LIVE UPDATES
Bota

Plani i Trump për të taksuar fondet e kolegjeve amerikane/ Analiza: Kë do dëmtojnë më shumë taksat dhe sa?

Mbështetësit e projektligjit argumentojnë se një dispozitë që lidhet me institucionet e arsimit të lartë është hartuar për të synuar universitetet “e zgjuara”.

30 Maj 2025, 15:59 Nga E. D
Plani i Trump për të taksuar fondet e kolegjeve amerikane/ Analiza:
foto ilustruese

SHBA- Republikanët në Kongresin e Shteteve të Bashkuara po bëjnë presion për një rritje të taksave mbi universitetet amerikane, sipas një projektligji të ri të mbështetur nga Presidenti Donald Trump, i cili u miratua me një diferencë të ngushtë votash në Dhomën e Përfaqësuesve të enjten e kaluar. Mbështetësit e projektligjit argumentojnë se një dispozitë që lidhet me institucionet e arsimit të lartë është hartuar për të synuar universitetet “e zgjuara”.

Universitetet kanë marrë një goditje nga urdhrat ekzekutivë dhe vendimet e Trump që synojnë ndryshimin e arsimit dhe imigracionit në vend, së bashku me shtypjen e protestave pro-Palestinë që u zhvilluan në kampuset e kolegjeve amerikane vitin e kaluar. Planet e reja tatimore synojnë të rrisin taksat mbi atë që universitetet amerikane fitojnë nga fondet e tyre.

Pra, çfarë është saktësisht një fondacion?

Një fondacion i referohet fondeve ose aseteve të dhuruara një universiteti për ta mbajtur atë të qëndrueshëm financiarisht në të ardhmen. Fondet zakonisht përfshijnë donacione bamirësie nga ish-studentët, donatorë të tjerë dhe kompani.

Projektligji që i është paraqitur Kongresit të SHBA-së përcakton normat e taksave për universitetet bazuar në fondet e tyre efektive për student  duke pjesëtuar fondet e tyre totale me numrin e studentëve me kohë të plotë në institucion.

A janë taksuar universitetet deri më tani?

Shumica e kolegjeve nuk janë taksuar për fondet e tyre për shekuj me radhë. Akti i të Ardhurave i vitit 1909 përjashtoi institucionet arsimore si organizata jofitimprurëse që veprojnë për interes publik ekskluzivisht për qëllime fetare, bamirëse ose edukative. Si rezultat, institucionet arsimore nuk paguanin taksa mbi fitimet e tyre nga investimet.

Kjo ndryshoi gjatë mandatit të parë presidencial të Trump. Në vitin 2017, Kongresi i SHBA-së miratoi Aktin për Uljen e Taksave dhe Punësimin, i cili futi një taksë prej 1.4 përqind mbi kolegjet me fonde për student prej të paktën 500,000 dollarësh dhe të paktën 500 studentë që paguanin shkollim. Prandaj, taksa zbatohet vetëm për disa nga institucionet më të pasura në vend.

Çfarë duan të bëjnë republikanët tani?

Më 22 maj, Dhoma e Përfaqësuesve e kontrolluar nga republikanët miratoi me 215 vota pro dhe 214 kundër, atë që Trump dhe autorët e legjislacionit e kanë quajtur Projektligji Një i Madh dhe i Bukur. Brenda këtij projektligji është një propozim për të rritur taksat mbi universitetet elitare.

Këto përqindje zbatohen për universitetet që kishin të paktën 500 studentë që paguanin shkollim në vitin e mëparshëm të tatueshëm dhe ku 50 përqind e studentëve të tyre me kohë të plotë që paguajnë shkollim janë në SHBA. Universitetet e identifikuara si "institucione fetare të kualifikuara" përjashtohen nga kjo taksë.

Propozimi u hartua nga ligjvënësit republikanë në Komitetin e Mënyrave dhe Mjeteve, organi më i vjetër i hartimit të legjislacionit për taksat në Dhomën e Përfaqësuesve.

“Për një kohë shumë të gjatë, universitetet kanë marrë trajtim të favorshëm nga kodi ynë tatimor, duke shpërfillur interesin e taksapaguesve”, tha Jason Smith, republikan i Misurit dhe kryetar i Komitetit të Mënyrave dhe Mjeteve të Dhomës së Përfaqësuesve, menjëherë pas miratimit të projektligjit.

Sa kolegje mund të preken nga kjo?

Një hetim nga The New York Times zbuloi se të paktën 58 shkolla mund të preken potencialisht nga kjo. Universitetet e mëdha mund të bien nën nivelin më të lartë të taksave. Në vitin fiskal 2024, fondi total i Universitetit të Harvardit vlente afërsisht 53.2 miliardë dollarë më i madhi nga çdo universitet tjetër.

Në Harvard ka 24,596 studentë, që do të thotë se fondi për student është 2.16 milionë dollarë. Kjo do të thotë se do të duhet të paguajë një taksë prej 21 përqind nëse projektligji hyn në fuqi. Fondi i Universitetit Yale vlerësohet në 41 miliardë dollarë dhe universiteti ka 15,490 studentë, duke e çuar fondin për student në rreth 2.7 milionë dollarë.  Ndërsa instituti aktualisht paguan taksën prej 1.4 përqind, edhe ai do të duhet të paguajë një taksë prej 21 përqind nëse projektligji hyn në fuqi.

A mund të zbatohet kjo?

Nëse projektligji miratohet në Senat, Trump është pothuajse i sigurt se do ta nënshkruajë atë. Por versioni i legjislaturës që del nga Kongresi mund të jetë i ndryshëm nga ai i miratuar nga Dhoma e Përfaqësuesve.

“Edhe nëse Senati e miraton taksën, është e mundur që ata të ndryshojnë shumën e taksës dhe kriteret për zbatimin e saj gjatë këtij procesi”, tha Emily Saulnier, kryeredaktore e Boston College Law Review, një botim në Shkollën e Drejtësisë të Boston College.

Republikanët e qendrës dhe konservatorët në Senat janë të ndarë në mendime për projektligjin. Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, u ka kërkuar senatorëve republikanë ta rishikojnë atë sa më pak të jetë e mundur. Nëse senatorët miratojnë një version të rishikuar, Dhoma e Përfaqësuesve do të duhet të votojë për atë tekst të ri që ai t'i kalojë Trumpit, i cili më pas do ta nënshkruajë atë për ta kthyer në ligj.

Senatori republikan i Uiskonsinit, Ron Johnson, e ka kundërshtuar projektligjin në formën e tij aktuale, duke argumentuar se ai do të rrisë deficitin kombëtar, që është diferenca midis sasisë së parave që shpenzon qeveria federale dhe shumës që fiton përmes të ardhurave. Johnson tha se projektligji i Dhomës së Përfaqësuesve do t'i shtonte deficitit "4 trilionë dollarë". Në vitin 2024, deficiti ishte 1.83 trilionë dollarë.

"Por nëse projektligji miratohet dhe nënshkruhet nga Trump, ai do të zbatohet për të gjitha kolegjet dhe universitetet” që plotësojnë kushtet e përcaktuara në legjislacion," tha Saulnier.

Si kanë reaguar universitetet?

Ky legjislacion paraqet një kërcënim më të madh për Yale-in sesa çdo projektligj tjetër që mbahet mend”, tha Presidenti i Yale-it, Maurie McInnis, në një deklaratë të lëshuar më 22 maj.

Gjatë një takimi të fakultetit në vitin 2024, Presidenti i Harvardit, Alan M Garber, e quajti rritjen e taksave mbi fondet “kërcënimi që më mban zgjuar natën”./ALJAZERA

shba

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet