LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Kush është plani i Evropës kundër varësisë digjitale?

Evropa synon të jetë më pak e varur nga prodhimi i çipave jashtë kontinentit dhe të rrisë prodhimin e tyre brenda Evropës.

4 Qershor 2026, 08:28 Nga E.d
Analiza e DW: Kush është plani i Evropës kundër
Foto ilustruse

Frika nga ndkimi i drejtpërdrejtë i fuqive të huaja që duan të dëmtojnë Evropën është thelbësore – për shembull nga të ashtuquajturit "kill switches”. Ky term anglisht i referohet mekanizmave të kontrolluar nga jashtë që mund të ndërpresin funksionimin e rrjeteve elektrike, administratave dhe funksioneve të ndryshme digjitale.

BE-ja dëshiron të çlirohet nga këto rreziqe, sidomos ato që vijnë nga SHBA dhe Kina. Për këtë qëllim, Komisioni ka paraqitur një paketë ligjore përsovranitet digjital. Këto plane nuk janë fantazi, tha zëvendëspresidentja e Komisionit Evropian, Henna Virkkunen, por kërkojnë një vendim "që duhet ta marrim së bashku”.

Pavarësi në prodhimin e çipave

Evropa synon të jetë më pak e varur nga prodhimi i çipave jashtë kontinentit dhe të rrisë prodhimin e tyre brenda Evropës. Prodhimi i gjysmëpërçuesve duhet të nxitet më tej – kompanitë do të tërhiqen me energji më të lirë dhe më pak burokraci. Ligji ekzistues i BE-së për gjysmëpërçuesit do të zgjerohet me masa emergjente. Fushat kritike si industria e armëve dhe teknologjia mjekësore do të kenë përparësi në furnizim në rast mungesash.

Komisioni Evropian gjithashtu synon të përshpejtojë ndjeshëm zhvillimin e strukturave cloud evropiane. Qëllimi është i njëjtë: më pak varësi strategjike nga Kina dhe sidomos nga SHBA, pasi aktualisht në Evropë përdoren kryesisht ofrues amerikanë.

Përveç kësaj, BE planifikon një strategji për burim të hapur (open source): administratat dhe kompanitë nuk duhet të mbështeten vetëm tek ofruesit tradicionalë amerikanë, por të largohen gradualisht prej tyre. Qendrat evropiane të të dhënave duhet të trajnojnë modelet më moderne të inteligjencës artificiale në Evropë, dhe jo në Azi apo Amerikë.

Evropa kërkon t'i përgjigjet dominimit të Tajvanit në prodhimin e çipave të avancuar. Një paketë e re mbështetëse nga BE synon të ndihmojë në këtë drejtim.

Rivalitetet gjeopolitike si arsye

Komisioneri i BE-së, Dan Jørgensen, e përmendi rivalitetin gjeopolitik si arsyen kryesore për reformat digjitale. Tregu global i teknologjisë po largohet nga tregtia e lirë drejt një nacionalizmi ekonomik më të ashpër. Në këtë situatë, Evropa mund të marrë drejtimin dhe të veprojë në mënyrë të përgjegjshme.

27 shtetet anëtare mbështesin të paktën një pjesë të paketës – iniciativën për çipat. Ajo i përgjigjet kërkesës së industrisë për të rritur prodhimin në Evropë, në mënyrë që të shmanget varësia nga eksportet dhe shantazhi në rast mungesash.

Presidenti i shoqatës së industrisë Bitkom, Ralf Wintergerst, e përgëzoi paketën: "Ne e mirëpresim që Komisioni Evropian nuk fokusohet vetëm në teknologji individuale, por në të gjithë zinxhirin e vlerës digjitale.” Megjithatë, tani është vendimtare që të mos mbetet vetëm në njoftime, sepse Evropa ka nevojë për veprim të shpejtë.

Financimi si sfidë

Një pengesë e madhe mund të jetë financimi. Raporti i Draghi-t i vitit 2024 për konkurrueshmërinë e Evropës vlerëson se nevojiten rreth 800 miliardë euro shtesë çdo vit për të mbajtur hapin me SHBA-në dhe Kinën.

Paketa e re synon të mobilizojë kapital privat të riskut dhe parashikon një fond të ri të BE-së për konkurrueshmëri në buxhetin e ardhshëm. Negociatat mund të zgjasin deri në vitin 2027, ndërsa miratimi mund të ndodhë në fund të vitit të ardhshëm.

A ka shanse plani?

Ofruesit amerikanë janë "dominues dhe do të mbeten të tillë”, tha eurodeputeti i SPD-së Matthias Ecke. Megjithatë, BE nuk duhet t'i nënshtrohet presionit nga SHBA: "Ne vendosim rregulla për qytetarët tanë.”

Nga ana tjetër, Markus Ferber (CSU) dyshon nëse Evropa mund të fitojë garën globale për fabrikat më moderne të gjysmëpërçuesve: "Përpjekja për të konkurruar me Tajvanin, SHBA-në apo Korenë e Jugut në terrenin e tyre ka qenë iluzore dhe e kushtueshme që në fillim.” Sipas tij, ligji i ri për çipat duhet të analizojë realisht zinxhirin e vlerës dhe të investojë në segmentet ku Evropa ka avantaze të qarta konkurruese.

Sa larg duhet të shkojë sovraniteti?

Bertram Brossardt nga Shoqata e Ekonomisë Bavareze thekson se sovraniteti teknologjik nuk duhet të kufizohet vetëm në sektorin digjital, por të përfshijë edhe teknologji të tjera kyçe si bioteknologjia dhe energjia.

Eurodeputeti i SPD-së Bernd Lange paralajmëron nga pritshmëri të tepruara: "Sovraniteti teknologjik nuk do të thotë ‘Evropa e para'.” dAi nënvizon se Evropa duhet të zhvillojë aftësi vetjake në fusha kritike, por të mbetet e hapur ndaj tregtisë, investimeve dhe bashkëpunimit ndërkombëtar./DW

evropa plani komisioni evropian

Sondazh

Poll

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend