LIVE UPDATES
Bota

Evropa duhet të zgjedhë: Të investojë në frikë apo në të ardhmen

Rritja e buxheteve ushtarake përballë rënies së shpenzimeve sociale është një kompromis i rrezikshëm.

31 Korrik 2025, 08:50 Nga r.ll
Evropa duhet të zgjedhë: Të investojë në frikë apo
foto ilustruese

BRUKSEL- Kur udhëheqësit e NATO-s propozuan rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në 5 përqind të PBB-së gjatë samitit të tyre të fundit - një rritje dramatike nga niveli i mëparshëm prej 2 përqind - vetëm Spanja vuri në dyshim mençurinë e një ndryshimi të tillë.

Por në hijen e luftës dhe pasigurisë, ka një pyetje tjetër që duhet të bëjmë: A është militarizimi e vetmja formë mbrojtjeje që i nevojitet Evropës?

Për shumicën e evropianëve, kërcënimet e përditshme nuk vijnë në formën e raketave, por në formën e qirave marramendëse, kujdesit të papërballueshëm për fëmijët dhe transportit publik në dështim. Në të gjithë Evropën, kostoja e jetesës po rritet dhe shërbimet publike janë të stërngarkuara. Megjithatë, është mbrojtja ajo që dominon axhendën.

Dhe ndërsa Evropa është me të drejtë e alarmuar nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia dhe kërcënimet më të gjera ndaj sovranitetit të saj territorial, rritja e buxheteve ushtarake përballë uljes së shpenzimeve sociale është një kompromis i rrezikshëm.

Një strategji që anashkalon qëndrueshmërinë sociale në favor të fuqisë së fortë rrezikon të dobësojë vetë kohezionin që synon të mbrojë. Autoritarizmi nuk lulëzon vetëm nga kërcënimet e huaja; ai rritet kur demokracitë dështojnë të përmbushin çështjet e jetesës. Dhe një shoqëri e rraskapitur nga mungesa e strehimit, infrastruktura në prishje dhe besimi publik në rënie nuk mund të mbahet i bashkuar vetëm nga arsenalet.

Le të shqyrtojmë, për shembull, mësimin më të fundit mbi "sigurimet shoqërore" që erdhi nëpërmjet Qytetit të Nju Jorkut, ku Zohran Mamdani - i cili është pjesë e një brezi të ri socialistësh demokratë - fitoi zgjedhjet e tij paraprake. Mamdani përqafoi hapur politika që do të tmerronin rrjedhën kryesore neoliberale të Evropës: transport falas, kujdes universal për fëmijët, kontrolle qiraje dhe taksa mbi pasurinë. Por shumë njujorkezë nuk e hodhën poshtë platformën e tij si radikale. Ata e përqafuan atë.

Edhe në një qytet kaq të lidhur ngushtë me kapitalizmin, premtimi i një të mire publike gjen jehonë. Dhe nëse një vizion i tillë mund të zërë rrënjë në Nju Jork, imagjinoni potencialin e tij në qytete evropiane si Napoli, Marseja apo Athina. Si djepi i shtetit të mirëqenies sociale, Evropa duhet të jetë lidere në inovacionin e mirëqenies sociale. Duhet të investojë në ato që i bëjnë shoqëritë të denja për t’u mbrojtur: strehim të përballueshëm, arsim cilësor, qeverisje lokale elastike dhe kujdes shëndetësor i mirë.

Demokracia lokale, në veçanti, është një vijë e harruar e frontit kundër autoritarizmit. Në Turqi, për shembull, qeveria e Presidentit Rexhep Tajip Erdogan ka synuar gjithnjë e më shumë kryetarët e bashkive të opozitës, duke e shndërruar mbrojtjen e autonomisë komunale në një thirrje për mbështetje të opozitës demokratike.

Duke filluar me burgosjen e kryebashkiakut të Stambollit, Ekrem İmamoğlu, në mars, Erdogan ka intensifikuar fushatën e tij të represionit, duke arrestuar më shumë se një duzinë kryetarësh bashkie të opozitës me akuza të motivuara politikisht ose të pabazuara. Megjithatë, në të gjithë bllokun, reagimi ndaj këtyre ndjekjeve penale të motivuara politikisht mbeti i heshtur.

Ndërkohë që Brukseli dhe shumë qeveri kombëtare heshtën, kryetarët e bashkive të Evropës ngritën zërin, duke vërtetuar se qytetet janë zemra morale e kombeve tona. Të udhëhequr nga ish-kryetari i bashkisë së Firences dhe eurodeputeti aktual Dario Nardella, kryetarët e bashkive në Paris, Berlin dhe Budapest thyen heshtjen dhe u ngritën në mbrojtje të vlerave demokratike.

Më afër qytetarëve dhe më pak të prekura nga nevoja e perceptuar për të qetësuar udhëheqësit autoritarë si Erdogani, qeveritë lokale janë ato që mbrojnë demokracinë aty ku udhëheqësit e tjerë po lëkunden. Evropa duhet t'i fuqizojë ata jo vetëm si administratorë, por edhe si agjentë të ripërtëritjes demokratike.

“Evropa Sociale” është një strategji. Blloku ka pretenduar prej kohësh se përzien lirinë ekonomike me drejtësinë sociale. Por ky ekuilibër tani është nën kërcënim, me buxhetet ushtarake në rritje që rrezikojnë të gëlltisin kapitalin politik dhe financiar të nevojshëm për qëndrueshmërinë ndaj klimës, barazinë dixhitale, aksesin në strehim dhe kujdesin e hershëm për fëmijërinë.

Rikthimi i vizionit të një Evrope Sociale nuk është një ëndërr nostalgjike - është një domosdoshmëri ekzistenciale. Në shekullin e 21-të, beteja për zemrat dhe mendjet nuk do të fitohet me tanke, ajo do të fitohet me besim. Dhe ky besim ndërtohet çdo ditë duke adresuar shqetësimet themelore.

Nëse Brukseli kërkon të rifitojë besimin, duhet të japë rezultate të prekshme që zgjasin më shumë se titujt kryesorë të lajmeve ushtarake. Kjo nuk do të thotë braktisje e plotë e mbrojtjes ushtarake. Përkundrazi, bëhet fjalë për të pranuar se Evropa duhet të ruajë aftësitë e saj ushtarake për nevojat e menjëhershme të sigurisë, ndërsa investimi i saj afatgjatë duhet të qëndrojë në strukturën dhe qëndrueshmërinë e shoqërive të saj.

Mbrojtja afatgjatë e Evropës qëndron në forcimin e themeleve të saj sociale; në rivendosjen e pjesëmarrjes, dinjitetit dhe kohezionit. Dhe kjo do të thotë mbrojtja e qyteteve tona jo vetëm me kontrolle policore dhe kufitare, por me politika që i bëjnë ato të jetueshme.

Nga kjo perspektivë, debati për shpenzimet e NATO-s nuk ka të bëjë vetëm me numrat. Ka të bëjë me vlerat. Ka të bëjë me faktin nëse Evropa do të investojë në frikën e saj apo në një të ardhme që dëshiron ta mbrojë./POLITICO

evropa

Sondazh

Poll

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Berisha: Gjithçka zhvillohet sot në rrugë dhe sheshet e Tiranës është një betejë e kauzës

Këshilli Kombëtar/ Berisha prezanton emrat e propozuar për anëtarët e Këshillit të Diasporës

Dua Lipa: Frymëzuese të shoh qytetarët në protestë, ndërkohë që qeveria anashkalon ligjet