LIVE UPDATES
Bota

Analiza e REL: Gratë të pasigurta edhe online, shkak gjuha e urrejtjes

Dhjetëra njerëz përqeshnin, akuzonin e ofendonin Stubllën nëpër rrjete sociale, pas vendimit të saj për të mos marrë pjesë në një grevë të organizuar nga Sindikata e Bashkuar për Arsim, Shkencë dhe Kulturë (SBASHK), në maj të vitit 2022.

12 Shkurt 2024, 13:54 Nga N.F
Analiza e REL: Gratë të pasigurta edhe online, shkak gjuha e urrejtjes
Foto ilustruese

KOSOVË- E premtja e 20 majit të vitit 2022 e kishte kthyer mësimdhënësen e Shkollës Fillore “Dardania” në Prishtinë, Elenë Stublla, në cak të komenteve përplot gjuhë të urrejtjes në rrjete sociale. Dhjetëra njerëz përqeshnin, akuzonin e ofendonin Stubllën nëpër rrjete sociale, pas vendimit të saj për të mos marrë pjesë në një grevë të organizuar nga Sindikata e Bashkuar për Arsim, Shkencë dhe Kulturë (SBASHK), në maj të vitit 2022. Por, Stublla kujton se nuk kishte hezituar ta shprehte të njëjtin qëndrim sërish publikisht, as kur u mbajtën grevat njëmujore më vonë, në shtator të atij viti.

“Sinqerisht, nuk jam marrë shumë me komente. I kam injoruar, përveç atyre që më janë drejtuar me mesazhe private, apo në shoqëri e kolektiv. Nuk e kam aspak problem”, thotë Stublla për Radion Evropa e Lirë.

Ajo thotë se i mëson edhe nxënëset e saj që të mos ndikohen nga komentet negative që mund të marrin, kur ato, siç thotë, janë të pabaza.

“Natyrisht, nuk të bëjnë të ndihesh mirë, sepse të vjen keq që kanë rënë në atë nivel, por jo pse ti je e tillë. Përkundrazi, të motivojnë më shumë, sepse duhet ta luftosh një fenomen të keq”, thotë Stublla.

Një hulumtim i publikuar më herët këtë vit nga organizata Demokracia për Zhvillim (D4D) gjeti se kur gratë janë subjekt i lajmeve nëpër media, ato postime në rrjete sociale marrin tri herë më shumë reagime sesa lajmet e tjera. Shumica e komenteve me gjuhë të urrejtjes bëhen nga burrat. Për këtë hulumtim, kjo organizatë monitoroi mbi 110 portale në Kosovë nga janari i vitit 2022 deri në nëntor të vitit 2023. Ky hulumtim rezultoi në analizë të mbi 3.6 milionë artikujve të publikuar nga mediat në Kosovë.

Në shumicën e lajmeve, gratë e përfshira në politikë ishin cak i komenteve me gjuhë të urrejtjes, që Kombet e Bashkuara (OKB) e definojnë si diskurs fyes që përdoret ndaj një individi ose grupi në bazë të disa karakteristikave - si raca, feja ose gjinia - dhe që “mund të kërcënojë paqen sociale”. Ky trend është në rritje sipas drejtores ekzekutive të D4D-së, Rezarta Delibashzade-Krasniqi.

“Zakonisht, kur kemi të bëjmë me vendime më të mëdha politike, kemi raste të tilla që bëhet më e shpeshtë gjuha e urrejtjes. Sa herë që ka zgjedhje, fillon fluksi më i madh i gjuhës së tillë ndaj grave”, thotë ajo.

Delibashzade-Krasniqi thotë se shumë gra nuk e kanë forcën e Stubllës për të vazhduar, përkundër komenteve negative që marrin. Këtë e tregon, sipas saj, edhe mungesa e vullnetit të grave në zona rurale për t’u marrë me politikë. Sipas një hulumtimi të zyrës së organizatës Friedrich-Ebert-Stiftung në Prishtinë, gratë në Kosovë “tregojnë një nivel jashtëzakonisht të ulët të motivimit për pjesëmarrje politike”.

Duke marrë parasysh nivelin e ulët të interesimit të grave për përfshirje në politikë, Delibashzade-Krasniqi nga D4D thotë se gjuha e urrejtjes në rrjete sociale, “po e dëmton mjaft shumë vendin, duke i bërë gratë edhe më hezituese për angazhim në politikë”. Sipas saj, përfshirja e edukimit medial si lëndë në sistemin shkollor do t’i edukonte të rinjtë se si të silleshin në botën virtuale, ndërsa thotë se mediat duhet të jenë më të kujdesshme me përmbajtjen që publikojnë.

“Është një numër i caktuar i mediave që, për shkak të clickbait-it [përmbajtje që ka qëllim kryesor tërheqjen e vëmendjes], bëjnë lëshime në tituj dhe përmbajtje që nxisin gjuhë të urrejtjes. Kështu që u bëjmë thirrje mediave të respektojnë kodin etik të Komisionit të Pavarur të Mediave dhe Këshillit të Mediave të Shkruara në Kosovë”, thotë drejtorja e D4D-së.

Rrjetet sociale - si Facebook, Instagram dhe X - kanë rregullat e tyre për gjuhën që mund të përdoren në këto platforma, e që e ndalojnë gjuhën e urrejtjes. Mirëpo, Valon Kerolli, strateg i rrjeteve sociale, ka deklaruar më herët për REL-in se është vështirë të kontrollohen komentet në rrjete sociale - veçanërisht për gjuhën shqipe, e cila nuk mund të identifikohet lehtësisht nga inteligjenca artificiale.

Komente të tilla me përmbajtje të gjuhës së urrejtjes kanë qenë të dukshme edhe pas rasteve të vrasjeve të grave nga partnerë apo familjarë të tyre. Në këto raste, shumë komentues kanë akuzuar viktimat se ato kanë nxitur dhunën e shkaktuar ndaj tyre. Për Besarta Breznicën, zyrtare e programit për trajtimin e dhunës në baza gjinore në Rrjetin e Grave të Kosovës (RRGK), gjithçka nis nga mendësia e komentuesve.

“Padyshim që njerëzit do të kenë gjithmonë komente negative dhe komente që i fajësojnë gratë, për shkak se po jetojmë në një shoqëri patriarkale. Gratë, në çdo send, shihen fajtore dhe nuk kanë përkrahje”, thotë Breznica.

Sipas saj, një hap për ta bërë hapësirën publike virtuale më mikpritëse për gratë, do të ishte që Policia e Kosovës t’i trajtonte më me seriozitet rastet e kërcënimeve përmes komenteve në rrjete sociale.

“Gratë nuk janë të mirëpritura në hapësira publike, të dominuara nga burrat, njëjtë qysh janë të rrezikuara edhe në ambiente private”, thotë ajo.

Më herët, Policia e Kosovës i ka thënë REL-it se rastet e ngacmimit apo bullizmit evidentohen sipas Kodit Penal. Mirëpo, Kodi Penal i Kosovës nuk ka ndonjë nen të veçantë për kryerjen e kësaj vepre në rrjete sociale, gjë që bën që numri i këtyre rasteve të mos dihet saktësisht.

Neni 182 përcakton ndëshkimet potenciale për ngacmim, që përkufizohet si vëmendje apo komunikim me qëllim të “ngacmimit, frikësimit, lëndimit, dëmtimit të pasurisë apo vrasjes”. Në këtë pikë përfshihet edhe dërgimi i mesazheve telefonike.

Stublla thotë se është e vetëdijshme se shumë gra të tjera mund të hezitojnë të përfshihen në skenën publike, shkaku i rrezikut të gjuhës së urrejtjes, por shpreson se ato, gjithnjë e më shumë, do t’i sfidojnë paragjykimet.

“Nëse ti beson se diçka është në të mirën e përgjithshme, duhet ta mbrosh atë kauzë me çdo kusht. Përndryshe, do t’ua vërtetosh fjalët atyre komentuesve”, përfundon Stublla.

Marrë nga REL

kosove gjuha e urrejtjes

Sondazh

Poll

Dalin pamjet nga kasollja ku u vra 50-vjeçari në Durrës

Dalin pamjet nga kasollja ku u vra 50-vjeçari në Durrës

Kontrabandonin ilaçe dhe telefona, arrestohen dy persona në Tiranë, sekuestrohen 47 iPhone

I vunë flakën eskavatorit me vlerë 150 mijë euro, arrestohen 2 autorët e ngjarjes

Reshjet e shiut dhe borës në vend, policia: Moderoni shpejtësinë e mos kryeni parakalime të gabuara

Kampioni Alvin Karaqi mes lotësh: Për besë u ndjeva si Gjergj Kastrioti kur mora flamurin

'Dokumentar horror'/ Berisha publikon pamjet: Do ju paraqes terrorin që Bajrajt ushtruan më 14 maj

Krimi në Bulqizë/ Fqinji: Po hante bukë në banesë kur erdhën dy makina!

Dosja "Gjici"/ Zv.kryetari i bashkisë së Kukësit shkon në SPAK

Newsroom 11 |XAMA: LAJMI I FUNDIT FAKE QË PASHË, ISHTE PËR MUA

Newsroom 11 |XAMA: KËSHILLË QYTETARËVE- MOS LEXONI VETËM NJË BURIM

Newsroom 11 | XAMA: GAZETARËT NUK SHKRUAJNË ME EMËR, KJO S'ËSHTË ETIKE

Xama në Newsroom: Lajmet e rreme përhapin panik! Më akuzuan se kisha marrë para për një shkrim

Muka në Newsroom: Në Shqipëri ka portale gjobaxhie, u bëjnë shantazh njerëzve

Xama në Newsroom: Fake News shpërndahet më shumë në Facebook e Tik Tok! Gazetarët të shkruajnë emrin

Newsroom 11 |Kush prodhon lajme të rreme në Shqipëri

Newsroom 10 |SENJA: NE S'REAGOJMË NDAJ GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 |HAZIZAJ: 'ÇOHU ENVER', PJESË E GJUHËS SË URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ KEMI MARRËVESHJE PËR TË MBROJTUR 'VIKTIMAT'

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES KA SHKAKTUAR DHE KRIME

Newsroom 10 |GAZETARI: GJUHA E URREJTJES, PJESË E SHOQËRISË

Newsroom 10 |HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES, E FRIKSHME NË SHQIPËRI

Vidhnin në banesa duke përdorur çelësa të klonuar, vihet në pranga 1 person,nje tjeter në kërkim

Newsroom 10 |GJUHA E URREJTJES PËRDORET NGA POLITIKA, AMA TË KONTROLLOJË GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: STEREOTIPET NXISIN GJUHËN E URREJTJES

Newsroom 10 | HAZIZAJ: GJUHA E URREJTJES LUFTOHET ME EDUKIM

Newsroom 10 | Gjuha e urrejtjes në media, si dhe kush e shpërndan?

Ndryshimet në PS/ Gjiknuri: S'është fundi, por fillimi i diçkaje të re.

Inceneratorët/ S’kam dhënë asnjë kontratë pa garë, ato janë publike!

Ndihet 'i shitur' nga Rama? Gjiknuri: Nuk ndjej braktisje, kam komunikim me të prej 20 vitesh

Klosi: Kemi primare reformimin e partisë, PS synon mandatin e katërt

U shkarkua si Sekretar i Përgjithshëm, Gjiknuri: PS edhe kur fiton, refekton!

Digjet shtëpia në Shkodër, në banesë ndodhej një i moshuar, përfundon në spital

Vazhdon përplasja në PD! Basha kërkon mbledhjen e Komisionit të Etikës për të, Bardhi: Shenjë humbje

Vrasja e Jetmirës/ Autori u dënua me 28 vite burg, nëna e viktimës: Duhet dënim përjetë!

Newsroom 9 | Kallanxhi: Threads? S`besoj se do zgjasë shumë

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Mos merrni për bazë asgjë thuhet në rrjet

Newsroom 9 | Gazetarja: po ndodhin vrasje nga tik tok

Newsroom 9 | Eksperti i IT: Fake News dallohet vetëm po të jemi kritikë

Newsroom 9 | Kallanxhi: Shqiptarët besojnë gjithçka shohin në rrjet

Newsroom 9 | Eksperti i IT, Tomi Kallanxhi: Tik Tok ka "fake news" sepse s'ka censurë

Newsroom 9 | Gazetarja: Shqipëria do kohë të përshtatet me Tik Tok

Newsroom 9| Eksperti i IT: Çdo rrjet është i përkohshëm, duhet të kujdesemi për vlerat

A mund të mbyllet TikTok për Shqipërinë? Flet për Newsroom eksperi i IT

Fëmija mbyllet brenda në shtëpi, nëna e alarmuar njofton zjarrfikësit, NDËRHYRJA nga ballkoni

Newsroom/ Karabolli: Shqipëria do kohë të përshtatet me TikTok, e provuan edhe gazetarët, s’ia dolën

Newsroom 9 |Tik-Tok Kultura, platformë krijimi apo dizinformimi?

Shoqata e Biznesit: Rënia e euros po na falimenton, BSH po fsheh atë që po ndodh!

Vasili në SPAK/ Meta: Asnjë shqetësim me drejtësinë, por afera e inceneratorëve

'Jemi pro protestave'/ Takoi Berishën, Meta: Do bashkëpunojmë për sezonin e ardhshëm parlamentar

Proteste per guroren