeng" u bë vepra e tij më e shtrenjtë e shitur ndonjëherë në ankand, duke shitur 47 milionë dollarë në Sotheby's në Hong Kong. Ishte vetëm i fundit në një varg shitjesh të mëdha. Puna e artistit gjeneroi më shumë se 354 milionë dollarë në ankand në vitin 2016, duke tejkaluar çdo artist tjetër të vdekur apo të gjallë në botë atë vit, sipas një renditjeje vjetore të prodhuar nga baza e të dhënave Artprice. Vitin e kaluar, ai përfundoi i 6-ti në të njëjtën listë, përpara peshave të rënda të tregut si Vincent van Gogh dhe Banksy.

Kjo mund të jetë vetëm maja e ajsbergut, tha profesori i artit i Universitetit Shtetëror të San Franciskos, Mark Johnson.

"Ka pasur një përshkallëzim të shpejtë në vlerë pasi gjenialiteti i tij njihet më gjerësisht. Unë mendoj se çmimet do të dyfishohen së shpejti. Nuk ka dyshim se Zhang Daqian është një nga artistët më të rëndësishëm të shekullit të 20-të. Puna e tij i referohej kulturës globale dhe, në të njëjtën kohë, ishte e ngulitur thellë në kulturën klasike kineze," tha Johnson.

Mes botëve

I lindur në Sichuan, në jugperëndim të Kinës, në fund të shekullit të 20-të, Zhang (emri i të cilit është romanizuar edhe si Chang Dai-chien) ishte një talent i jashtëzakonshëm që në moshë të re. I mësuar të pikturonte nga nëna e tij, ai pohoi se si adoleshent u kap nga banditët dhe studioi poezi duke përdorur librat e tyre të grabitur.

Pasi studioi për ngjyrosje dhe thurje tekstili në Japoni, ai u trajnua nën kaligrafët dhe piktorët e njohur Zeng Xi dhe Li Ruiqing në Shangai. Kopjimi i kryeveprave klasike kineze ishte thelbësor për edukimin e tij dhe Zhang mësoi të përsëriste me mjeshtëri artistët e mëdhenj të dinastive Ming dhe Qing (dhe më vonë u bë një falsifikues shumë i aftë).

Ai bëri emër si artist në vitet 1930, përpara se të kalonte dy vjet duke studiuar - dhe duke kopjuar me kujdes - muralet shumëngjyrëshe të shpellave budiste në Dunhuang, në provincën Gansu. Kjo përvojë pati një ndikim të thellë në artin e tij. Krahas aftësive të tij të pikturës figurative, Zhang shpejt filloi të përdorë një gamë më të gjerë ngjyrash të pasura në punën e tij, duke ringjallur popullaritetin e tyre në artin kinez.

“Në thelb revolucionarizoi potencialin për pikturën klasike kineze, sepse zbuloi këtë gamë tepër të kushtueshme, të pasur dhe sensuale që ishte shmangur për një pamje më të thatë ose më shkencore,” tha Johnson.

Por ndërsa praktika e Zhang-ut bazohej në traditën kineze, ngjitja e komunizmit në vitin 1949 e vuri atë në kundërshtim me atdheun e tij. Në veçanti, tha Johnson, piktori nuk ishte i kënaqur me përbuzjen e qeverisë së re për kulturën e lashtë, të cilën kryetari Mao Ce Dun e pa si një pengesë për përparimin ekonomik.

“(Zhang) ishte aq i ngulitur në një lloj kuptimi krejtësisht të ndryshëm të kulturës kineze, i cili ishte i rrënjosur në këtë prejardhje të madhe klasike. Dhe revolucioni komunist vlerësoi një lloj arti shumë të ndryshëm," tha Johnson.

Zhang, si shumë artistë të tjerë, u largua nga Kina në fillim të viteve 1950, duke jetuar në Argjentinë dhe Brazil përpara se të vendosej në Carmel-by-the-Sea, Kaliforni. Në vitin 1956, ai u takua dhe shkëmbeu pikturat e famshme me Pikason në Paris, një moment i cilësuar në shtyp si një takim i madh midis Lindjes dhe Perëndimit. Kur Picasso i kërkoi Zhang të kritikonte disa nga veprat e tij të artit të stilit kinez, ky i fundit sugjeroi diplomatikisht se mjeshtri spanjoll nuk zotëronte mjetet e duhura dhe më vonë i dhuroi atij një përzgjedhje furçash kineze.

Përveçse e hapi atë ndaj ndikimeve më të gjera artistike, jeta e re e Zhang-ut jashtë shtetit paralajmëroi ndryshimin më të rëndësishëm stilistik në karrierën e tij: një stil të ri, abstrakt të quajtur "pocai", ose me ngjyrë.

Ky ndryshim ishte gjithashtu, pjesërisht, rezultat i shikimit të tij të përkeqësuar. I përkeqësuar nga diabeti, shikimi në rënie i Zhang-ut e bëri të vështirë për të të shihte detaje të imta. Format figurative dhe penelata e përcaktuara u zëvendësuan me vorbulla ngjyrash dhe njolla të thella boje. Malet, pemët dhe lumenjtë ishin ende të pranishëm, por format e tyre vetëm nënkuptoheshin, të paraqitura në vija të buta dhe forma të paqarta sikur një mjegull të kishte zbritur mbi pamje.

Zhang pohoi se qasja e tij ishte e rrënjosur në traditën kineze. Zakonisht i parë me rroba të gjata dhe me një mjekër të bardhë të rrjedhur - edhe dekada pasi u transferua në SHBA - ai ia atribuoi stilin e tij të ri piktorit të lashtë Wang Mo. Por ishte e qartë se Zhang ishte të paktën pjesërisht i frymëzuar nga piktorët abstraktë amerikanë si Jackson Pollock dhe Willem de Kooning. 

Gjenerata e re e koleksionistëve

Aftësia e Zhang për të lidhur Lindjen dhe Perëndimin ndihmon në shpjegimin e popullaritetit të punës së tij, e cila mbahet në institucione, duke përfshirë Muzeun Metropolitan të Artit në Nju Jork dhe Muzeun e Arteve të Bukura në Boston. Por rritja meteorike e vlerës së saj të tregut gjatë dekadës së fundit ka përkuar me një shpërthim në fuqinë shpenzuese kineze.

Rreth dy dekada më parë, Kina kontrollonte vetëm 1% të tregut botëror të artit. Zhang u rendit vetëm i 80-ti në renditjen e lartpërmendur Artprice në 2002, duke gjeneruar më pak se 5 milionë dollarë në ankand globalisht. Tani, megjithatë, Kina është tregu i dytë më i madh i artit në botë, pas SHBA-së, sipas raportit të tregut global të artit të Art Basel dhe UBS 2022. 

Forma më e sinqertë e lajkave

Zhang shpesh i bënte homazh direkt ndikimeve të tij në këtë mënyrë. Por trajnimi i tij klasik e la atë aq të aftë në kopjimin, saqë kopjet që ai prodhoi dhe shiti gjatë jetës së tij shpesh kalonte për origjinale. Veprat e artit që dikur i atribuoheshin mjeshtërve të shekullit të 17-të si Bada Shanren dhe Shitao, janë zbuluar që atëherë si vepra e tij e dorës. Sipas Johnson, Zhang madje ndoqi një ekspozitë të pikturave të Shitaos në vitet 1960, vetëm për të zbuluar në simpoziumin e hapjes se ai kishte pikturuar një pjesë të artit të ekspozuar.

Zhang nuk ishte, argumentoi Johnson, për të mashtruar në vetvete. I pëlqente sfida dhe shpesh fshehte mbishkrime lozonjare në falsifikimet e tij që aludonin për mashtrim.

"Unë isha një mik i disa njerëzve që e njihnin personalisht," tha Johnson.

zhang daqian

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës