LIVE UPDATES
Bota

Çfarë qëndron mbrapa sulmit në Parlamentin e Irakut?

Irani, në anën tjetër, është duke punuar në prapavijë për të bërë bashkë elitën e ndarë të myslimanëve shiitë, me qëllim të prishjes së balancit politik me Shtetet e Bashkuara, çka rrezikon epokë të re të dhunës ndërsektare.

29 Korrik 2022, 21:48 Nga k.m.
Çfarë qëndron mbrapa sulmit në Parlamentin e Irakut?
Pamje nga protesta

Mijëra ndjekës të klerikut shiit, Muqtada al-Sadr, kanë sulmuar Parlamentin irakian më 27 korrik. Po aq shpejt, protestuesit janë shpërndarë, pas urdhrit të tij. Mobilizimi masiv dhe kontrolli janë pjesë e strategjisë tashmë të njohur të klerikut, figurë e fuqishme në skenën politike në Irak. Ai njihet si nacionalist dhe me agjendë anti-Iranit.

Sulmi i së mërkurës në Parlament pasoi nominimin e një politikani pro-Iranit për lider të ri të Irakut nga rivali i al-Sadrit, ish-kryeministri Nouri al-Maliki. Rreth 10 muaj pas mbajtjes së zgjedhjeve të përgjithshme, Iraku nuk ka arritur të formojë qeverinë e re. Kjo është periudha më e gjatë e moskrijimit të Qeverisë prej vitit 2003, kur Shtetet e Bashkuara kanë pushtuar këtë shtet dhe kanë ndërruar udhëheqësinë.

Kjo bllokadë ka ndikuar negativisht në Irak - shtet veçse i brishtë dhe rrugëdaljet janë të pakta.

Irani, në anën tjetër, është duke punuar në prapavijë për të bërë bashkë elitën e ndarë të myslimanëve shiitë, me qëllim të prishjes së balancit politik me Shtetet e Bashkuara, çka rrezikon epokë të re të dhunës ndërsektare.

Kjo paralizë – e krijuar kryesisht nga elitat politike – e ka shndërruar sistemin politik të Irakut në lojë shahu me pasoja destabilizuese.

Prandaj, shtetasit irakianë nuk kanë zgjidhje tjetër veçse të shikojnë se çfarë po ndodh. Protestat e 27 korrikut kanë shërbyer si mesazhe për kundërshtarët e al-Sadrit, se ai nuk mund të injorohet teksa ka tentime për krijim të Qeverisë pa të.

Si al-Sadri, ashtu edhe al-Maliki janë figura të fuqishme. Ndonëse aleanca e al-Sadrit ka fituar më së shumti ulëse në zgjedhjet parlamentare të tetorit, partitë politike nuk kanë arritur të sigurojnë dy të tretat e nevojshme për të zgjedhur presidentin – hap i rëndësishëm para se të zgjidhet kryeministri.

Pas dështimit të negociatave, al-Sadri e ka tërhequr bllokun e tij nga parlamenti dhe ka bërë të ditur se heq dorë nga bisedimet për formimin e qeverisë së re. Mjaft i fuqishëm që të urdhërojë ndjekësit e tij me një lëvizje gishti, al-Sadr mund të krijojë bllokadë totale në Irak. Prej heqjes dorë nga negociatat, ka pasur vazhdimisht pritje për shpërthim të protestave në rrugë. Al-Maliki udhëheq aleancën Korniza e Koordinimit, grup që përbëhet nga partitë shiite të përkrahura nga Irani. Me zhdukjen e pengesës së tyre kryesore – al Sadrin - Korniza ka zëvendësuar deputetët e dorëhequr të tij.

Ndonëse ky hap ka qenë ligjor, në të njëjtën kohë ka qenë edhe provokator, pasi i ka mundësuar Kornizës që të ketë numrat e nevojshëm në Parlament. Më 25 korrik, aleanca ka bërë të ditur se Mohammed al-Sudani, ish-ministër irakian i Punës dhe Çështjeve Sociale, do të jetë kandidat për kryeministër.

Nga besnikët e al-Sadrit, ai shihet si figurë përmes së cilës al-Maliki mund të ushtrojë kontroll.

Al-Maliki e ka dashur vetë pozitën e kryeministrit, mirëpo më pas kanë qarkulluar disa video-incizime, në të cilat ai dëgjohet duke mallkuar dhe kritikuar al-Sadrin dhe aleatët e tij shiitë.

Si rezultat, kandidatura e tij është fundosur.

Në zemërim e sipër për nominimin e Sudanit, al-Sadri ka urdhëruar tronditjen e Kuvendit pak para festës së rëndësishme myslimane të Ashures. Kjo festë shënon vrasjen e nipit të Profetit Muhamed, Imamit Hussein, dhe shiitët zakonisht mblidhen në turma të mëdha si shenjë përkujtimi dhe emocionet janë shumë të larta në këtë kohë.

Protesta e 27 korrikut në Parlament ka qenë unike edhe për një arsye tjetër: policia nuk ka intervenuar dhe ka pasur pak dhunë. Toby Dodge, hulumtues në Chatham House, i ka konsideruar këto zhvillime si shenjë se asnjëra palë nuk dëshiron gjakderdhje.

“Ekzistojnë tri mesazhe të mëdha në atë protestë: Ka qenë teatër, pa dhunë, dhe kjo gjë është e qëllimshme”, ka thënë Dodge.

“Kjo është luftë mes elitash, nuk ka të bëjë asgjë me pjesën tjetër të shoqërisë. Kjo elitë e ka humbur legjitimitetin në shoqëri”.

Edhe nëse kampet e al-Malikit dhe al-Sadrit arrijnë t'i tejkalojnë dallimet, gjithmonë ekziston edhe lojtari i tretë në politikën irakiane: kurdët.

Dy partitë kryesore kurde – KDP dhe PUK – janë po ashtu thellësisht të ndara. Ato, fillimisht, duhet të pajtohen për një kandidat për Presidencën irakiane. KDP-ja ka qenë më parë aleate e al-Sadrit, derisa PUK-ja i përket fraksionit të al-Malikit.

As fraksionet e al-Sadrit dhe as ato të al-Malikit nuk mund të përballojnë përjashtimin nga procesi politik, sepse të dyja humbin shumë. Të dyja palët kanë shërbyes civilë nëpër institucionet shtetërore të Irakut, të cilët janë të angazhuar që të veprojnë sipas urdhrave dhe të krijojnë pengesa burokratike kur është e nevojshme.

Në kohën kur ka përfunduar epokën tetëvjeçare si kryeministër më 2014, al-Maliki ka ndërtuar një shtet ku vërehet ende prania e tij. Ai ka instaluar shërbyes civilë nëpër institucione kyçe, përfshirë gjyqësorin. Ndërkohë, al-Sadri ka krijuar një shtet tjetër paralel me emërime kyçe që kanë kulmuar më 2018. Për këtë arsye, grupi Korniza e Koordinimit e di se edhe pa prezencë në Parlament, al-Sadri do të ketë ndikim të madh në shtet dhe në rrugë, në rast se mbështetësit e al-Malikit vendosin të ecin tutje në formim të Qeverisë, pa arritur marrëveshje me klerikun.

Të dyja palët kanë humbur mbështetjen popullore pas protestave masive të vitit 2019 kundër Qeverisë, të cilat janë shuar nga forcat e sigurisë. Në to kanë vdekur më shumë se 600 njerëz dhe mijëra të tjerë janë plagosur.

Ndikimi ka qenë i qartë në zgjedhjet e tetorit të vitit 2021. Pavarësisht se ka fituar numrin më të madh të ulëseve, al-Sadri ka fituar mijëra vota më pak sesa në zgjedhjet paraprake. Dalja në votime ka qenë vetëm 43 për qind. Pavarësisht pasojave, Korniza ka dhënë shenja se synon të ecë përpara me formimin e Qeverisë. Ligjvënësi Mohammed Sadoun, anëtar i Kornizës, e ka përshkruar protestën e 27 korrikut si përpjekje për puç, mirëpo ka thënë se ajo nuk do t'i pengojë përpjekjet e aleancës.

“Ne nuk do të lejojmë diçka të tillë. Ne jemi të përfshirë në proces të formimit të Qeverisë dhe kemi numër të mjaftueshëm për të zgjedhur presidentin dhe për të votuar për Qeverinë e re”, ka thënë ai.

Komunikimi dhe mesazhet nga aleanca tregojnë se ajo është e përgatitur për jostabilitet.

“Ata nuk presin që rrugët të jenë të qeta dhe janë duke u përgatitur për këtë gjë”, ka thënë Hamdi al-Malik, hulumtues në Institutin e Uashingtonit.

Nominimi i shpejtë i al-Sudanit është testament për përpjekjet e Iranit që t'i bëjë bashkë partitë shiite në aleancë. Këto veprime përbëjnë dallime dramatike në qëndrime, pasi në zgjedhje, partitë e përkrahura nga Irani, kanë humbur dy të tretat e ulëseve. Esmail Ghaani, komandant i Forcave paramilitare të Iranit, Quds, të cilat janë pjesë e Gardës Revolucionare dhe i përgjigjen vetëm liderit suprem të Iranit, Ayatollah Ali Khamenei, ka kryer një mori udhëtimesh në Bagadad në muajt e fundit. Misioni i tij ka qenë që t’iu ndihmojë partive që të jenë të bashkuara dhe të arrijnë pajtueshmëri për një kandidat, kanë thënë zyrtarët e afërt me këto negociata.

Ghaani ka qenë në kryeqytetin irakian edhe kur janë zhvilluar protestat e 27 korrikut dhe u ka bërë thirrje liderëve të fraksioneve që të mos e provokojnë al-Sadrin, ka thënë një zyrtar i afërt me këto zhvillime, në kushte anonimiteti./REL

irak protesta ne irak

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet